INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Szymon Szeptycki h. własnego  

 
 
1715 - 1789-09-18
Biogram został opublikowany w XLVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2012-2013.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szeptycki Szymon h. własnego (1715–1789), kasztelan przemyski.

Ur. w Szeptycach (ziemia przemyska), był młodszym synem Filipa, nazywanego łowczym przemyskim (przez T. Żychlińskiego błędnie tytułowanego chorążym przemyskim bądź buskim), i Elżbiety z Chronowskich h. Gryf, córki Aleksandra i Konstancji z Podoskich. Miał brata Ludwika, w zakonie Leona (zob.). Jego kuzynem był Andrzej Szeptycki, w zakonie Atanazy (zob.).

Dn. 27 XI 1746 otrzymał S. nominację na cześnikostwo lwowskie i mimo nieważności przywileju (wcześniej, 29 IX t.r., urząd ten dostał Cyprian Zapolski) tytułował się konsekwentnie cześnikiem lwowskim. Jako asesor ziemi lwowskiej podpisał 23 IV 1750 w Sądowej Wiszni laudum i instrukcję sejmiku poselskiego woj. ruskiego. Na mocy otrzymanego 8 X t.r. konsensu królewskiego star. horodelski Paweł Starzyński przekazał S-emu w r. 1752 star. kozickie (Kozice i Jemielna w ziemi lwowskiej). W lipcu 1754 scedował S. przed aktami grodzkimi lwowskimi sumę 2 tys. złp. Mikołajowi Szeptyckiemu, wicesgerentowi grodzkiemu przemyskiemu. Na sejmiku w Sądowej Wiszni, 9 IX t.r., został obrany deputatem z ziemi lwowskiej do Tryb. Kor., jednak 10 IX i 11 IX zaszły manifestacje przeciw sejmikowi, a następnie przed Tryb. Kor. w Lublinie pozwano marszałka, asesorów i deputatów. Sejmik wiszeński w instrukcji poselskiej z 23 VIII 1756 zalecał posłom staranie, by S-emu przywrócono część wsi Szeptyce, niegdyś włączoną do ekonomii samborskiej, za co S. miał przekazać ekonomii dobra równej wartości; postulat ten powtórzono w instrukcji poselskiej sejmiku wiszeńskiego z 21 VIII 1758. Zapewne wkrótce potem odstąpił S. swą część Szeptyc podczaszemu lwowskiemu Franciszkowi Szeptyckiemu, który jako jej dziedzic wystąpił 25 VIII 1760. Po śmierci Zapolskiego S. otrzymał 6 XII 1756 powtórny, tym razem prawomocny, przywilej na cześnikostwo lwowskie. Jako marszałek koła rycerskiego podpisał 25 VIII 1760 laudum i instrukcję poselskiego sejmiku wiszeńskiego.

Na przedkonwokacyjnym sejmiku w Sądowej Wiszni S. wszedł 6 II 1764 w skład sądów kapturowych ziemi lwowskiej i pow. żydaczowskiego oraz podpisał akt zawiązanej tego dnia konfederacji pod laską Adama Czartoryskiego, generała ziem podolskich; został też obrany jednym z dwóch posłów do prymasa Władysława Łubieńskiego. S. był deputatem z ziemi lwowskiej do Tryb. Kor. Mpol. kadencji 1765 r. (reasumpcja 11 II t.r. w Lublinie). Na sejmiku elekcyjnym 24 V we Lwowie obrano go jednym z czterech kandydatów (drugim) do sęstwa ziemskiego lwowskiego, nominacji jednak nie uzyskał. Dn. 4 VI awansował na podczaszego lwowskiego. Podczas sesji trybunalskiej 4 VIII we Lwowie, zapewne jako deputat «trzymający laskę» w zastępstwie marszałka, z okazji imienin woj. ruskiego ks. Augusta Czartoryskiego, «bal dawał z kolacyą, strzelaniem z dział i tańcami [...] wszystkich tu przytomnych gości zaprosiwszy lautissime częstował». W czasie sejmu 1766 r. był w Warszawie, m.in. załatwiał sprawy swego brata Leona, biskupa lwowskiego. Dn. 26 IX 1767 na lwowskim sejmiku deputackim został asesorem i podpisał laudum. Obrany na sejmiku we Lwowie 15 VII 1768, reprezentował woj. ruskie (ziemie: lwowską, przemyską i sanocką) w połączonym ponownie Tryb. Głównym Kor. kadencji 1768/9 r. Wg pochodzącej z czasów konfederacji barskiej „Rozmowy króla z księciem Czartoryskim kanclerzem W. Ks. Lit. i Poniatowskim podkomorzym kor.” S. jako deputat «kazał regimentowi ognia dawać do konfederatów w Piotrkowie». Dn. 1 VIII 1770 został kaszt. przemyskim; wg Stanisława Lubomirskiego stało się to wbrew intencjom woj. ruskiego ks. A. Czartoryskiego, bowiem «kasztelanią przemyską [...] dano Szeptyckiemu za prośbą wojewodzicowej» [być może Elżbiety z Branickich Sapieżyny, wojewodzicowej mścisławskiej]. Sejmik gospodarski ziemi lwowskiej 14 IX t.r. nakazał wypłacenie S-emu zaległej sumy 6 tys. złp. za funkcję deputacką na tryb. piotrkowski, a następny lwowski sejmik gospodarski 14 IX 1771 polecił mu wypłacić resztę tej sumy (3 tys. złp.). S. przewodniczył 31 VIII 1772 w klasztorze Reformatów w Jarosławiu obradom ostatniego już sejmiku ziemi przemyskiej.

