INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Siuda     

Stanisław Siuda  

 
 
1890-04-04 - 1945-02-25
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Siuda Stanisław (1890–1945), powstaniec wielkopolski, pułkownik WP. Ur. 4 IV w Błotnicy w pow. babimojskim, był synem Józefa, rolnika, i Elżbiety z Piotrowskich.

Od r. 1905 S. uczył się w gimnazjum w Śremie (od 3 kl.). Należał do Tow. Tomasza Zana; wydalony w r. 1907 za kierowanie przygotowaniami do strajku szkolnego, po kilku miesiącach wrócił do szkoły. Był też członkiem «Sokoła».

Powołany 1 X 1913 do wojska pruskiego w 50. pp w Lesznie, w czasie pierwszej wojny światowej, od r. 1915 służył w 138. pp w Dieuze w Lotaryngii. Odbył w t.r. kurs oficerski w Biedrusku koło Poznania. Dn. 14 V 1915 mianowany został podporucznikiem. Walczył na froncie zachodnim, m. in. pod Verdun, a od r. 1917 na froncie wschodnim jako dowódca kompanii oraz oficer batalionu gazowego pod Kownem i Wilnem; był dwukrotnie ranny. Zwolniony ze szpitala 18 XI 1918 dostał się do Błotnicy. Wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego w Poznaniu. Po wybuchu powstania wielkopolskiego tworzył oddziały polskie w Rakoniewicach i Wolsztynie. Walczył w okolicach Rakoniewic: (2 I 1919), pod Wolsztynem, Kopanicą i Chobienicami (5 i 11 I), następnie organizował oddziały powstańcze między Zbąszyniem i Wschową, był dowódcą odcinka. Dn. 5 V 1919 został mianowany kapitanem, ze starszeństwem od 1 X 1918. Po sformowaniu 2. P. Strzelców Wielkopolskich (później 56. pp) objął w nim dowództwo III batalionu. W lipcu i sierpniu 1919 był na kursie oficerów wyższych w Rembertowie. We wrześniu 1919 z III batalionem 56. pp bił się na froncie wschodnim, pod Połockiem i Mołodecznem. W czasie wojny polsko-sowieckiej 1920 r. dowodził tymże batalionem, walczył m. in. nad Ptyczą, Berezyną i pod Bobrujskiem.

Po zakończeniu wojny S. pozostał w wojsku, 3 V 1922 awansował na majora. Nadal służył w 56. pp, był p.o. dowódcą batalionu sztabowego, dowódcą III baonu. W dn. 1 I 1928 został awansowany na podpułkownika; wkrótce przeniesiono go do 8. pp Legionów. Od r. 1934 był dowódcą 17. pp w Rzeszowie. Uchodził za rygorystę, ale i dobrego wychowawcę żołnierzy. Ogłosił m. in. Zarys historii wojennej 56-go pułku piechoty wielkopolskiej (W. 1928, Krotoszyn 1937), Walki na odcinku wolsztyńskim (w: „Materiały do historii powstania wielkopolskiego 1918–19”, P. 1938).

W końcu lipca 1939 w stopniu pułkownika S. objął dowództwo Poznańskiej Brygady Obrony Narodowej (ON), która wchodziła w skład armii «Poznań». Dowodził tą jednostką podczas kampanii wrześniowej, w czasie obrony na rubieży Stęszew–Niepruszewo–Kiekrz i przedpola Murowanej Gośliny, potem przedmościa Koło i w bitwie nad Bzurą. Od 9 IX t. r. stał na czele Zgrupowania Batalionów ON. Dn. 19 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, przebywał w obozie VII A Murnau. Zmarł na niewydolność nerek 25 II 1945 w szpitalu w Freising, pochowany został na tamtejszym cmentarzu. Był odznaczony m. in. Orderem Virtuti Militari 5 kl. (1933), Krzyżem Walecznych (czterokrotnie), Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Żelaznym (dwukrotnie).

W r. 1920 S. zawarł związek małżeński z Ludwiką z Foreckich (1893–1968), z którą miał syna Jerzego (ur. 1922), inżyniera budowlanego, oraz córki: Barbarę (ur. 1924), zamężną Nikisch, kreślarkę, i Ludomirę (ur. 1927), zamężną Popowicz, lekarza stomatologa.

Postać S-y występuje w powieści Gerarda Górnickiego pt. „Mściwój i Anna Maria” (Nowy Tomyśl 1994).

 

Kubiak S., Bibliografia historii powstania wielkopolskiego, P. 1963; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Wpol. Słown. Biogr.; Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, T. 2: (1914–1921), Koszalin 1991 cz. 1 s. 132 (fot.); Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.21 r., W. 1921 s. 174, 869; – Bauer P., Polak B., Armia „Poznań” w wojnie obronnej 1939, P. 1982 (fot.); Böhm T., Bataliony Obrony Narodowej w Wielkopolsce w latach 1936–1939 i ich rola w kampanii wrześniowej, P. 1996; Czubiński A., Grot Z., Miśkiewicz B.. Powstanie wielkopolskie 1918–1919, W.–P. 1988 (fot.); Józefowski J., Za Ojczyznę!, „Głos Wolsztyński” 1957 nr 4 s. 4 (fot.), nr 5–6 s. 4, nr 8–9 s. 8; Jurga T., Obrona Polski 1939, W. 1990; Korsak A.A., 56 pułk piechoty wielkopolskiej, W. 1991 s. 4, 7; Łukomski G., Polak B., Powstanie wielkopolskie 1918 1919, Koszalin–W. 1995; Pindel K., Obrona Narodowa 1937–1939, W. 1979; Polak B., Wojsko Wielkopolskie 1918–1920, Koszalin 1990 passim; Powstanie wielkopolskie 1918–1919, Pod red. Z. Grota, P. 1968 (fot.); Puchalski Z., Wawrzyński T., Krzyż i Medal Niepodległości, W. 1994 s. 98; Rezmer W., Armia „Poznań” 1939, W. 1992 passim; Księga pochowanych żołnierzy polskich poległych w II wojnie światowej, Pruszków 1966 V 328; Wojskowe aspekty powstania wielkopolskiego 1918–1919, P. 1985; – „Roczn. dziej. powstania wielkopolskiego 1918/1919” T. 1: 1947 s. 56–60, 93 passim; – CAW: VM 44–3448; Materiały przechowywane w Wielkopolskim Muz. Wojsk, w P. (WA 1568) i w Muz. Okręgowym w Rzeszowie; – Dokumentacja rodzinna w posiadaniu syna, Jerzego.

Marek Rezler

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.