INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Szymon Czechowicz      Szymon Czechowicz

Szymon Czechowicz  

 
 
1689-08-28 - 1775-07-21
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

 Czechowicz Szymon (1689–1775), artysta malarz. Urodził się w Krakowie 28 VIII z szlacheckiej zubożałej rodziny. Atmosfera miasta i wczesna śmierć rodziców owiały usposobienie jego cichym smutkiem. W trudnych warunkach budzący się jego talent artystyczny znalazł mecenasa i opiekuna w podskarbim koronnym Franciszku M. Ossolińskim, który wyprawił go do Rzymu w r. 1710 i łożył na jego kształcenie. W pracowni Carla Maratty, wielbiciela Rafaela, przebywał do r. 1713 i pozyskał przyjaźń swego mistrza. We Włoszech przeżył lat 30, malował przeważnie obrazy religijne, tak do kościołów włoskich jak i polskich, i osiągnął kilkakrotnie nagrodę Akademii malarskiej św. Łukasza. W epoce tej przez wdzięczność dla swego protektora podpisywał obrazy swoje: »Simon Czechowicz Pol. Dom. Ossol. Pictor Romae«. Najdawniejsze prace jego z tej epoki znajdują się w kościele S. Stanislao dei Polacchi; są to płótna przedstawiające św. Jadwigę, św. Jana Kantego i dwa piękne owale z św. Stanisławem Kostką i św. Alojzym Gonzagą. W kościele zaś Franciszkanów znajdują się obrazy, przedstawiające św. Bonawenturę na Palatynie, św. Antoniego Pad., św. Dominika, św. Jakuba, Ucieczkę do Egiptu.

Zmuszony stanem zdrowia, nadwątlonego pracą i gorącym klimatem, powrócił do Krakowa ok. r. 1740. W r. 1750 przeniósł się, do Warszawy, gdzie zamieszkał wraz z malarzem Łukaszem Smuglewiczem, mężem swojej siostrzenicy. Około 1765 udał się do Podhorzec na wezwanie hetmana w. kor. Wacława Rzewuskiego, gdzie pozostawił 107 swoich obrazów, wszystkie treści religijnej. Między r. 1770 a 1772 przebywał w Połocku, sprowadzony tam przez rektora Kolegium Jezuickiego ks. Czerniewicza. Obok wielu obrazów religijnych wykonał tam również portrety króla Stefana Batorego, Piotra Skargi. Mikołaja Łęczyckiego, prowincjała jezuitów i generała ich Wawrzyńca Ricciego, podkanclerzego Wołłowicza, dobroczyńcy zakonu Żuka i w. in. Wielka liczba obrazów w kościołach wileńskich zdaje się także świadczyć o czasowym tam jego pobycie.

W Warszawie założył pierwszą w ogóle szkolę malarską z dużym nakładem pracy i funduszów, sprowadzając z Rzymu modele, odlewy i ryciny. Kształcił tam przeważnie biednych uczni bezpłatnie, utrzymując wielu z nich własnym kosztem. Szkoła ta stała się pierwowzorem dla późniejszej malarni stanisławowskiej. Nie potrafił on jednak zdobyć sobie wstępu na dwór królewski. Inny duchem, głęboko religijny, a wyrazem artystycznym tkwiący więcej w w. XVII, nie znalazł tam dla siebie uznania. Niemniej jednak cieszył się życzliwością i opieką dostojników świeckich i duchownych, jak: bpa Lipskiego, Ant. Sebastiana Dembowskiego, Jana Fryd. Sapiehy kanclerza w. lit., i ks. Hieronima Radziwiłła; wykonał też ich portrety, z których trzy pierwsze były sztychowane przez J. F. Mylliusa. W wielu też klasztorach znalazł dla swojej sztuki żarliwe poparcie. Jako tercjarz kapucynów skończył życie w ich zaciszu klasztornym w Warszawie, dnia 21 VII 1775, gdzie ciało jego pochowano w grobach miejscowych.

Cz. jest pierwszorzędnym polskim malarzem religijnym w swojej epoce, a znanym i za granicą. Sztuka Cz-a, przeważnie religijna, o głębokim wyczuciu, owiana jakimś pogodnym rozmodleniem, a często poezją, charakterem artystycznym bliska jest eklektyzmu akademickiego włoskiego. Odnajdujemy w nim i pewną słodycz Maratty, układ Rafaela lub Guido Reniego, reminiscencje Corregia i innych, ma to jednak więcej charakteru przejęcia się rodzajem, niż naśladownictwa. Układ w obrazach jego prosty, rysunek poprawny, koloryt jasny o jakimś złotawym naświetleniu, draperie na ogół niespokojne, białe zwłaszcza, ładnie się układają, zdarzają się jednak niedbałości jakby nie z jego płynące dłoni. Wyraz artystyczny jego kompozycyj jest na ogół harmonijny, spokojny, szlachetny i zrównoważony. Obrazów zostawił nieprzeliczoną moc, pracując wytrwale i szybko.

Prócz wyżej już wymienionych wspomnimy ogólnie o jego obrazach w Warszawie, głównie w kościołach: pp. wizytek, karmelitów na Lesznie, ks. pijarów, kapucynów itd. W Krakowie w kościele ks. pijarów jest 5 obrazów, 4 obrazy w zapleckach stallowych w kościele św. Anny – i św. Jan Kanty w kościele św. Floriana. W Wilnie znajduje się jego obraz w kościele katedralnym, trzynaście w kościele św. Katarzyny, kilka w kościele pp. wizytek itd. W kościele kolegiackim w Kielcach jest obraz Wniebowzięcia N. M. P. Poza tym obrazy Cz-a odnaleźć można w kościołach ks. kapucynów w Lubartowie i Zakroczymiu. Wiele też jego prac znajduje się w posiadaniu prywatnym. Muzea wykazują mniej wartościowe jego prace.

 

Rastawiecki, Słownik mal. pol.; Bołoz Antoniewicz, Katalog 1894; Mycielski, Dzieje malarstwa polskiego; »Spraw. PAU.« V nr 9; Hutten-Czapski, Portrety polskie, Lw. 1901; Kieszkowski, Malarz Cz., (»Przegl. Powsz«. LVIII–LIX 1898); »Muzeum Polskie« 1906, nr 3 (Pagaczewski); Kopera F., Malarstwo polskie; Abancourt de Franqueville H., Katalog zabytków w. XVIII Muzeum Narod. w Krakowie; Titi, Descrizione esc. di Roma 1763; Heinecken, Dictionnaires des Artistes IV; Wurzbach, Biogr. Lex. Oester.; Thieme-Becker.

   Helena d’Abancourt

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.