INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Soter Małachowski (Jaxa-Małachowski)  

 
 
1867-10-27 - 1952-06-11
 
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Małachowski (Jaxa-Małachowski) Soter (1867–1952), malarz. Ur. 27 X w majątku rodzinnym w Wolanowie pod Odessą, był synem Ryszarda, właściciela ziemskiego, i Doroty z Małachowskich. Szkołę realną ukończył w Odessie, tam także uczęszczał do szkoły rysunkowej. Następnie w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych studiował w l. 1892/3 i 1893/4 malarstwo pod kierunkiem F. Cynka i I. Jabłońskiego, krótko u W. Łuszczkiewicza. Na wiosnę 1894 wyjechał do Monachium. Dalszą naukę odbywał (od 1894) w szkole S. Grocholskiego w Monachium, gdzie mieszkał do r. 1901, uczestnicząc w życiu polskiej kolonii artystycznej. W r. 1898 na wystawie w Monachium pokazał «doskonałego Marabu i fragment tryptyku pod tytułem Zbrodnia» inspirowany przez malarstwo A. Böcklina (J. Bołoz-Antoniewicz). Na wystawach krajowych pojawiły się pejzaże morskie M-ego, malowane przez artystę w czasie pobytów w domu, jak Brzeg Morza Czarnego, Burza u brzegów Krymu, Burza w Dofinówce pod Odessą. Utwory M-ego przyjmowane były przez krytyków przychylnie: Clarus (A. Nowaczyński) w artykule w „Kraju” podkreślał «silny, choć słabo rozwijający się talent specjalisty Morza Czarnego, z którego rozwinie się być może kiedyś polski Thaulow». W r. 1901 M. powrócił do kraju i zamieszkał w Krakowie, przez dwa lata mieszkał w Zakopanem, później nadal w Krakowie. Stąd wyjeżdżał za granicę, przeważnie do Włoch (1905, 1925, 1928) na dłuższe pobyty, czyniąc tam studia pejzażowe. Był wówczas człowiekiem majętnym i niezależnym, malującym obrazy dla własnej przyjemności, wystawiał je często, znajdując zwykle uznanie krytyki. Chwalono jego «koloryt raczej umiarkowany i dyskretny», podziwiano sposób malowania przez niego wody. Pojawiały się i krytyczne uwagi, jak recenzja Tretera z wystawy w r. 1912. W okresie międzywojennym M. mieszkał nadal w Krakowie. Jednak z biegiem czasu, będąc zmuszony zarobkować na życie malowaniem obrazów, zaczął powielać swe dawne pomysły, produkując dużą ilość pejzaży, zwłaszcza morskich, na sprzedaż, co odbiło się niekorzystnie na wartości artystycznej jego obrazów. Nadal wystawiał swe prace. Większe kolekcje pokazał na wystawach zbiorowych w Krakowie w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w l. 1932 i 1938, także po drugiej wojnie światowej w r. 1947.

M. posługiwał się różnymi technikami malarskimi: uprawiał malarstwo olejne, temperę, pastel i gwasz. Najbardziej charakterystyczne dla jego twórczości były obrazy morskie, jak Fala, Wzburzone morze, Żaglowiec, Orłowo w zimie, Port w Helu, Port w Oliwie. Malował także wiele pejzaży włoskich, wśród nich: San Giorgio Maggiore, Kapryjska noc, Burza na Capri, Widok z Florencji, Siena, Port w Fiume, Wenecja (I–VII) i in. Wielokrotnie malował pejzaże polskie, jak Droga przez wieś, Las bukowy, Ruiny zamku tyczyńskiego, a także często widoki ulic, kościołów, zakątków Krakowa: Kościół Mariacki, Planty, Ulica Gołębia, Wisła, Klasztor Norbertanek w Krakowie, Ulica św. Marka. Oprócz pejzaży M. malował nieliczne portrety «o charakterze familijnym». Sygnował swe obrazy: Soter Jaxa lub S. Jaxa. W ciągu wielu lat działalności artystycznej M. pokazywał swe prace na różnych wystawach, z których ważniejsze były: w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie w l. 1895, 1902, 1906, 1910, 1914, 1916, 1924, 1927, 1932, 1935, 1936, 1938, 1939, 1945, 1947, w warszawskim Salonie Krywulta w l. 1897, 1899, 1900, w Tow. Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w l. 1896, 1904, 1919, 1924, 1926, 1928 (na wystawie Morze Polskie). Brał także udział w wystawie w Pałacu Spiskim w Krakowie w r. 1901, na I Salonie Okrężnym artystów polskich w r. 1903 w Krakowie, Warszawie, Lwowie i Łodzi, w r. 1911 w I Wystawie Niezależnych w Krakowie, w wystawach Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP), w r. 1912 w Krakowie i Lwowie, w r. 1913 we Lwowie, w r. 1921 w Krakowie (wystawił wówczas 32 widoki morskie), w r. 1924 w Wystawie Sztuki Rodzimej, w r. 1927 w III Wystawie Niezależnych, w r. 1929 w Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Sławę swoją M. ugruntował jako malarz morza. Twórczość jego wypełniała lukę w malarstwie polskim nie posiadającym większych tradycji marynistycznych.

