INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Kubista     

Stanisław Kubista  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stanisław Kubista (1898–1940), błogosławiony, werbista, redaktor i wydawca prasy katolickiej. Ur. 27 IX w Kostuchnie koło Mikołowa (obecnie dzielnica Katowic), był piątym z dziewięciorga dzieci Franciszka (1861–1938), pracownika leśnego w dobrach książąt v. Pless, i Franciszki z domu Czempka.

W l. 1912–17 był S. uczniem gimnazjum klasycznego werbistów w Nysie. Pod koniec pierwszej wojny światowej, w l. 1917–19, służył w wojsku niemieckim na froncie zachodnim jako radiotelegrafista. Po zdemobilizowaniu ukończył gimnazjum w Nysie (matura w r. 1920). Następnie wstąpił do nowicjatu werbistów w domu misyjnym p. wezw. św. Gabriela w Mödling koło Wiednia. W r.n. przyjechał na krótko na Śląsk, by w czasie plebiscytu optować za Polską. Po ukończeniu nauki seminaryjnej 26 V 1927 przyjął święcenia kapłańskie. Pragnął udać się na misje, jednak przełożeni skierowali go na roczne studia dziennikarskie; w tym okresie podjął S. współpracę z czasopismami werbistów w Polsce.

W r. 1928 rozpoczął S. pracę w Górnej Grupie pod Grudziądzem, siedzibie głównej polskiej regii (od r. 1935 – prowincji) werbistów, gdzie mieściła się również redakcja czasopism werbistowskich. S. został najpierw mianowany ekonomem domowym, a we wrześniu 1929 objął redakcję „Małego Misjonarza”, stanowisko dyrektora wydawnictwa Misjonarzy Słowa Bożego oraz asystenta mistrza nowicjatu braci. W r. 1930 został ponadto ekonomem prowincjalnym. W r.n. utworzył drukarnią zakonną i objął jej kierownictwo. Był współorganizatorem zakonnego muzeum etnograficznego. Od r. 1933 redagował „Skarb Rodzinny” i wydawał dla dzieci „Kalendarz Małego Misjonarza”. W r.n. przejął redakcją „Kalendarza Słowa Bożego”, a w r. 1938 rozpoczął edycję „Posłańca św. Józefa”. W redagowanych przez siebie czasopismach publikował opowiadania i powieści dla dzieci oraz młodzieży, m.in.: Królowa Matamba, Brygida, Róża Kijowska, Dzwonek z Czarnohory, Donna Gracja, Wśród piasków Sahary. Czasopisma te ozdabiał własnymi szkicami. Napisał też powieść Krzyż i słońce. Dramat misyjny w 5 aktach (Górna Grupa 1933) o misjach katolickich wśród Inków w Peru. S. był cenionym spowiednikiem, zwłaszcza wśród uczniów gimnazjum górnogrupskiego.

Wybuch drugiej wojny światowej zastał S-a w Górnej Grupie. Dn. 3 IX 1939 dom misyjny werbistów zająły oddziały niemieckie, a zakonników zepchnięto do kilku pomieszczeń. S. był świadkiem niszczenia przez Niemców drukarni, wywiezienia zbiorów bibliotecznych gimnazjum do kotłowni w Grudziądzu, rozkradania kolekcji etnograficznej. Dn. 29 X t.r. został wraz z innymi zakonnikami aresztowany, a klasztor zamieniono na obóz internowania. W następnych dniach dowieziono tam 95 księży z diec. chełmińskiej, włocławskiej i gnieźnieńskiej oraz salezjanów z Aleksandrowa Kujawskiego. Na S-a jako ekonoma spadł obowiązek wyżywienia wszystkich więźniów. Dn. 5 II 1940 został z wszystkimi internowanymi duchownymi wywieziony do Nowego Portu w Gdańsku, filii obozu koncentracyjnego w Stutthofie, a 9 II do samego Stutthofu. Niezwykle mroźna zima, głód, ciężka praca, szykany oraz złe warunki sanitarne sprawiły, że nabawił się uporczywej biegunki. Podczas kolejnego transportu 9 IV do obozu koncentracyjnego Oranienburg-Sachsenhausen przeziębił się i dostał zapalenia płuc. Skrajnie wyczerpany musiał stawać do pracy z innymi. Prześladowany w sposób szczególnie dotkliwy przez blokowego Hugo Kreya, gdy już nie był w stanie się podnieść, został przez niego dobity przez zmiażdżenie klatki piersiowej i gardła (26 IV 1940). Zwłoki S-a spalono w krematorium obozowym.

