INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Walenty Strugarek     

Stanisław Walenty Strugarek  

 
 
1911-03-21 - 1965-11-21
Biogram został opublikowany w latach 2006-2007 w XLIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Strugarek Stanisław Walenty, pseud. i krypt.: Kaczmarek, (st.st.), St. Str., (str.) (1911–1965), pisarz, dziennikarz, aktor radiowy.

Ur. 21 III w Poznaniu, był synem Walentego, robotnika, powstańca wielkopolskiego, i Marii z Maciejewskich.

S. uczył się od r. 1926 w Państw. Seminarium Nauczycielskim im. Ewarysta Estkowskiego w Poznaniu. Po jego ukończeniu w r. 1930 pracował jako nauczyciel w poznańskich szkołach: Prywatnym Gimnazjum Humanistycznym im. Adama Mickiewicza i szkole ćwiczeń przy Prywatnym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim im. Juliusza Słowackiego. Równocześnie dokształcał się na Uniwersyteckich Kursach Pedagogicznych. W l. 1932–3 był słuchaczem Studium Dramatycznego przy Teatrze Polskim oraz uczył się dykcji u aktora tego teatru, Zygmunta Noskowskiego. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty w Zambrowie (1933–4). W r. 1935 opublikował powieść dla młodzieży Starzec w błękitnym mundurze (P.), a w r.n debiutował na antenie ogólnopolskiej Polskiego Radia słuchowiskiem pt. Tomek, poświęconym T. A. Edisonowi. W audycjach radiowych Jerzego Gerżabka i Stefana Balickiego występował w charakterystycznej roli Póna Kaczmarka. Przygotowywał słuchowiska dla dzieci i młodzieży oraz cykl audycji rozrywkowych „Trójka Poznańska”. Napisał też dwie sztuki dla teatru marionetek: Sen Tadzika i Kubuś wędrowiec (premiera w Poznańskim Teatrze Marionetek, 2 VII 1945). W l. 1936–9 był redaktorem odpowiedzialnym „Kroniki Stołecznego Miasta Poznania”, a w l. 1937–9 czasopisma pedagogicznego „Siewca”.

Podczas kampanii wrześniowej, zmobilizowany jako oficer rezerwy do Armii Poznań, uczestniczył S. w bitwie nad Bzurą (9–22 IX 1939), gdzie dostał się do niewoli. Jako jeniec Oflagu II C w Woldenbergu (Dobiegniewie), założył w marcu 1941 teatrzyk kukiełkowy, którego dyrektorem był Marian Paluchowski. Opracował dla teatrzyku 14 przedstawień (m.in. Walczyk Warszawy) i kierował ponad 400 spektaklami, z muzyką Jerzego Młodziejowskiego oraz występował w nim jako aktor. Po wyzwoleniu obozu wrócił w lutym 1945 do Poznania. Od 22 III t.r. współorganizował tam «Czwartki Literackie». Dn. 27 III został kierownikiem Oddz. Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego. Współorganizował t.r. pismo „Zdroje Sztuki, Literatury i Nauki” oraz kabaret literacki «Kukułka Poznańska», w którym prowadził konferansjerkę i przedstawiał własne teksty. Współpracował z „Gazetą Poznańską” i „Expresem Poznańskim”. Dn. 13 IV został kierownikiem literackim Poznańskiego Teatru Marionetek, a 15 V w Rozgłośni Poznańskiej Polskiego Radia rozpoczął w duecie z Alfredem Sikorskim (S. jako Kaczmarek, Sikorski jako Skrzypczak) długoletni cykl felietonów, wygłaszanych w poznańskiej gwarze regionalnej. Od 30 VIII był redaktorem naczelnym „Kroniki Stołecznego Miasta Poznania”. Dn. 20 XI objął kierownictwo artystyczne Miejskiego Teatru dla Młodzieży; następnego dnia odbyła się tam premiera jego widowiska Trębacz z wieży ratuszowej (reż. Z. Laurentowski), wg opowieści Marii Wicherkiewiczowej „Ballada o Poznaniu”. W r. 1946 odszedł z funkcji redaktora naczelnego „Kroniki Stołecznego Miasta Poznania”, a w r. 1947 z funkcji kierownika Oddz. Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego. T.r. ogłosił wspomnienia o więźniach hitlerowskiego obozu przejściowego pt. Fort VII (P.), natomiast w r. 1948, w setną rocznicę Wiosny Ludów, opublikował Wiosnę ludu wielkopolskiego (P.).

