INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tadeusz Malarski     

Tadeusz Malarski  

 
 
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Malarski Tadeusz (1883–1952), fizyk, radiotechnik, profesor politechnik we Lwowie i Gliwicach. Ur. 23 IX w Dalowicach (pow. miechowski), syn Stanisława, rządcy majątku ziemskiego, i Emili z Klimków, brat Henryka Kazimierza (zob.). Po ukończeniu wyższej szkoły realnej w Krakowie (1902) odbył studia na Wydziale Budowy Maszyn Szkoły Politechnicznej we Lwowie, które ukończył w r. 1907, po czym otrzymał asystenturę przy katedrze fizyki tejże uczelni. W l. 1907–10 odbył dodatkowe studia matematyczno-fizyczne na Uniw. Lwow., interesując się m. in. podstawami rozwijającej się w tym czasie radiotechniki. Równolegle z pracą na politechnice wykładał w l. 1913–27 fizykę, mechanikę i elektrotechnikę w Państwowej Szkole Przemysłowej we Lwowie. Na podstawie rozprawy O wpływie filtrowania na hydrozole („Rozpr. AU Wydz. Mat.-Przyr.” S. III, Kr. 1918 LVIII Dz. A, odb. Kr. 1919, oraz „Kolloid-Zeitschrift”, Leipzig 1918) uzyskał w r. 1920 na politechnice stopień doktora nauk technicznych. Wstąpiwszy do wojska, był w l. 1918–20 dowódcą radiostacji lwowskiej, a później przemyskiej. W r. 1923 rozpoczął na Politechnice Lwowskiej wykłady z dziedziny radiotechniki oraz zorganizował na Wydziale Mechanicznym Laboratorium Radiotelegrafii i Radiotelefonii, którym kierował także wtedy, gdy w r. 1927 został profesorem nadzwycz. (a w r. 1936 zwycz.) fizyki na Wydziale Rolniczo-Lasowym. Dzięki niemu powstała w r. 1937 na Oddziale Elektrotechnicznym Wydziału Mechanicznego odrębna Grupa Tele- i Radiotechniczna. Zajęcia na uczelni przerwał M. wskutek zamknięcia jej w r. 1941 przez hitlerowców; wykładał wtedy w rzemieślniczej szkole zawodowej i na technicznych kursach fachowych, uruchomiomych w miejsce politechniki. W r. 1945 M. wyjechał ze Lwowa do Gliwic, gdzie zorganizował katedrę fizyki na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej i objął jej kierownictwo; w tejże uczelni organizował także Studium Telekomunikacyjne, Wydzielony Zakład Optyki i Mechaniki Precyzyjnej oraz katedrę fizyki technicznej. Wykładał także fizykę na Wydziale Komunikacji Wydziałów Politechnicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, gdzie zorganizował katedrę fizyki. Do bliskich współpracowników i wychowanków M-ego należeli m. in. A. Jellonek, M. Konopacki, J. Szpilecki.

Prace dydaktyczne, badawcze, popularyzacyjne i organizacyjne M-ego koncentrowały się na zagadnieniach fizyko-chemii koloidów oraz radiotechniki. Jego prace nad koloidami, m. in. wspomniana rozprawa doktorska Ze studiów nad filtrowaniem hydrozoli („Spraw. i Prace Pol. Tow. Fiz.” 1925 nr 4) oraz wspólnie z Kazimierzem Gostkowskim Über den Einfluss der Elektrolite auf die Elektrisierung des durch ein Kapillarrohr gepressten Wasser („Acta Physica Polonica” 1932 nr 4), były cytowane i komentowane w literaturze zagranicznej, m. in. Birkeman uważał pracę M-ego za klasyczną w dziedzinie tzw. balloelektryczności, tj. powierzchniowego elektryzowania się cieczy podczas rozpylania lub przepływu przez kapilary. Z dziedziny radiotechniki ogłosił m. in. pionierskie prace O radiotelegrafii (1923), Prądy termoelektronowe. Lampy katodowe (1924), oraz wiele artykułów, głównie w „Przeglądzie Radiotechnicznym”. Na otwarciu roku akademickiego w Politechnice Lwowskiej w r. 1937 miał wykład pt. Teoria a praktyka w rozwoju radiotechniki („Czas. Techn.” 1937 nr 21 i osobna odb.). Napisał też wspomnienia o J. C. Maxwellu, M. Smoluchowskim, Z. Wróblewskim i K. Olszewskim, opublikowane w „Czasopiśmie Technicznym”, „Mathesis Polska” i „Kosmosie”. Od r. 1921 był członkiem Polskiego Tow. Politechnicznego we Lwowie. W wykładach i w wielu pracach M. łączył zagadnienia czysto teoretyczne z doświadczeniami i z praktyką inżynierską.

