INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Czartoryski  

 
 
brak danych - 1766-04-05
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czartoryski Stanisław, († 1766), łowczy wielki koronny, syn Józefa, chorążego litewskiego i Teresy z Denhoffów, wojewodzianki pomorskiej, pochodził z młodszej, koreckiej linii rodu. Wychowany pod troskliwym okiem pijara, ks. Mamczyńskiego, zyskał jednak później opinię »pana z punktualności nie bardzo estymowanego«, i nie zżył się głębiej z dążeniami i programem sławnej linii starszej, zwanej pospolicie »Familią«. Przeszkadzali temu niechybnie i ojciec, który sam jeden z Cz-ch w przedostatnim bezkrólewiu trzymał z Sasami i Rosją, i szwagier Michał ks. Wiśniowiecki, nieprzyjaciel Kazimierza i Michała Cz-ch, żonaty z chorążanką Józefą Marią Magdaleną. Ks. Stanisław jako dziedzic Korca, Oleksińca i Kalwarii Zebrzydowskiej pędził życie bądź w Małopolsce, bądź na Wołyniu. Pierwszy raz posłował z Bracławszczyzny w styczniu r. 1733 na ostatni sejm Augusta II. Głosował z krakowianami za Leszczyńskim i towarzyszył mu do Gdańska, a po upadku jego sprawy razem z rodziną przysiągł 26 VII Augustowi III. W październiku 1736 ożenił się w Krakowie z Anną Rybińską, wojewodzianką chełmińską. Mianowany przez Augusta III cześnikiem w.lit., a 21 V 1742 łowczym w. kor., urząd ten piastował do śmierci. Posłując z pow. wiślickiego na sejm warszawski r. 1746, zapisał się dobrze, jako szczery i stanowczy zwolennik reformy: przemawiał porządnie za komisją pełnomocną do aukcji wojska, zalecał regułę większości, prawniczymi argumentami wprowadzał na dobrą drogę obstrukcjonistów. Po latach ośmiu spotykamy starostę łuckiego (przez cesję po M. Cz-im), zwalczającego umiejętnie legalistyczne skrupuły bpa And. Stan. Załuskiego co do podziału ordynacji ostrogskiej. Nie wiadomo, kiedy otrzymał Cz. pułkownikostwo chorągwi pancernej i order orła białego. Posłował z Wołynia w r. 1760 i 1761 (z powtórnych wyborów). Familia wysuwała go wówczas do laski sejmu nadzwyczajnego, ale niezbyt poważnie, bo kampanię wyborczą przegrała, zaś ambasador franc. Paulmy próbował skojarzyć małżeństwo między córką ks. Stanisława i Karolem Brühlem tudzież postawić pierwszego na czele osobnej partii. Widać Cz. nie bardzo się wdawał w konfederacyjne plany krewniaków, bo od opuszczającego Polskę króla uzyskał 25 IV 1763 cesję starostwa łuckiego na rzecz syna Józefa. Podczas bezkrólewia jeździł z notyfikacją zgonu Augusta III do Fryderyka Wielkiego. Na sejmiku łuckim 6 II 1764, mając pod ręką ułanów i szlachtę czynszową wojewody ruskiego Cz-go, przeciwstawił się ostro wojew. wołyńskiemu Ossolińskiemu, odrzucił kompromisy i przeforsował na konwokację posłów familijnych, wśród których siebie umieścił na pierwszym miejscu. Uchwały tego sejmu podpisał z zastrzeżeniem, że sejmikowanie pluralitate votorum uzależnia od tego, czy województwo wołyńskie zechce je u siebie ustanowić. Razem ze swymi Wołyniakami podpisał elekcję Poniatowskiego. Energicznie popierał ustanowienie komisji wojskowej litewskiej na sejmie koronacyjnym. Figurował potem wśród członków delegacji do rokowań z posłem rosyjskim i pruskim oraz w innej (1765), która załatwić miała spory między stanem duchownym i świeckim, ale od lutego r. 1765 zapadł na zdrowiu, a 5 IV 1766 umarł. Zostawił dwóch synów: Kazimierza († po r. 1779), obarczonego chorobą umysłową, i Józefa, stolnika litewskiego; córka Konstancja była żoną kolejno dwóch ordynatów Zamoyskich, Klemensa i Andrzeja.

 

Bartoszewicz w Enc. Org.; Zł. Księga VIII 37; Kantecki, St. Poniatowski, P. 1880, I s. XXXVI; Borkowski, Elektorowie, »Mies. Herald.« I; Teka Podoskiego, IV 311; Diariusz, s. 1746, wyd. Konopczyński; tenże, Polska w dobie wojny siedmioletniej, W. 1909–11; List St. Cz-go do Augusta Cz-go ok. 23 III 1754 w zbiorach hr. Potockiego w Łańcucie; Vol. Leg. VII; Matuszewicz, Pamiętniki, W. 1876.

Władysław Konopczyński

 

 
 

Powiązane audio

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
    Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.