INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Roman Orzęcki     

Roman Orzęcki  

 
 
1863 - 1923-05-25
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Orzęcki Roman (1863–1923), ekonomista i statystyk. Ur. w Chersoniu lub Żytomierzu w rodzinie szlacheckiej. Pierwsze trzy lata studiów uniwersyteckich w Kijowie poświęcił medycynie. Porzuciwszy ten kierunek, wstąpił w r. 1884 na wydział prawa uniwersytetu w Odessie. W r. 1896, po obronie pracy na temat teorii wartości autorów starożytnych i kanonistów (Učenie o cennosti u klassikov i kanonistov, Odessa 1896), uzyskał tytuł magistra ekonomii politycznej i statystyki. Jednocześnie objął stanowisko docenta prywatnego statystyki na uniwersytecie w Petersburgu. Zainteresowania naukowe O-ego koncentrowały się jednak nadal głównie wokół problemów wartości. W wydanej w r. 1903 książce Učenie ob ekonomičeskom javlenii (Odessa) oparł teorię wartości na podstawach psychologicznych i subiektywistycznych. W rok później opublikował w „Južnych Zapiskach” pracę o zasadniczych prawach wartości i ich znaczeniu praktycznym.

Po r. 1905 O. przeniósł się do Jarosławia, gdzie w Demidowskim Liceum Prawniczym otrzymał stanowisko profesora nadzwycz. ekonomii politycznej i statystyki. Tu przygotowywał pracę o cechach zbiorczych, w których zawarł teorię cech zbiorowych, metodykę badań i przekształcania szeregów statystycznych wg K. Pearsona oraz wyjaśnienie prawidłowości statystycznych w życiu społecznym i przyrodzie. We wnioskach stwierdzał, iż wola człowieka podlega prawom przyczynowości i biologii, stąd też może być przedmiotem analizy statystycznej. Filozoficzną konsekwencją tych wywodów było odrzucenie kategorii czystego rozumu i woli oraz metafizyki i teleologii. Za książkę tę, pt. Svodnye priznaki (Pet. 1910), otrzymał O. w r. 1912 tytuł doktora statystyki uniwersytetu w Petersburgu. W r. 1914 mianowano go profesorem zwycz. liceum jarosławskiego. W l. 1917–18 O. powrócił jako profesor zwycz. statystyki na uniwersytet w Piotrogrodzie, a następnie, w okresie 1918–22, zajmował analogiczne stanowisko na uniwersytetach w Moskwie, Kijowie i Charkowie. Został też wówczas członkiem rzeczywistym Ukraińskiej Akademii Nauk. W r. 1919 ukazał się jego podręcznik statystyki matematycznej, a w r. 1921 praca o elementarnej teorii liczb i rachunków statystycznych (obie książki w języku rosyjskim). Napisał także, wydrukowany po jego śmierci, artykuł o logicznych podstawach metody statystycznej („Ekonomista” 1923 t. 3) i studium Wartości ekonomiczne, etyczne i estetyczne („Ekonomista” 1929 i odbitka W. 1929) oraz nie wydane prace: Teoria wartości w nauce średniowiecznej i Predel’nosti i cena (polemizował w niej z teorią K. Marksa). Pod koniec 1922 r. Uniw. Warsz. zaoferował mu katedrę statystyki na Wydziale Prawa. Dn. 12 XII t. r. O. przyjechał do Warszawy, gdzie 24 III 1923 otrzymał tytuł profesora zwycz. Uniw. Warsz. Dn. 25 V t. r. zginął w wyniku zamachu bombowego na terenie tej uczelni (sprawców i przyczyn nie ustalono); pochowany został na cmentarzu Powązkowskim.

O. był żonaty dwukrotnie: z Faustyną z domu Samojło i z Anną (nieznanego nazwiska). Z pierwszego małżeństwa miał syna Michała (zob.), z drugiego córkę Alinę Beatę.

 

Fryde M., Prof. Roman Orzęcki, „Ekonomista” 1923 t. 3 s. 1–7 (fot.); Krzywicki L., Śp. Roman Orzęcki, „Mies. Statyst.” T. 6: 1923 z. 6; Manteuffel, Uniw. Warsz. 1915/16–1934/35; Śp. prof. Roman Orzęcki, „Kur. Warsz.” 1923 nr 143; – Pragier A., Czas przeszły dokonany, Londyn 1966 (w indeksie błędnie 2 razy Michał O. zamiast Michał i Roman); – „Kur. Poranny” 1923 nr 140 s. 3, nr 141 s. 4, nr 142 s. 6, nr 143 s. 3, nr 144 s. 5; „Robotnik” 1923 nr 139 s. 1–2, nr 140 s. 1–2; „Świat” 1923 nr 22 s. 17 (fot.); „Tyg. Ilustr.” 1923 (fot.).

Wojciech Roszkowski

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ignacy Daszyński

1866-10-26 - 1936-10-31
marszałek sejmu
 

Ferdynand Goetel

1890-05-15 - 1960-11-24
prozaik
 

Teofil Trzciński

1878-12-19 - 1952-12-25
reżyser teatralny
 

Edward Słoński

1872-10-23 - 1926-07-24
poeta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Feliks Rybarski

1845 - 1899-08-29
nauczyciel
 

Eugenia Lewicka

1896 - 1931
lekarz
 

Jan Kubisz

1848-01-24 - 1929-03-26
nauczyciel
 

Konrad Prószyński

1851-02-19 - 1908-07-08
działacz oświatowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.