INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stefan Antoni Stobiecki     

Stefan Antoni Stobiecki  

 
 
1859-08-19 - 1944-05-31
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stobiecki Stefan Antoni (1859–1944), inżynier lądowy, entomolog, muzealnik.

Ur. 19 VIII w Krakowie, był najstarszym dzieckiem Leona (1821–1891), nauczyciela, i Rozalii z Bochników (1837–1911).

Od r. 1871 uczył się S. w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie; zaprzyjaźnił się z poznanym wtedy Marianem Raciborskim. Pod wpływem nauczycieli przyrody Józefa Rostafińskiego i Stanisława Zaręcznego zainteresował się badaniami nad chrząszczami i pluskwiakami. Jego pasję naukową docenili członkowie Komisji Fizjograficznej AU, Stefan Ludwik Kuczyński, Maksymilian Siła-Nowicki i Antoni Wierzejski, którzy udzielili mu zasiłku pieniężnego na dwuletnie badania fauny Babiej Góry. W miesiącach letnich 1879–80 zbierał tam S. chrząszcze, pluskwiaki, pająki i ślimaki oraz prowadził obserwacje ryb dorzecza Skawicy. Po zdaniu matury w czerwcu 1880 opublikował w „Sprawozdaniach Komisji Fizjograficznej” wyniki badań: Spis mięczaków zebranych na Babiej Górze w r. 1879 (T. 14: 1880), Do rybiej fauny Babiej Góry (T. 15: 1881) i Do fauny Babiej Góry. Sprawozdanie z wycieczek entomologicznych na Babią Górę (T. 17: 1883). Pracami tymi zainicjował S. inwentaryzację faunistyczną Babiej Góry; wraz z materiałami arachnologicznymi opracowanymi przez Władysława Kulczyńskiego, stanowiły one co najmniej przez pół wieku podstawowe informacje o faunie tego regionu. W październiku 1880 wyjechał S. do Lwowa, gdzie podjął studia na Wydz. Inżynierii Politechn. Lwow. i współpracował z lwowskim paleontologiem Marianem Łomnickim zarówno w zakresie entomologii, jak i paleontologii (S. wykonał rysunki do tablic w pracach Łomnickiego o ślimakach mioceńskich Podola). W czasie studiów współpracował z Komisją Fizjograficzną AU (1882), a także prowadził badania koleopterofauny Lwowa i jego okolic. Po trzecim roku studiów (1 X 1883) został asystentem w kierowanej przez Juliana Niedźwieckiego Katedrze Mineralogii i Geologii; okresowo, w zastępstwie chorego profesora, prowadził wykłady i ćwiczenia oraz egzaminował studentów. W r. 1886 ukończył studia i otrzymał dyplom inżyniera lądowego, z asystentury jednak zrezygnował. Dn. 15 IV t.r. został członkiem Komisji Fizjograficznej AU; dzięki jej kolejnej subwencji kontynuował badania w zachodniej Małopolsce i ogłosił Materiały do fauny W. Ks. Krakowskiego. Cz. I. Pluskwiaki (Hemiptera), Szarańczaki (Orthoptera), Mięczaki (Mollusca) („Spraw. Kom. Fizjograficznej” T. 20: 1886).

