INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stefan z Chodowa i Oporowa h. Sulima  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stefan (Szczepan) z Chodowa i Oporowa h. Sulima (zm. między 1454 a 1455), kasztelan brzeziński, starosta chęciński, protoplasta rodziny Chodowskich.

Był najstarszym synem woj. łęczyckiego Mikołaja Oporowskiego (zob.) i Krystyny, bratem Władysława, Jana, Bogusława (zob.), Mikołaja i Piotra (zob.).

Prawdopodobnie ok. r. 1409 ożenił się S. z Katarzyną, córką Michała z Kleszczyna, której jego ojciec, Mikołaj zapisał t.r. 1 tys. grzywien gr szerokich oprawy (500 posagu i 500 wiana) na wsiach Bratoszewice, Wyskoki i Orzełki; zapis ten został potwierdzony w r. 1419 i zapewne w związku z nim pisał się S. z Bratoszewic. Między 14 II 1419 a 7 III t.r., gdy nastąpiły przesunięcia na urzędach łęczyckich, otrzymał S. urząd podczaszego łęczyckiego. Po śmierci Wawrzyńca Jelitki z Małcza (zm. po 21 VIII 1430) awansował na urząd stolnika łęczyckiego i 24 XI 1431 po raz pierwszy wystąpił z nową godnością, sprawując ją dowodnie jeszcze 17 IV 1436, ale z pewnością kilka miesięcy dłużej, bowiem kolejne przesunięcia na urzędach nastąpiły między 12 VI a 11 VII t.r. Z tytułem kaszt. brzezińskiego S. pojawił się 27 VII i pełnił ten urząd przynajmniej do 15 I 1454. Na dokumencie królowej Zofii z 5 IX 1441, gdzie wystąpił jako sędzia polubowny w sporze między patronami i altarystą a plebanem kościoła paraf. w Chęcianach, określony został star. chęcińskim.

Aktywność S-a na lokalnym forum potwierdza jego udział w roczku, odbywającym się bezpośrednio po sejmiku, na którym 10 IX 1419 uchwalono prawo sądowe obowiązujące w ziemi łęczyckiej (Constitutiones Lancicienses). Co najmniej od r. 1427 występował z tytułem rycerza pasowanego. Dwukrotnie z h. Sulima poświadczał szlachectwo: w r. 1423 – Dominika z Wrońska i w r. 1431 – Jana Kraski z Łubnicy. Często zasiadał wśród dygnitarzy na roczkach i wiecach w Łęczycy (np. 27 VII – 2 VIII 1428, 30 XII 1438 – 12 I 1439, 18–26 VI 1450) i Krakowie (24 XI 1431), niekiedy w sądach nadwornych odbywających się w obecności królów. Brał udział w ważnych wydarzeniach politycznych: wymieniony został w gronie świadków pokoju brzeskiego z zakonem krzyżackim w r. 1435, uczestniczył w obradach zjazdu w Piotrkowie, gdzie 16 XII 1438 Władysław III po dojściu do pełnoletności potwierdzał dotychczasowe przywileje.