Dn. 1 II 1948 został S. zatrudniony w Rozgłośni Poznańskiej Polskiego Radia. Początkowo był redaktorem w Redakcji Audycji Masowych i Świetlicowych, następnie, do końca życia, redaktorem odpowiedzialnym w Redakcji Audycji dla Wsi, przemianowanej potem na Redakcję Estradową i Folklorystyczną. W r. 1949 powierzono mu współorganizację i prowadzenie I Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuki Ludowej w Warszawie. Dla poznańskiego archiwum radiowego nagrał utwory większości wielkopolskich kapel i zespołów ludowych. W rozgłośni poznańskiej przygotował liczne gawędy, monologi i felietony, m.in. Kawiarenka pod Uśmiechem, Z piosneczką i gawędą przez Wielkopolskę, W rodzinie Porębów. Wspólnie ze Stanisławem Kubiakiem napisał wodewile: Wielkopolskie kominki, w którym kreował popularną postać Dziadka Ignacego, oraz Uwaga, droga wolna (oba P. 1956). Z okresu współpracy z koszalińską rozgłośnią radiową pochodzą Listy z Poznania. Twórczość radiową S-a cechował sentyment do obyczajów i gwary poznaniaków, dobroduszny humor i zmysł satyryczny, nazywano go «rozweselaczem Wielkopolski». W r. 1960 otrzymał Nagrodę Miasta Poznania. Był członkiem m.in. Polskiego Związku Zachodniego (później Tow. Rozwoju Ziem Zachodnich) i Związku Literatów Polskich (ZLP, od r. 1945 w składzie Zarządu jego Oddz. Poznańskiego) oraz wiceprezesem Tow. Miłośników Miasta Poznania. Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem X-lecia PRL. Zmarł nagle 21 XI 1965 w Poznaniu, został pochowany na cmentarzu Górczyńskim.

W małżeństwie zawartym w r. 1939 z Alicją Janiną Marią Mierzwińską miał S. dwóch synów: Andrzeja (ur. 1940), historyka sztuki, i Przemysława (ur. 1945), etnografa.

W r. 1977 wydano pod redakcją Kazimierza Młynarza wybór gawęd S-a wraz z nagraniami pt. Wuja Ceśku opowiada (P.). W l. osiemdziesiątych, w ramach Tow. Miłośników Miasta Poznania, działał Klub im. S-a, pielęgnujący tradycje gwary poznańskiej. Jego imię nosi jedna z ulic w poznańskiej dzielnicy Piątkowo, a w czerwcu 2003 na budynku przy ul. Lodowej 3, gdzie mieszkał, odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową. W r. 2006 ukazała się płyta CD, przygotowana przez Grażynę Wrońską, pt. „Stary Marych i nie tylko”, zawierająca m.in. archiwalne nagrania felietonów S-a w jego wykonaniu.

 

Karykatura S-a przez Stanisława Mrowińskiego, w: „Nurt” 1987 nr 1; – Wpol. Słown. Biogr.; – Kolbuszewska D., Największy rozweselacz Wielkopolski, „IKS, Pozn. Informator Kult., Sportowy i Turystyczny” 2005 nr 4; Orlik T., Laureaci nagród miasta Poznania za rok 1960, „Kron. M. Poznania” 1961 z. 2 (fot.); Poznańskie anteny, Red. S. Kubiak, W. 1975; Pół wieku w służbie miasta, „Kron. M. Poznania” 1973 nr 1 (fot.); Rezler M., Kalendarium poznańskie, P. 2003; Staśkowiak T., Ojciec poznańskiej gwary, „Średzki Kwart. Kult.” 2003 nr 1; Świtała T., Poznań 1945. Kronika wydarzeń, P. 1986 (fot.); – Trud pierwszych dni. Poznań 1945, Red. T. Świtała, P. 1970 (fot.); – Wspomnienia pośmiertne z r. 1966: „Kron. M. Poznania” z. 2 (S. Kubiak, fot.), „Nurt” nr 1; – Arch. Dok. Oddz. Telewizji Polskiej S.A. w P.: Teczka personalna S-a; Arch. Pozn. Oddz. ZLP: Teczka personalna S-a; Arch. Radia Merkury w P.: Mater. archiwalne (audycje radiowe S-a); – Mater. w posiadaniu autora; – Informacje synów S-a z P.

Marek Rezler

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.