Po pierwszym rozbiorze rezydował S. we Lwowie, jednak nadal brał udział w życiu politycznym Rzpltej. Dn. 17 X 1775 został kawalerem Orderu św. Stanisława. Jako najbliższy krewny starał się o przejęcie majątku pozostałego po śmierci brata, Leona (zm. 24 V 1779 w Radomyślu), prosząc w tej sprawie o pomoc króla Stanisława Augusta; monarcha ustanowił wtedy sąd polubowny, na czele z instygatorem kor. Stanisławem Krajewskim. Wg Juliana Pełesza S. zagarnął w tym czasie majątek brata, w tym paramenty cerkiewne, które zwrócił dopiero po długich procesach. Zabiegał o zgodę na objęcie spadku po bracie także u władz austriackich, powołując się na prawo polskie; przychylono się do proponowanej przez niego wykładni, polecając jednak oddać część na galicyjski fundusz szkolny. Na sejmie 1780 r. wszedł w skład sądu sejmowego na kadencję od 1 VI do 30 IX 1781, a na sejmie 1782 r. w skład sądu sejmowego na kadencję od 1 VI do 30 IX 1783. W r. 1782 jako członek Stanów Galicyjskich w sądzie ziemskim lwowskim wylegitymował się ze szlachectwa w Galicji. Na sejmie grodzieńskim 1784 r. kandydował bez powodzenia do Rady Nieustającej, natomiast wszedł w skład sądu sejmowego na kadencję od 1 X 1785 do 31 I 1786. Listem ze Lwowa z 20 X 1785 prosił króla o Order Orła Białego; raczej go nie otrzymał (S. Łoza w „Historii Orderu Orła Białego” wymienia go bez daty nadania). Po raz kolejny został sędzią sejmowym na sejmie 1786 r., na kadencję od 1 VI do 30 IX 1787. Udzielił pożyczki gen. artylerii lit. Kazimierzowi Nestorowi Sapieże, skoro 13 IX 1787 domagał się od niego przekazania w r. 1788 w zastawną posesję dóbr Bazalia (woj. wołyńskie) lub zwrotu całego kapitału wraz z odsetkami.

S. miał w ziemi lwowskiej Rogoźno oraz Malczyce, które po pierwszym rozbiorze kupił dla niego brat Leon, zabezpieczając na nich dożywocie dla jego żony; w ziemi przemyskiej posiadał część Szeptyc. Wraz z żoną (ius communicativum z 29 VI 1757) dzierżył w ziemi lwowskiej star. kozickie (królewskie wsie Kozice i Jemielna); w r. 1770 opłacał z niego 1013 złp. 7 gr kwarty. Po pierwszym rozbiorze władze austriackie pozostawiły mu to starostwo; zajęto je dopiero po śmierci wdowy w r. 1811 i sprzedano na licytacji (Kozice 4 XI 1811, a Jemielną 7 II 1812). S. zmarł 18 IX 1789.

