INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Wojciech Rogalski     
Biogram został opublikowany w latach 1988-1989 r. w XXXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rogalski Stanisław Wojciech (1904–1976), inżynier mechanik, konstruktor lotniczy. Ur. 25 V w Ołomuńcu na Morawach, był synem Wojciecha (zob.) i Marii z Dubskich.

R. uczył się w Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Warszawie i tu zdał maturę w r. 1922. Studia na Wydziale Mechanicznym Politechn. Warsz. przerwał po niezdanym egzaminie ze statyki u Zygmunta Straszewicza i wstąpił do wojska. W r. 1925 ukończył Szkołę Pilotów w Bydgoszczy i uzyskał dyplom pilota wojskowego. Następnie wznowił studia na Politechn. Warsz. i w r. 1929 otrzymał tytuł inżyniera mechanika.

W czasie studiów R. działał w Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warsz., która w podziemiach nowej kreślarni zorganizowała mały warsztat stolarski i mechaniczny. W warsztacie tym R. wraz ze Stanisławem Wigurą opracował i zbudował dwuosobowy samolot sportowy z silnikiem Anzani 45 KM nazwany WR-1. Po dołączeniu się Jerzego Drzewieckiego do tego zespołu powstał w r. 1927 wolnonośny górnopłat RWD-1 (z silnikiem ABC-Skorpion 34 KM), który uzyskał nagrodę Min. Komunikacji za śmiałość i oryginalność konstrukcji. W prymitywnych warunkach i w niebywałym tempie (od pomysłu do oblatanego prototypu mijało 6 do 8 miesięcy) powstawały dalsze typy samolotów RWD. Na RWD-2 (z silnikiem Salmson 40 KM) por. pilot Franciszek Żwirko i Antoni Kocjan ustanowili w r. 1929 światowy rekord wysokości w klasie samolotów sportowych o ciężarze właściwym 200 kg. Natomiast RWD-2 i RWD-4 (z Hermesem 115 KM), które wzięły udział w Challenge Internationale d’Avions de Tourisme w r. 1930 w Paryżu nie odniosły większych sukcesów.

W l. 1927–9 R. był asystentem wolontariuszem, a następnie do r. 1937, starszym asystentem przy Katedrze Budowy Płatowców Politechniki Warsz. Równocześnie w l. 1931–4 wykładał budowę samolotów na Politechn. Lwow. Był wiceprezesem Akademickiego Aeroklubu Warszawskiego i członkiem zarządu Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej. W l. 1929–30 redagował dział techniczny „Polski Skrzydlatej” i publikował w nim swoje prace. W r. 1930 wraz z S. Wigurą, J. Drzewieckim i Jerzym Wędrychowskim zorganizował na Okęciu w Warszawie w budynkach ufundowanych przez Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej warsztaty sekcji lotniczej, przekształcone w r. 1933 w Doświadczalne Warsztaty Lotnicze. W warsztatach tych powstały dalsze typy samolotów RWD. Na RWD-6 (z silnikiem Armstrong-Siddeley Genet Major 140 KM) F. Żwirko i S. Wigura zwyciężyli w r. 1932 w III Międzynarodowym Challange’u, w r. n. kpt. pilot Stanisław Skarżyński na RWD-5 (RWD-5 bis z silnikiem Gipsy Major 125 KM) dokonał przelotu przez Atlantyk, a w r. 1934 kpt. pilot J. Bajan z sierżantem Gustawem Pokrzywką na samolocie RWD-9 (z silnikiem Škoda 260 KM) wygrał kolejny IV Międzynarodowy Challenge. W spółce konstruktorskiej R. wykonywał wszystkie prace teoretyczne. Od tragicznej śmierci S. Wigury w r. 1932 spółka konstruktorów zmniejszyła się do dwu osób. Łącznie w l. 1927–39 powstało 21 typów samolotów RWD, w tym podstawowy samolot szkolny i aeroklubowy RWD-8 (wyprodukowano ich ok. 800 sztuk), również samolot komunikacyjno-pocztowy z chowanym podwoziem (RWD-11 ośmioosobowy z dwoma silnikami Walter Major G II 200 KM), samolot turystyczny RWD-13 z silnikiem PZInż. Major 120 KM oraz samoloty wojskowe (m. in. RWD-14 Czapla z silnikiem PZL Mors II 470 KM). Zbudowano łącznie ponad 1 000 płatowców różnych typów RWD i część ich sprzedano za granicę do kilkunastu krajów Europy i świata. Sprzedawano również licencję na ich produkcję. R. odbył kilka zagranicznych podróży naukowych, m. in. w r. 1936 do USA, gdzie w ciągu kilku miesięcy prowadził studia w fabrykach i instytutach badawczych. W l. 1935–6 miał cykl wykładów na Politechn. Warsz., wykładał na kursach pilotów i inżynierów kontrolnych, miał także kilka wykładów publicznych. W listopadzie 1938 na podstawie wyników prac konstrukcyjnych w dziedzinie budowy samolotów i po wykładzie habilitacyjnym Wady i zalety podwozia trójkołowego habilitował się na Politechn. Warsz.