M. zmarł w Krakowie 11 VI 1952. Był żonaty (od 10 XI 1901) z Jadwigą Younga de Lenie (ur. 1879). Małżeństwo było bezdzietne.

 

Grajewski, Bibliografia ilustracyj; W. Ilustr. Enc. Gutenberga; Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Katalog działu sztuki. Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu, P. 1929; Katalog wystaw zbiorowych…, Tow. Przyj. Sztuk Pięknych, Kr. 1932; Katalog. Wystawa zbiorowa Adama Chmielowskiego… S. J. – M-ego, Tow. Przyj. Sztuk Pięknych, Kr. 1938; Katalog Wystawy dzieł sztuki Tow. Przyj. Sztuk Pięknych, Kr. 1912; Katalog Wystawy krakowskiego Z. A. P., Kr. 1932; Wiercińska J., Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1890–1914, Wr.–W.–Kr. 1969, Źródła do Dziej. Sztuki Pol., XV; – Płażewska M., Warszawski Salon Aleksandra Krywulta, „Roczn. Muz. Narod. w W.” T. 10: 1966; Polskie życie artystyczne w latach 1890–1914, Wr.–W.–Kr. 1967; Treter M., W sprawie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, Lw. 1912 s. 35; – Mater. do dziej. Akad. Sztuk Pięknych, I; – „Czas” 1937 nr z 18 IV, 1938 nr z 16 X, 18 X; „Głos Narodu” 1912 nr z 4 II, 1921 nr z 17 XII (Trepka J., Z wystawy ZPAP w Krakowie), 1923 nr z 21 V, 1935 nr z 23 VII i 23 XI, 1936 nr z 24 I, 1937 nr z 8 I i 23 IV, 1938 nr z 15 X; „Kraj” 1898 nr 12 s. 134 (J. Bołoz-Antoniewicz, Ze sztuki. Malarstwo polskie w Monachium…), 1900 nr 18 s. 259, nr 20 s. 289 (Clarus [A. Nowaczyński], Monachijczycy nowocześni. Obrazy i ludzie); „Nowa Ref.” 1912 nr z 23 I (W. Prokesch); „Świat” 1912 nr 15, 1921 nr 40; „Tyg. Illustr.” 1896 nr 446 s. 913, 1902 nr 46 s. 918, 1903 nr 5 s. 93, nr 14 s. 278, nr 25 s. 499, nr 29 s. 578, 1912 nr 18 s. 366, 1924 nr 49 s. 798; „Tyg. Powsz.” 1947 nr 22 (H. Blumówna, Z wystaw); – Arch. rodziny Małachowskich (m. in. Pamiętnik M-ego) w posiadaniu Aleksandra Małachowskiego w W.; B. Ossol.: rkp. nr 74, 75/I (Papiery TPSP w Lw.), nr 12219/II (korespondencja, pisma i dokumenty osobiste B. Rychter-Janowskiej); IS PAN w W.: Materiały do Słownika Artystów Pol.; Tow. Przyj. Sztuk Pięknych w Kr.: Materiały do Słownika Artystów, II; Związek Polskich Artystów Plastyków w Kr.: Karta ewidencyjna M-ego.

Róża Biernacka

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Witold Pyrkosz

1926-12-24 - 2017-04-22
aktor filmowy
 

Jan Świderski

1916-01-14 - 1988-10-18
reżyser teatralny
 

Władysław Hasior

1928-05-14 - 1999-07-14
rzeźbiarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Witold Rumbowicz

1882-06-05 - 1945-04-18
konstruktor lotniczy
 

Władysław Orłowski

1835-08-15 - 1889-02-16
lekarz
 

Witold Roszkowski

1878-09-09 - 1939-02-11
leśnik
 

Wawrzyniec Puttkamer

1859 - 1923-11-30
ziemianin
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.