INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Przystański  

 
 
1785-05-01 - 1852-04-18
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Przystański Stanisław (1785–1852), lekarz wojskowy. Ur. 1 V w Grudusku (w dawnym woj. płockim), w rodzinie drobnoszlacheckiej, był synem Jana i Katarzyny z Tomaszewskich; miał brata Izydora (ur. 1788), który w l. 1817–31 służył w wojsku jako lekarz.

Nie wiadomo, gdzie P. uczęszczał do szkół. Studiował medycynę na koszt królewski w Instytucie Medyczno-Chirurgicznym w Berlinie. Dn. 15 I 1807 wstąpił ochotniczo do służby w 10 p. piechoty Ks. Warsz. jako podlekarz (chirurg III kl.), od 15 VIII 1808 pracował w Szpitalu Głównym w Warszawie. W dn. 8 VIII 1809 został mianowany urzędnikiem zdrowia II kl. Uczestniczył w kampanii 1809 r. przeciw Austrii, brał udział w bitwach pod Sandomierzem, Wrzawami (12 VI) i Krakowem (14 VII). Za udział w kampanii, a zwłaszcza odznaczenie się w bitwie pod Wrzawami, otrzymał 1 I 1810 krzyż złoty (nr 2795) Virtuti Militari. Dn. 29 XII 1812 w Szpitalu Głównym mianowano go urzędnikiem zdrowia I kl., a w r. 1814 powołano na stanowisko szefa sekcji 5 służby zdrowia i rachuby lekarstw w Komisji Wyższego Nadzoru Lazaretów Wojskowych. Dn. 24 II 1815 został przeznaczony w stopniu lekarza sztabowego do służby w 1 p. strzelców pieszych, 25 IV 1816 przeniesiony do szwadronu strzelców konnych gwardii, a 27 IX 1817 wcielony do pułku strzelców konnych gwardii.

P. był członkiem loży «Astrea» i kapituły «Rycerzy Gwiazdy», w r. 1819 gościnnikiem loży «Astrea». Na podstawie specjalnego rozporządzenia dla lekarzy wojskowych 17 IV 1819 został mianowany przez dziekana Wydziału Lekarskiego Uniw. Warsz. magistrem chirurgii, a następnie po obronie publicznej rozprawy doktorem chirurgii. W r. 1824 wykładał w wojskowej szkole felczerskiej nauki lekarskie «teoretyczno-praktyczne». W dn. 6 X 1828 P. został mianowany lekarzem dywizyjnym w dywizji gwardii, uzyskując stopień odpowiadający stopniowi pułkownika gwardii. Brał udział w powstaniu listopadowym, najpierw jako lekarz dywizyjny gwardii, a następnie członek Wojskowej Komisji Lekarskiej przy Szpitalu Głównym. Od lutego do maja 1831 pełnił funkcję lekarza naczelnego tego szpitala. Od maja t. r. był lekarzem naczelnym Szpitala w Koszarach Huzarskich na Solcu w Warszawie, gdzie leczono gorączkujących i chorych na cholerę.

Po upadku powstania listopadowego P. złożył dymisję z wojska i w r. 1832 przeszedł na emeryturę. Zamieszkał w Szczebrzeszynie, gdzie rozpoczął praktykę lekarską i objął stanowisko lekarza naczelnego służby zdrowia Ordynacji Zamojskiej. W tym charakterze sprawował opiekę lekarską nad chorymi w szpitalu Ordynacji w Szczebrzeszynie. Odnowił wtedy szpital, jego też staraniem w r. 1834 powstał w Szczebrzeszynie osobny ordynacki szpital dla wenerycznie chorych. W r. 1837 musiał ustąpić ze stanowiska z niewiadomych powodów i wtedy przeniósł się do Krasnegostawu, gdzie był naczelnym lekarzem miejscowego szpitala.

P. był lekarzem praktykiem chirurgiem. Nie znane są jego prace ogłoszone drukiem; od r. 1843 figurował w spisie członków Tow. Lekarskiego Warszawskiego. Ponieważ w r. 1851 znajdował się na liście członków dawniej miejscowych czynnych, a teraz «nie zasiadających w posiedzeniach z powodu wyprowadzenia się», można przypuszczać, że jeszcze podczas pobytu w Warszawie, przed r. 1831, został członkiem Tow. Lekarskiego Warszawskiego. W r. 1845 otrzymał prawa nowego szlachectwa w Król. Pol. Zmarł 18 IV 1852 w Krasnymstawie, pochowany został na cmentarzu parafialnym. Był odznaczony (poza wymienionym wyżej Krzyżem Virtuti Militari) Orderem Św. Stanisława IV kl., Św. Włodzimierza IV kl., a w r. 1830 otrzymał Znak Honorowy za XX lat nieskazitelnej służby.

Dwukrotnie żonaty, po raz drugi z Joanną z Kamińskich, miał P. z pierwszego małżeństwa córkę Joannę (1833–1902), zamężną za Leonardem Wasilewskim, synem generała, oraz synów Aleksandra (zob.), i Stanisława (zob.).

 

Giedroyć F., Służba zdrowia w dawnem Wojsku Polskiem, W. 1926 s. 491; Enc. Org., XII; Gerber, Studenci Uniw. Warsz. 1808–1831, s. 317; Kośmiński, Słown. lekarzów; Uruski, XV 56 (mylne daty w kilku wypadkach); Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskiem, oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na r. 1839, W. 1839; toż na l. 1840–1847, W. 1840–7; Małachowski – Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; – Chojna J. W., Wojskowe lazarety warszawskie w czasie powstania listopadowego i Dozór Szpitali Wojskowych, W. 1970 s. 165, 176, 255; Gembarzewski, Wojsko Pol., 1807–1814; Klukowski Z., Lekarze zesłani po powstaniu 1863 r., „Lek. Wojsk.” R. 8: 1927 s. 234; tenże, Szpital w Szczebrzeszynie, „Arch. Hist. Med.” T. 44: 1981 s. 309; Rys historyczny kampanii odbytej w roku 1809 w Księstwie Warszawskim, Kr. 1889 s. 154; – Przewodnik Warszawski N. Glücksberga na rok 1820–1829, Lekarze Woyska Polskiego w Warszawie konsystującego; Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego 1817–1830; Wasilewski Z., Wnukom o pradziadku, W. 1930 s. 127; – „Gaz. Warsz.” 1819 nr z 24 IV dod.; „Kur. Warsz.” 1852 nr 108; „Pam. Tow. Lek. Warsz.” T. 9: 1843 s. 154, T. 25: 1851 s. 136; „Tyg. Lek.” R. 7: 1853 s. 308; – AGAD: Akty Komisji Rządzącej Wojny rkp. 69c. s. 62–63, Władze Centralne powstania listopadowego t. 151 b («Lista Imienna Lekarzy przeznaczonych do Szpitali Woyskowych»); Urząd Stanu Cywilnego w Krasnymstawie: Akt zgonu P-ego.

Jan W. Chojna

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Aleksander Przystański

1817-12-26 - 1895-02-09 lekarz
 

Stanisław Przystański

1820-09-20 - 1887-11-30 fizyk
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Konrad Brandel

1838-11-25 - 1920-10-28
fotograf
 

Andrzej Grabowski

1833-11-19 - 1886-09-02
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Kanty Gregorowicz

1818-10-17 - 1890-09-16
literat
 

Andrzej Marcin Rydzowski

1829-11-07 - 1881-01-20
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.