INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Tadeusz Ignacy Kirkor  

 
 
ok. 1750 - ok. 1799
Biogram został opublikowany w latach 1966-1967 w XII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Kirkor Tadeusz Ignacy h. własnego (2. poł. XVIII w.), regimentarz i marszałek woj. mścisławskiego w konfederacji barskiej. Wywodził się z bojarskiej rodziny litewskiej z Kirkorowszczyzny w pow. lidzkim, osiadłej następnie w woj. mścisławskim. Syn Jana, podkomorzego mścisławskiego (zm. w 1766). Występował często pod jednym tylko imieniem Ignacy lub Tadeusz. Jako rotmistrz woj. mścisławskiego podpisał w Wilnie 18 IV 1763 r., wraz z całym stronnictwem Czartoryskich, manifest przeciwko Trybunałowi Lit., ufundowanemu przez Karola Radziwiłła. W r. 1764 jako poseł mścisławski na sejm elekcyjny podpisał ze swym województwem wybór Stanisława Poniatowskiego. Był niewątpliwie organizatorem konfederacji w woj. mścisławskim, zawiązanej w Malatyczach już 3 X 1768 r. (a nie 2 I 1769, jak podaje W. Konopczyński), której marszałkiem został Michał Ciechanowiecki, a K. regimentarzem. Zrekrutowawszy niewielki oddział, K. stłumił najpierw bunt chłopów dyzunickich, a następnie podążył w Witebskie i pomógł tam w zawiązaniu konfederacji orszańskiej. Ale już 16 X został pod Rasną (między Mohylowem a Mścisławiem) całkowicie pobity, po czym z nieliczną garstką ludzi wycofał się na zachód, w głąb kraju. Dn. 2 I 1769 r. K., wraz z Michałem Wołłowiczem, konsyliarzem, i Andrzejem Surynem, sekretarzem konfederacji mścisławskiej, wydał manifest, w którym napiętnował gwałty rosyjskie popełniane na obywatelach województwa. We współczesnych wykazach władz konfederackich K. figuruje jako marszałek mścisławski; stanowisko to uzyskał najprawdopodobniej w końcu lutego 1769 r. po M. Ciechanowieckim. Generalność jednak nie uznała laski marszałkowskiej K-a. Na różnych terenach Litwy, unikając zręcznie nieprzyjaciela, K. gnębił i prześladował «swoich ziomków za partyzantów rosyjskich poczytanych» i ściągał kontrybucje, zwłaszcza od co zamożniejszych obywateli.
 
Po roku z piętnem «rabusia» uszedł K. z Litwy w Krakowskie i tu w drugiej połowie 1769 r. podporządkował się rozkazom Kazimierza Pułaskiego. W r. 1770 brał udział w wiosennej kampanii Pułaskiego na Podkarpaciu i w obronie obozu pod Konieczną. Dn. 9 IV na czele podjazdu w sile 100 koni starł się pod Bieczem z awangardą ppłka Jełczaninowa. Po nadciągnięciu głównych sił rosyjskich K. uszedł do Gorlic, a stamtąd z wszystkimi siłami podążył na wypoczynek do warownego obozu w nadgranicznej wiosce Izby. Już jednak w dwa dni później Pułaski pospieszył z pomocą Józefowi Miączyńskiemu, marszałkowi bełskiemu, stojącemu obozem w Żmigrodzie niedaleko Koniecznej, zabierając m. in. dywizję K-a. Dn. 12 IV pod Konieczną konfederaci powstrzymali gwałtowne natarcie nieprzyjaciela i przymusili go do odwrotu. W uznaniu za to Generalność wydała 21 IV K-owi i kilkunastu innym konfederatom «świadectwo meritorum», «doświadczonego żołnierza i oficera». Na przełomie maja i czerwca wyprawiał się K. w Sandomierskie na wsparcie Hadziewiczów i zapewne brał udział i w innych walkach wiosennej kampanii. Odwagę K-a wielokrotnie podkreślał Pułaski w swych raportach do Generalności. K. brał udział przy obsadzeniu Częstochowy 9 IX 1770 r. Zbyt energiczne ściąganie zaopatrzenia dla fortecy Jasnogórskiej naraziło go na konflikt z Józefem Zarembą. Pułaski przyrzekł Zarembie odwołanie K-a do fortecy i ukaranie go za nadużycia. Gdy K., który przebywał wówczas w Krzepicach, nie usłuchał rozkazu, Pułaski ok. 17 IX polecił aresztować regimentarza. Ale K. już uszedł na Litwę, chcąc uniknąć kary za zabicie w kłótni swego chorążego. Skądinąd wiadomo, że Pułaski wysłał go 27 XI do pow. zambrowskiego ziemi łomżyńskiej na rekrutację i wybieranie podatków.
 