Dn. 1 III 1887 rozpoczął S. pracę jako aspirant w lwowskiej ekspozyturze Kolei Karola Ludwika, gdzie po złożeniu egzaminów w zakresie ruchu, telegrafu i konserwacji został inżynierem elewem II kl. W l. 1888–92 kierował budową mostów kolejowych przy rozbudowie linii Jarosław–Sokal, Przeworsk–Jarosław i Dębica–Rozwadów. Mieszkając w tym okresie kolejno w Jarosławiu, Tarnowie i Nowym Sączu kontynuował w tych rejonach badania entomologiczne, zwłaszcza nad fauną chrząszczy Beskidu Sądeckiego i doliny Popradu. Nawiązał stałą współpracę naukową z inspicjentem Kolei Karola Ludwika, entomologiem Michałem Rybińskim z Tarnopola. Po upaństwowieniu kolei, 1 VII 1892, został mianowany inżynierem asystentem II kl., ale już 1 IX t.r. zrezygnował z zajęcia na kolei, przeniósł się do Krakowa i podjął pracę w tamtejszej ekspozyturze Krajowego Biura Melioracyjnego. Do wiosny 1894 prowadził budowę obwałowań prawobrzeża Wisły od Podgórza do Niepołomic, a następnie zajął się projektowaniem melioracji wodnych i nadzorem ich realizacji w terenie. W celu podniesienia kwalifikacji w tym zakresie uczestniczył w r. akad. 1897/8 w wykładach Emila Godlewskiego i zajęciach laboratoryjnych w Studium Rolniczym UJ. W rezultacie w r. 1898 awansował do rangi inżyniera adiunkta. Równocześnie angażował się społecznie do prac porządkowych w Muz. Komisji Fizjograficznej AU; został wkrótce delegatem jej Sekcji Zoologicznej do Zarządu Muzealnego. Na zlecenie Zarządu opracował pierwszy regulamin Muzeum, który po wielu korektach wszedł w życie w r. 1895. W l. 1902–5 działał też w Sekcji Geologicznej Komisji Fizjograficznej AU, następnie (do r. 1907) był sekretarzem Komisji, m.in. kierując opracowaniem katalogu jej księgozbioru. W zakresie pracy zawodowej opublikował swoje doświadczenia z terenu, m.in. O korzyściach drenowania (Lw. 1902) i W sprawie technicznych ulepszeń rolnych (Kr. 1904). W r. 1903 awansował do rangi inżyniera II kl., a w r. 1908 do rangi inżyniera I kl. W letnim semestrze r. akad. 1906/7 prowadził wykłady z gospodarki rybnej i stawowej w Studium Rolniczym UJ. Był zwolennikiem utworzenia ogólnokrajowego muz. przyrodniczego i propagował tę ideę w odczytach wygłaszanych m.in. w Krakowie i Lwowie oraz w broszurach W sprawie krajowego Muzeum przyrodniczego (Kr. 1910) i Program Muzeum i projekt regulaminu muzealnego (Kr. 1912). Częste wyjazdy w teren związane z realizacją projektów melioracyjnych wykorzystywał do odławiania owadów. W pierwszej dekadzie XX w. odbył też szereg wypraw do bardziej odległych rejonów: na Węgry i wybrzeże dalmatyńskie oraz w granice Cesarstwa Rosyjskiego, łącznie z Białorusią i Ukrainą; ze wszystkich tych krajów przywoził materiały entomologiczne.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej, w r. 1914, pozostał S. w Krakowie. Wyniki swych badań nad pluskwiakami galicyjskimi opublikował w pracach: Pluskwiaki (Rhynchota) Podola Galicyjskiego i północnej Bukowiny („Spraw. Kom. Fizjograficznej” T. 15: 1915) i Wykaz pluskwiaków (Rhynchota) zebranych w Galicji zachodniej i środkowej (tamże). W r. 1916 awansował do stopnia starszego inżyniera i został przydzielony do powołanego przez Namiestnictwo zespołu odbudowy Galicji. Mianowany w r. 1918 radcą budownictwa, opracował plan odbudowy m. Gorlice; po zakończeniu działań wojennych kierował odbudową pow. gorlickiego. Dn. 29 IV 1919 został zastępcą kierownika Krajowego Biura Melioracyjnego; zaprzysiężony 16 VIII 1921 jako pracownik Min. Robót Publicznych, objął kierownictwo krakowskiej ekspozytury Biura. Dn. 1 IV 1929 został przeniesiony na etat Min. Rolnictwa i skierowany na stanowisko inspektora melioracyjnego w Wydz. Rolnym i Weterynaryjnym Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, gdzie pod koniec t.r. przeszedł na emeryturę.

W ciągu 65 lat zgromadził S. ok. 225 tys. okazów owadów, zwłaszcza chrząszczy, zbieranych we wszystkich nizinnych i wyżynnych rejonach Galicji (od Kotliny Oświęcimskiej po Miodobory i Bukowinę) oraz w najważniejszych masywach karpackich (od Babiej Góry po Czarnohorę). Na emeryturze poświęcił się całkowicie opracowywaniu swych kolekcji. Kilka miesięcy po wybuchu drugiej wojny światowej sporządził testament, w którym wszystkie te zbiory wraz z dokumentacją, w tym zakupioną w okresie pierwszej wojny kolekcję porównawczą chrząszczy Henryka Lgockiego, a także księgozbiór entomologiczny, zapisał Muz. Fizjograficznemu PAU. Okres okupacji niemieckiej spędził u córki Marii w Tarnowie. Zmarł w Tarnowie 21 V 1944; nocą z 21 na 22 V syn Adam przewiózł jego ciało nielegalnie (obowiązywał zakaz transportu zwłok) do Krakowa i pochował w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim (narożnik kwater Ha płd. i Hd wsch.). Zaraz po wojnie rodzina S-ego przekazała kolekcje z dokumentacją (ok. 1750 stron rękopisu) do Muz. Fizjograficznego PAU (obecnie Inst. Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN); są to do dziś najbogatsze ilościowo zbiory zgromadzone przez jednego badacza. W l. osiemdziesiątych XX w. odkupiono od rodziny pozostałe dokumenty S-ego, które przekazano do Oddz. Arch. PAN (obecnie Arch. Nauki PAN i PAU) w Krakowie.