Ojciec S-a zastawił swej synowej Katarzynie w r. 1421 Bratoszewice wraz z młynem oraz 16 łanów osiadłych we wsiach Orzełki i Wyskoki za 160 grzywien gr szerokich, a S-owi dał intromisję w Orzełkach z czynszem 8 grzywien gr szerokich rocznie; w przypadku niższych dochodów objęte nią miały być także Wyskoki. Po śmierci ojca w podziale dóbr przeprowadzonym między braćmi w r. 1425 otrzymał S. poł. Chodowa, Koserz, Konary, dział w Domanikowie zwany Bowyczyny i dział w Milechowie. Miała mu także przypaść po śmierci matki szósta część Oporowa, doszło jednak do zatargu S-a z matką, w rezultacie którego zajął on fortalicję w Oporowie i zagarnął cenniejsze rzeczy. Sprawę tę rozpatrzono w trakcie ogólnopolskiego zjazdu w Łęczycy w maju 1426 z udziałem króla Władysława Jagiełły. Początkowo bracia S-a: Władysław, Mikołaj i Piotr mieli wobec niego pewne zobowiązania finansowe, które zabezpieczali zastawami na swych dobrach. W związku z podziałem majątkowym z braćmi przeniósł S. w r. 1427 zapis 1 tys. grzywien oprawy żonie Katarzynie na Koserz. T.r. kupił za 700 grzywien wieś Maszkowice od Janisława h. Sulima (posiadał ją jeszcze w r. 1432), w r. 1428 sprzedał wieś Konary za 500 grzywien Ściborowi z Borysławic. Możliwe, że po rezygnacji przez Władysława z dóbr (z wyjątkiem Oporowa) na rzecz braci, S. wszedł w posiadanie Turzynowa, którego zastawem zabezpieczał swe zobowiązania w wysokości 100 kop gr szerokich praskich z tytułu babicznego za wnuczkę Jadwigę na rzecz Dadźboga z Orłowa. Jednak Turzynów nie był trwałym nabytkiem Chodowskich, bowiem w późniejszym czasie posiadali tę wieś ich bliscy krewni Miłońscy h. Sulima. Drogą zamiany przeprowadzonej z bratem Piotrem w r. 1450 uzyskał S. dobra szpetalskie (Szpetal Górny i Dolny, Kulino, poł. Zadusznik z jeziorem Kuczyno) w ziemi dobrzyńskiej w zamian za Nową Wieś (Włodzisław) koło Chodowa i dopłatę 200 grzywien. Powiększył także swe posiadłości w Chodowie, gdzie kupił od Stanisława z Lubrańca dział z folwarkiem zwany Korczyn. S. przeprowadził kilka transakcji związanych z placami i domami w Łęczycy, przy czym stale był w posiadaniu jednej posesji. Po śmierci Katarzyny ożenił się S. z Anną (zm. po 1476), której w r. 1437 oprawił 400 grzywien (200 posagu i 200 wiana) na Chodowie. Zmarł po 15 I 1454, wspomniany jako chory, a przed 28 IV 1455, gdy urząd kaszt. brzezińskiego posiadał już jego brat Mikołaj z Miłonic.

Z pierwszego małżeństwa miał S. córkę Małgorzatę, żonę Sieciecha z Łęków h. Topór, której w r. 1427 przekazał 100 kop gr szerokich posagu. W r. 1442 przeznaczył dla dwóch wnuczek (córek Małgorzaty) po 100 kop gr szerokich posagu babicznego. Synami S-a z drugiego małżeństwa byli: Mikołaj, miecznik dobrzyński, Marcin (z Wisłki), cześnik brzeski, i Prosper. Jeszcze jednym jego synem mógł być także Władysław, student Uniw. Krak. (1455), zapewne przedwcześnie zmarły, bowiem nie był wymieniony wśród rodzeństwa w zapisce z r. 1466.

 

Urzędnicy, II/1, IV/1, VI/2; – Bieniak J., Źródłowy ślad jedenastoletniego króla (Łęczyca, 27 lipca 1436), w: Nihil superfluum esse. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej, Red. J. Strzelczyk, J. Dobosz, P. 2000 s. 457–60; Nowak T., Własność ziemska w ziemi łęczyckiej w czasach Władysława Jagiełły, Ł. 2003; Piotrowski T., Dostojnicy województwa łęczyckiego za pierwszych Jagiellonów, W. 1935 s. 47, 54, 66–8, 95, 98, 103; Szymczakowa A., Nowe urzędy kasztelańskie w Łęczyckiem i Sieradzkiem (XIV–XV w.), Acta Univ. Lodziensis 1981, Folia Historica, z. 2 s. 134; Taylor E., Początki Różyckich, „Mies. Herald.” R. 14: 1935 s. 154; – Cod. epist. saec. XV, I; Dwa fragmenty ksiąg kancelaryjnych z pierwszej połowy XV w., Wyd. T. Wierzbowski, W. 1907 nr 2; Kod. Wpol., V; Metryka Uniw. Krak., I; Nieznane zapiski heraldyczne średniowieczne polskie, głównie sieradzkie, Wyd. S. Łaguna, Arch. Kom. Hist., 1898 VIII nr 63; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 2344; Vol. leg., I; – AGAD: Księgi grodzkie łęczyckie, ks. 4 k. 89v, ks. 8 k. 314, Księgi ziemskie łęczyckie, ks. 1 k. 139v, 289v, ks. 2 k. 52v, 348, ks. 5 k. 50, 304, ks. 6–12, ks. 13 k. 105v, 228v, 234v–5 (dział synów), k. 272.

Tadeusz Nowak i Alicja Szymczakowa

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.