We wrześniu 1939 na polecenie władz R. ewakuował się do Rumunii, wywożąc dokumentację projektową. Zgłosił się w grudniu t. r. jako pilot do WP we Francji a w początkach w r. 1940 został skierowany do Anglii, gdzie pracował w angielskiej firmie lotniczej Westland Ltd w Yeoville, projektując uzbrojenie samolotów myśliwskich. Wiosną 1941, uzyskawszy zgodę władz polskich i angielskich, wyjechał do Turcji, gdzie w organizowanym przez J. Wędrychowskiego zakładzie produkcji samolotów w Türk Hava Kurumu kierował zespołem biura konstrukcyjnego. Pod kierunkiem R-ego opracowano dokumentację samolotu sportowo-turystycznego THK-11, samolotu pasażerskiego THK-10, samolotu akrobacyjnego, a także szybowca transportowego THK-1. Równocześnie R. zorganizował przy uniwersytecie w Stambule wydział budowy samolotów i w l. 1942–8 wykładał tam aerodynamikę stosowaną. Wraz z inż. Franciszkiem Janikiem kierował R. budową dwu tuneli aerodynamicznych w Stambule i Ankarze. W r. 1948 wyjechał do USA, gdzie pracował początkowo w firmie Lord Co w Erie, a w l. 1949–58 był głównym aerodynamikiem w Chase Aircraft Co w Trenton, gdzie brał udział w pracach konstrukcyjnych transportowca C-123. Następnie, od r. 1958 zatrudniony w firmie Grumman Aircraft Engineering Co., początkowo w Bethpage N. Y. a od r. 1961 w Fort Worth w Texasie, pracował nad konstrukcją dwusilnikowego odrzutowca wojskowego F-111 o zmiennej geometrii płata. Po ukończeniu tej pracy był kierownikiem działu aerodynamiki firmy Grumman. W r. 1970 opracował do druku Grumman Aerodynamics Manual. Równocześnie był w l. 1950–68 wykładowcą uniwersytetu w Princeton oraz w l. 1950–5 w Forrestal Research Center, a w l. 1957–68 w Aerodynamics Design, W r. 1971 przeszedł na emeryturę. W t. r. opracował projekt poduszkowca, poruszającego się po betonowym torze z prędkością 480 km na godz. Projekt ten nie został zrealizowany za życia R-ego. R. udzielał też konsultacji w sprawie budowy transportowca Flying Acre, a także w sprawie pojazdu kołowego, używanego na powierzchni księżyca. Przed śmiercią przekazał Instytutowi Lotnictwa w Warszawie swą obszerną bibliotekę specjalistyczną oraz materiały i własne prace naukowe. Zmarł 6 II 1976 w Huntington koło Nowego Jorku, a urna z prochami została pochowana 14 IV t. r. na cmentarzu komunalnym na Powązkach w Warszawie. Był odznaczony m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta, a także orderami włoskim i brazylijskim.

R. żonaty był z Halszką z Rychterów, siostrą Witolda znanego działacza motoryzacyjnego; dzieci nie miał.

 

W. Enc. Powsz. (PWN); Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (uzupełnienie); Słown. pionierów techn.; – Chorzewski K., Z dawnych lotów, W. 1979 s. 23, 31, 77, 200; Dąbrowski K., Przegląd samolotów sportowych i ich osiągnięć, W. 1964 s. 52, 96, 152, 154, 160, 162; Dulęba L., Glass A., Samoloty RWD, W. 1983; Glass A., Polskie konstrukcje lotnicze 1893–1939, W. 1976; 50 lat wydziałów mechanicznych Politechniki Warszawskiej, W. 1968; – Rychter W., Skrzydlate wspomnienia, W. 1980 s. 8, 50, 61, 83, 131–2, 151, 169, 174, 196, 319, 326, 332–3; Żwirko H., Franciszek Żwirko, W. 1976 s. 97; – „Świat” 1929 nr 52 s. 18; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1976: „Kierunki” nr 9 s. 9 (W. Rychter, fot.), „Perspektywy” nr 8 s. 9, „Techn. Lotnicza i Astronautyczna” nr 9 s. 36–7 (W. Z.), „Tyg. Powsz.” nr 13, „Życie Warszawy” nr 35, 89 (Sobol W. L.); – AAN: Min. WRiOP, Teczka akt personalnych nr 5394; – Materiały w posiadaniu bratowej, Marii Rogalskiej z W. i jej informacje; – Informacje Marty Pohoreckiej z USA oraz Mieczysława Markowskiego z Kr.

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Ten biogram został opublikowany dzięki PGE - Mecenasowi projektu iPSB. pge-logo-pion-size2.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stefan Wyszyński

1901-08-03 - 1981-05-28
prymas Polski
 
 

Zygmunt Chrzanowski

1872-04-05 - 1936-04-30
polityk
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Ludwik Kulczycki

1866-07-22 - 1941-08-03
działacz polityczny
 

Tomasz Jan Rumiński

1930-03-26 - 1982-01-12
grafik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.