Dn. 13 VI 1999 został S., wraz ze 107 polskimi męczennikami drugiej wojny światowej, ogłoszony w Warszawie przez papieża Jana Pawła II błogosławionym. Z tej okazji Mennica Państwowa w Warszawie wybiła medal z popiersiem S-a i datami 1898–1942 (powinno być 1940) autorstwa Ewy Krynickiej i Jacka Z. M. Nowickiego. Portret beatyfikacyjny wykonali Maria i Tomasz Zywertowie.

W r. 2000 jednej z ulic w Katowicach Murckach nadano imię S-a. Dn. 1 X t.r. przed kościołem parafialnym p. wezw. Trójcy Przenajświętszej w Kostuchnie poświęcono obelisk i skwer ku jego czci.

 

Męczennicy za wiarę 1939–1945, W. 1996 (J. Arlik, fot., bibliogr.); Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku, Kat. 1996 (J. Arlik, E. Śliwka); Słownik biograficzny ziemi pszczyńskiej, Pszczyna 1995 (E. Wyglenda); Błogosławieni męczennicy obozu Stutthof, Gd. 1999 (E. Grot); Błogosławieni werbiści męczennicy lat wojny 1939–1944, Pieniężno 1999; Misjonarze i męczennicy, Rzym 1999; – Jacewicz–Woś, Martyrologium duchowieństwa, V; – Arlik J., Już nie masz po co żyć…, „Misjonarz” 1994 nr 2 s. 21–2 (fot.); tenże, Sługa Boży o. Stanisław Kubista SVD, „Głos Katol. Tyg. Pol. Emigracji” 1995 nr 21; Banaś K., Pozostał wierny, „Gość Niedzielny” 1999 nr 24; Błogosławiony z Kostuchny. Martyrologium błogosławionego o. Stanisława Kubisty, w: Parafia Trójcy Przenajświętszej Katowice-Kostuchna, Kat.-Kostuchna 1999 s. 71; Brzeżański S., Błogosławiony ojciec Stanisław Kubista, Włocławek 2001; Brzeżański S. i in., Bł. Stanisław Kubista w obliczu współczesnego świata, „Animator. Biul. Misyjno-Pastoralny” 2001 nr 4 s. 219– 24; Józef D., Jak zginął dawny redaktor Kalendarza Słowa Bożego, „Kalendarz Słowa Bożego” 1948 s. 28–30; Gajdus W., Nr 20998 opowiada, Kr. 1962; Labudda A., Ojciec Stanisław Kubista, „Misjonarz” 1999 nr specjalny s. 8–9; Porske-Zjawiony J., Wierny obranej drodze, błogosławiony Stanisław Kubista, „Gaz. Mikołowska” 2000 nr 1; Reś S., Osada błogosławionego Stanisława, „Gość Niedzielny” (dod. katowicki) 2002 nr 5; Śliwka E., Formacja intelektualna, działalność dydaktyczno-naukowa i wydawnicza werbistów polskich (1919–1982), Pieniężno 1986; Tyczka J., Kubista Stanisław, „Nurt SVD” 1985 nr 35A; tenże, Życiorys Sługi Bożego o. Stanisława Kubisty SVD, „Trinitas” 1999 nr 57; Wojtyna G., Życie i działalność błogosławionego o. Stanisława Kubisty, Pieniężno 1999; – „Dzien. Zachodni” 1999 nr z 10 VI; „Gaz. Wyborcza” (dod. katowicki) 2000 nr 100; „Gość Niedzielny” 1999 nr 24, 33, 37, 40, 2000 nr 42; – Arch. Generalne SVD w Rzymie; Arch. Pol. Prow. Księży Werbistów w Pieniężnie: Teczki S-a; Arch. Prow. SVD w Mödling.

Alfons Labudda

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.