S. był żonaty od 20 VI 1756 (ślubu w kościele Bernardynów we Lwowie udzielił arcybp lwowski Mikołaj Wyżycki) z Anną z Trembińskich (Trębińskich) (zm. ok. 1811), córką Waleriana (zm. 1754), podsędka ziemskiego lubelskiego, i Ludwiki z Rostworowskich (zm. 1803), córki Jana Wiktoryna Rostworowskiego (zob.), siostrą Salomei (Józefy?), żony Tadeusza Dzieduszyckiego (zob.), i Anieli, żony Macieja Starzeńskiego (zob.), damą Krzyża Gwiaździstego od r. 1782 (podobnie jak siostra Józefa od r. 1779 i matka od r. 1792). Wspierając starania męża o uzyskanie majątku po bracie, zabiegała ona o pomoc u sekretarza w. kor. Jacka Ogrodzkiego, któremu z kolei starała się ułatwiać sprawy w lwowskim gubernium. Prowadziła salon literacki we Lwowie, a także w Malczycach. Wzięła udział w sąsiedzkiej inicjatywie literackiej i ogłosiła swe wiersze w efemerycznym czasopiśmie „Zabawa Literatów w Kompanii Pożytecznie Bawiącej się Utworzona, a dla rozrywki Kochających Nauki Wydrukowana” (Przemyśl 1794, 1798). W małżeństwie tym miał S. córkę Mariannę Eleonorę Dominikę, od r. 1784 żonę Macieja Jabłonowskiego (zob.), któremu wniosła w posagu Malczyce.

 

Boniecki, VIII 113; Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski, W. 2000 I 389; Estreicher, XXX (błędne imię Anny Szeptyckiej), XXXIV; Górzyński S., Arystokracja polska w Galicji. Studium heraldyczno-genealogiczne, W. 2009 s. 363–4; Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, Oprac. M. Męclewska, W. 2008; Kosiński A., Przewodnik heraldyczny, Kr. 1877 I 614–15; Łoza, Hist. Orderu Orła Białego; Łoza, Kawalerowie; Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy i ziemscy lwowscy 1352–1783, Lw. 1938 s. 128, 135; Niesiecki, X dod. 427; Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lw. 1857 s. 251; Repertorium znajdujących się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Lwowie aktów zajęcia i sprzedaży dóbr królewskich i kościelnych, Oprac. E. Barański, Lw. 1909; Słown. Geogr. (Jamelna, Kozice); Uruski, V 299; Sozański, Imienne spisy osób; Urzędnicy III/1 (błędnie jako star. kozienicki); Żychliński, I 313–14, III 100, V (tablice geneal. Szeptyckich), XVI 238; – Aftanazy, Dzieje rezydencji, VII; Chotkowski W., Historia polityczna kościoła w Galicji za rządów Marii Teresy, Lw. 1909 I; Literatura konfederacji barskiej, Red. J. Maciejewski i in., W. 2009 II; Ščurat V., L’vivs’kyj tyždnevnyk z 1749 r., „Zapysky Naukovoho Tovarystva im. Ševčenka” R. 16: 1907 t. 77 s. 182; – Akta grodz. i ziem., XXIII; Czemeryński K., O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej polskiej wedle źródeł wiarygodnych, Lw. 1870 Dz. 1 s. 153; Diariusz Sejmu [...] R. MDCCLXXXIV..., W. 1785 s. 25, 29, 35; Dunin-Borkowski J. S., Panie polskie przy dworze rakuskim, Lw. 1891; Korespondencja między Stanisławem Augustem a Ksawerym Branickim łowczym koronnym w roku 1768, Wyd. L. Gumplowicz, Kr. 1872 s. 53; Listy Katarzyny z Potockich Kossakowskiej, Wyd. K. Waliszewski, P. 1883; Lubomirski S., Pamiętniki, Wyd. W. Konopczyński, Lw. 1925; Summarjusz królewszczyzn w całej Koronie Polskiej z wyrażeniem possesorów i siła która płaci rocznej kwarty spisany roku 1770, Wyd. E. Piotrowski, Żytomierz 1861 s. 16; Vol. leg., VIII 966, IX 3, 9, 32; – „Gaz. Warsz.” 1782 nr 64; – AGAD: Metryka Kor., Sigillata, nr 27 s. 364, nr 28 s. 25, nr 31 k. 25v, nr 32 k. 95v, Zbiór Mater. Różnej Proweniencji, nr 303 s. 221; B. Czart.: rkp. 687 s. 695–730; B. Jag.: rkp. 5344 t. IV k. 204, rkp. 5346 t. II k. 390.

Andrzej Haratym

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
działacz polityczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Eustachy Erazm Sanguszko

25/26.10.1768 - 1844-12-02
poseł
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.