S. był trzykrotnie żonaty. W małżeństwie z Wandą Raciborską (1870–1896), siostrą Mariana Raciborskiego (zob.), miał syna Adama (1894–1972), lekarza. Z drugiego związku z Marią Łukomską (zm. 1909) miał troje dzieci: Stanisława (1905–1939), Tadeusza (zob.), i Marię (1909–1992), po mężu Klepacką, doktora stomatologii. Trzecie małżeństwo, z Joanną z Sas-Dobrzańskich (ur. 1874), 1.v. Wallesową, było bezdzietne.

 

Portret olej. z ok. r. 1925, niesygnowany, w Inst. Systematyki i Ewolucji Zwierząt w Kr.; Fot. z l. 1870–1938 w Arch. Nauki PAN i PAU w Kr.; – Almanach entomologów polskich XX wieku, Red. M. Bunalski, J. J. Lipa, J. Nowacki, P. 2001; Katalog wydawnictw Polskiej Akademii Umiejętności 1873–1947, Kr. 1948 II; Mała encyklopedia babiogórska, Pruszków 1992 (błędne inform.); PSB (Michał Rybiński); Słown. biologów; – Fedorowicz Z., Faunistyka w działalności Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności (1865–1939), Wr. 1971 (częściowa bibliogr.); Grochmalicki J., Historia faunistyki i systematyki zoologicznej w latach 1875–1925, „Kosmos” 1931 t. jubileuszowy s. 174; Kulczyński W., O stanie badań fauny krajowej, tamże T. 26: 1901 z. 5–7 s. 211–12; Łomnicki M., Wykaz chrząszczów czyli tęgopokrywych (Coleoptera) ziem polskich, Wstęp, tamże T. 38: 1913 s. 41–6; Pawłowski J., Anegdoty o muzealnikach, „Biul. Muz. Przyr. w Kr.” 2000 nr 1 s. 13–16; tenże, Chrząszcze (Coleoptera) Babiej Góry „Acta Zoologica Cracoviensia” T. 12: 1967 s. 536–9, 569–77; tenże, Historia krakowskiego Muzeum Przyrodniczego, „Wszechświat” T. 96: 1995 nr 2 s. 47–8, nr 3 s. 72, nr 4 s. 102, nr 6 s. 155–6 (fot. portretu S-ego); tenże, Stefan Stobiecki (1859–1944) – rys biograficzny, „Pol. Pismo Entomologiczne”, S. B, 1961 z. 3–4 s. 239–44 (częściowa bibliogr., fot.); tenże, Szkic dziejów muzealnictwa przyrodniczego w Polsce, Kr. 1998 (fot.); tenże, Świat zwierzęcy Babiej Góry, w: Babiogórski Park Narodowy, Kr. 1963 s. 176–7; Piekiełko-Zemanek A., Kalendarium życia Mariana Raciborskiego, „Varia” T. 210: 1986 s. 12; Politechnika Lwowska, Wr. 1993; Razowski J., Zbiory zoologiczne w polskich instytucjach państwowych. Zakład Zoologii Systematycznej i Doświadczalnej PAN w Krakowie, „Przegl. Zool.” T. 28: 1984 s. 320, 322; Sroka S., Dzieje rybactwa w Uniwersytecie Jagiellońskim, Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S. II, 1991 z. 3 s. 162, 187; – Leńkowa A., Profesor Władysław Szafer. Anegdoty, fakty, wspomnienia, Kr. 1992 s. 112–13; – Arch. Nauki PAN i PAU w Kr.: sygn. K III–140.

Jerzy Pawłowski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Lenartowicz

1921-02-07 - 2010-10-28
reżyser filmowy
 

Stanisław Libicki

1856-05-08 - 1933-01-18
prawnik
 

Antoni Kozakiewicz

1841 - 1929-01-03
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Aleksander Litwinowicz

1879-02-27 - 1948-01-14
inżynier
 

Józef Nikodem Popławski

1857-09-14 - 1921-05-20
aktor
 

Kazimierz Wiktor Stańczykowski

1901-02-05 - 1937-05-31
prawnik
 

Zdzisław Skibiński

1895-01-07 - 1947-11-14
lekarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.