INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Jerzy Ogiński h. własnego  

 
 
1710 - 1748-06-14
 
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ogiński Stanisław Jerzy h. własnego (1710–1748), kasztelan mścisławski, następnie witebski. Był synem Marcjana Michała (zob.) i Teresy z Brzostowskich, córki referendarza w. lit. Jana Władysława (zob.), bratem Ignacego (zob.) i Tadeusza (zob.). Wg Uruskiego był w r. 1730 starostą wierzbowskim. Na sejmie konwokacyjnym 1733 r., jako poseł witebski, podpisał uchwały sejmowe, zastrzegając wyłączenie od tronu cudzoziemców. Po wyborze Stanisława Leszczyńskiego wziął udział w poczynaniach broniących «Piasta» konfederatów litewskich. Gdy w Bieszenkowiczach skonfederowalo się woj. połockie, O. został rotmistrzem chorągwi uformowanej przez województwo. Pod koniec kampanii, wraz z bratem Tadeuszem, żegnał wojsko w Lubiniczach pod Bobrujskiem, udając się następnie do Borysowa. Był obecny na sejmie pacyfikacyjnym (czerwiec–lipiec 1736) i jako poseł pow. bracławskiego (?) podpisał dyplom elekcji Augusta III. W maju 1737 wspierany przez ojca, podejmował intensywne, acz bezskuteczne starania o kasztelanię żmudzką. Marcjan Ogiński stwierdzał wtedy, iż syn «lubo młody, chce prędko dojść do krzesła senatorskiego». Dn. 30 V 1738 otrzymał kasztelanię mścisławską, zaś 10 VI 1740 został kasztelanem witebskim. Był związany z Michałem Kazimierzem i Hieronimem Florianem Radziwiłłami. Nie prowadził wszakże żywszej działalności publicznej i pozostawał wyraźnie w cieniu ojca. Zapewne w grudniu 1740, przed swoim wyjazdem do Drezna, próbował O. (protegowany znów energicznie przez ojca) uzyskać godność marszałka Trybunału Lit. Starania te prawdopodobnie nie zostały uwieńczone powodzeniem. W r. 1742 otrzymał Order Orła Białego. W kwietniu 1743 był obecny na sesji Trybunału W. Ks. Lit., wysłany przez chorego ojca. We wrześniu t.r. uczestniczył w zorganizowanych przez swego brata Tadeusza uroczystościach poświęcenia ufundowanej w Tadulinie (pow. witebski) cerkwi i klasztoru Bazylianów. O. wziął udział w obradach sejmu warszawskiego 1746 r. W swym wotum z 20 X dziękował królowi za starania podejmowane w celu odsunięcia od Rzpltej groźby wojny. Wyrażał radość ze skoligacenia się domu saskiego z Wittelsbachami. Zgadzał się na aukcję wojska, która powinna być jednakże poprzedzona… «lustracjami, weryfikacjami, instruktażów melioracjami». Uczestniczył w sesji prowincjonalnej litewskiej. W r. 1744 miał (nie wiadomo, czy przekazaną przez ojca) chorągiew petyhorską w partii białoruskiej komputu litewskiego. Zapewne ok. r. 1738, choć nie wykluczone, że faktycznie dopiero w r. 1748 (skoro jej zatwierdzenie było przewidziane na sejmie t.r.) otrzymał od ojca wójtostwo witebskie. Marcjan Ogiński stwierdzał, że przekazując je synowi chciał mu stworzyć w przyszłości możliwość osiągnięcia woj. witebskiego.