Zimę 1770/1 r. spędził K. głównie w Białostockiem. W marcu 1771 r. otrzymał od hetmana Jana Klemensa Branickiego szablę w dowód uznania za zasługi orężne. Wiosną kręcił się po całym Podlasiu i w pogranicznych terenach Mazowsza i Litwy. W kwietniu chodził aż do Brzostowicy i dalej pod Grodno. Przejmował poczty kurlandzkie, litewskie i petersburskie, a wszędzie wybierał kontrybucje oraz wyprawy i zebrał partię liczącą do 800 ludzi. Przykry i bezwzględny wobec obywateli, ściągnął na siebie niechęć poszkodowanych. Zanosili na niego skargi: Ignacy Przebendowski, Rafał Gurowski, kasztelan przemęcki, Mniszchowie, głównie jednak naraził się hetmanowi J. Kl. Branickiemu, któremu zabierał ludzi zarówno z chorągwi kor., jak i jego własnych, nadwornych, a wreszcie splądrował w połowie kwietnia zamek myśliwski hetmana w Choroszczy. Branicki interweniował u Generalności, wyliczając przy okazji wszystkie przestępstwa K-a. Dn. 29 IV Michał Jan Pac, dając pełną satysfakcję hetmanowi, oświadczył, że K. zasłużył na karę śmierci, i zawiadomił go, że Generalność oddaje jego sprawę sądom wojskowym; równocześnie Generalność wydała list potępiający K-a z nakazem ścigania i chwytania przestępcy. Misję egzekutora powierzył Pułaski Szymonowi Suskiemu, marszałkowi wiskiemu. K. najpierw pobity pod Bielskiem przez rotmistrza F. S. Kleczyńskiego, a następnie ok. 7 V pod Surażem przez Rosjan, skąd ledwo uszedł z życiem, i wciąż tropiony przez Suskiego, pochwycony został ok. 20 V przez oddziały hetmańskie. Więziony był przez blisko pięć miesięcy. Branicki przygotowywał przeciwko niemu akt oskarżenia. K. jednak nie zginął na szubienicy, jak podaje J. Kitowicz, śmierć bowiem hetmana (9 X) wybawiła regimentarza od kary, a może nawet uratowała mu życie. Wypuszczony jeszcze w październiku, upominał się u Izabelli Branickiej o zwrot zabranych mu rzeczy i koni, ale wkrótce potem dostał się w nie znanych bliżej okolicznościach do niewoli rosyjskiej. Dzięki protekcji hetmanowej Branickiej został w styczniu 1772 r., po złożeniu recesu, wypuszczony na wolność. Być może, że to on jeszcze w r. 1786 występował jako rotmistrz woj. mścisławskiego.
 
 
Boniecki; Konarski Sz., Kirkorowie, Londyn 1963 s. 26; Uruski; Żychliński, (Pułascy h. Ślepowron, K. Pułaski); – [Iwanowski E.] Helleniusz E., Kilka rysów i pamiątek, P. 1860 s. 414–7; Konopczyński W., Kazimierz Pułaski, Kr. 1931; tenże, Konfederacja barska; Petrov, Vojna Rossii s Turciej i polskimi konfederatami s 1769–1774 god, Pet. 1866 II 229; – Akt elekcji r. 1764 m. sierpnia d. 27, W. (1764) s. 76; Elektorów poczet, Wyd. O. Pietruski, Lw. 1845; Jaubert, Histoire des révolutions de Pologne depuis la mort d’Auguste III, jusqu’à l’année 1775, W. 1775 II 365–70; Kitowicz J., Pamiętniki, Wyd. W. Zawadzki, Lw. 1882 I 274; Konfederacja generalna… 7 V 1764 r., W. (1764) s. 142; Listy Generalności do K. Pułaskiego, w: Pułaski K., Szkice i poszukiwania historyczne, Kr. 1906 III 259, 263, 272, 273; Vol. leg., VII 71, 130; – „Thornische wöchentliche Nachrichten” 1769 s. 98, 163, 1771 s. 138, 171; – AGAD: Arch. Roskie IX 36, XXII 44, XXXVI 59, LXXV 52, B. Tarnowskich z Suchej rkp. 62/79 k. 90–90v.; Arch. Państw. w Kr.: Zbiory Sanguszków rkp. 686 t. I s. 171; B. Czart: rkp. nr 832 s. 224, nr 3867; B. Jag.: rkp. nr 6286 s. 34, nr 6671 s. 27–27v., nr 6673 s. 341–2; B. Kórn.: Gazety pisane (bez sygn.), Arch. Zaremby III 193; B. Ossol.: rkp. 321; B. Tow. Przyj. Nauk w Wil.: rkp. 94 (w odpisach autora); List K. Pułaskiego do J. Zaremby 17 IX 1770 w zbiorach prywatnych (odpis w posiadaniu autora).
 
 
Wacław Szczygielski
 
 
 
 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Wojniakowski

1771 lub 1772 - 20.01 lub 20.12.1812
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Alfred Potocki

1786-03-04 - 1862-12-23
ordynat
 

Paweł Rzymski

1784-03-22 - 1833-08-01
ksiądz
 

Albrecht Kazimierz

1738-07-11 - 1822-02-12
królewicz polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.