O. posiadał starostwa: wierzbowskie i żukowskie (dobra żukowskie w woj. mścisławskim cedowała mu 20 IX 1736 macocha, Krystyna z Abramowiczów Ogińska). Dzięki małżeństwu (zawartemu przed 8 IV 1734) z Marianną, córką Kazimierza Dominika Ogińskiego (zob.), otrzymał w l. 1737–9, podobnie jak brat Ignacy, znaczną część dóbr należących do teścia jego żony Eleonory i ich spadkobierców – a więc córek oraz wnuka Michała Kazimierza Ogińskiego (zob.). Majątki te znalazły się w ręku ojca O-ego działającego w charakterze opiekuna małoletniego Michała Kazimierza Ogińskiego. W r. 1739 ojciec starał się dla O-ego o starostwo niemonojskie, a sam O., zapewne bezskutecznie, prosił w r. 1743 o wakujące starostwo krasnosielskie. W grudniu 1747 domagał się oddania folwarku Łukiszki należącego do wójtostwa witebskiego, a pozostającego zapewne w rękach Radziwiłłów. Wg Michała Skibińskiego O., tłumiąc rozruchy chłopskie, nie wahał się przywoływać na pomoc Prusaków. Dn. 10 VI 1748 otrzymał od Michała Sapiehy, woj. podlaskiego, starostwo mereckie. Zmarł w Warszawie 14 VI 1748.

Z małżeństwa z Marianną z Ogińskich pozostawił O. dwóch synów: Mateusza (ur. zapewne przed 15 VIII 1738, zm. 1786), starostę mereckiego, Alojzego (zm. po r. 1769), starostę wierzbowskiego, i córkę Eleonorę (wg Żychlińskiego ur. w r. 1743, zm. 12 XII 1750).

Marianna Ogińska po śmierci męża cedowała starostwa żukowskie i mereckie, wraz z dzierżawą Wierzby na Wileńszczyźnie, jednemu z synów, zrzekając się ponadto w październiku 1750 na rzecz swego bratanka Michała Kazimierza Ogińskiego, wówczas już pisarza polnego lit., praw do spornych dóbr, m. in. Bieszenkowicz, wójtostwa krzywińskiego w woj. połockim, Bulkowa w woj. brzeskim lit., Świsłoczy i Ciecierzyna w Orszańskiem, dworów i pałaców w Wilnie i Grodnie oraz dóbr kurlandzkich za 210 000 złp. Transakcja ta jednak nie zakończyła rodzinnego sporu, gdyż w marcu 1751 brat O-ego Ignacy, występujący jako opiekun jego dzieci, oskarżał Mariannę, że nie oglądając się na niego zawarła «prywatną konwencję» z Michałem Kazimierzem Ogińskim, przywłaszczając sobie ponadto po śmierci Marcjana Michała Ogińskiego Mikulin w pow. orszańskim, z którego usunęła siłą szwagrów, przybyłych w celu ostatecznego uregulowania spraw majątkowych i spadkowych. Spór powyższy ciągnął się jeszcze w l.n.

 

Estreicher; Słown. Geogr., (Bieszenkowicze, Ciecierzyn?); Dworzaczek; Gawroński F., Herbarz szlachty prowincji witebskiej, Kr. 1899; Niesiecki; Uruski; Żychliński, V 192; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; – Bartoszewicz K., Tadeusz Ogiński i jego pamiętnik, „Przegl. Hist.” T. 18: 1914; Łoza, Hist. Orderu Orła Białego; Sapiehowie, III; Skibiński M., Europa a Polska w dobie wojny o sukcesję austriacką, Kr. 1913 I; Święcki T., Historyczne pamiątki, W. 1858 I 385; – Akty Vil. Archeogr. Kom., XI; Diariusze sejmowe z w. XVIII, II; Korespondencja Józefa Andrzeja Załuskiego, W. 1967; Muzyka w czasopismach polskich XVIII w. Okres saski 1730–1764, Oprac. J. Szwedowska, Kr. 1975; Vol. leg., VI 612, 652; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, Dz. V nr 10717 (korespondencja Marcjana Ogińskiego), nr 10723 (listy O-ego); B. PAN w Kr.: rkp. 3216, 3584, 4464, 4468, 5875, 5998, 6000, 6177.

Andrzej Link-Lenczowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Jędrzej Kitowicz

1728-12-01 - 1804-04-03
pisarz historyczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

August II Mocny

1670-05-12 - 1733-02-01
król Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.