M. był prezesem koła lwowskiego Stowarzyszenia Radiotechników Polskich oraz Lwowskiego Klubu Krótkofalowców; w Stowarzyszeniu Elektryków Polskich i na I Ogólnokrajowej Wystawie Radiowej w Warszawie w r. 1926 wygłosił wiele odczytów i referatów z dziedziny fizyki i radiotechniki. W r. 1923 zorganizował i następnie prowadził Ogólny Kurs Radiotelegrafii i Radiotelefonii przy Państwowej Szkole Przemysłowej we Lwowie. W r. 1929 został członkiem kuratorium powstałego w r. 1928 Instytutu Radiotechnicznego w Warszawie. Od r. 1948 był M. członkiem czynnym Śląsko-Dąbrowskiego Tow. Przyjaciół Nauk w Katowicach, Polskiego Tow. Fizycznego (PTF) i przewodniczącym jego oddziału gliwickiego od r. 1948. M. był odznaczony m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł nagle 8 III 1952 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim. W Politechnice Śląskiej w Gliwicach została odsłonięta tablica pamiątkowa ku czci M-ego, a jedna z sal nazwana jego imieniem. Z małżeństwa (1909) z Felicją Zajączkowską pozostawił córki: Barbarę, zamężną Krupińską, lekarkę, i Marię, zamężną Świerzawską.

 

Płaskorzeźba głowy M-ego w sali jego imienia w Politechnice Śląskiej w Gliwicach; Fot. w Muzeum Techniki w W. (na planszy pionierów radiotechniki w Polsce); – Bibliografia polskich wydawnictw technicznych za pierwsze dziesięciolecie niepodległości 1918–1928, W. 1929 s. 127; Album inżynierów i techników w Polsce, Lw. 1932 s. 18, 23; Lista członków Polskiego Tow. Fizycznego wg stanu z dnia 1 XII 1936 r.; Katalog polskiej literatury matematyczno-przyrodniczej. T. 16: 1919–1922, Kr. 1930; Pierwsza Ogólnokrajowa Wystawa Radiowa. Przewodnik, W. 1926 s. 4, 20, 24, 25; – Birkeman J. J., Surface Chemistry for Industrial Research, New York 1948 s. 374 rys. 131; The Centenary of the Technical University of Lwów 1844–1944, London (b. r. w.) s. 80–1, 85, 88, 91, 93, 96–9, 101; Freundlich H., Kapillarchemie, Leipzig 1923 s. 536; Historia elektryki polskiej, W. 1973 III; Historia krótkofalarstwa polskiego, W. 1970 s. 55, 58, 74, 86; Historia Stowarzyszenia Elektryków Polskich 1919–1959, W. 1959 s. 249; Kwiatkowski M. J., Narodziny polskiego radia, W. 1973; Miszczak S., Historia radiofonii i tefewizji w Polsce, W. 1972; Ostwald W., Kleines Praktikum der Kolloidchemie, Dresden–Leipzig 1925 s. 78; Piech T., Zarys historii fizyki w Polsce, Kr. 1948 s. 33; Politechnika Lwowska. Jej stan obecny i potrzeby, Lw. 1932 s. 22, 129, 199, 211, 214, 215; Politechnika Śląska 1945–1955, Gliwice 1957 s. 40, 41, 42, 43, 51; Polskie Tow. Politechniczne we Lwowie 1877–1937. Księga pamiątkowa sześćdziesięciolecia, Lw. 1937 s. 14, 44; Z dziejów AGH w Krakowie w latach 1919–1967, W. 1970 s. 528; – Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich… Pod red. Z. Zagórowskiego, Lw.–W. 1924–6; Szematyzmy Król. Galicji, 1910 s. 525, 530; – „Postępy Fizyki” 1952 nr 4 s. 401–5 (fot., wspomn., bibliografia); „Przegl. Elektrotechn.” 1929 nr 12 s. 349, 1939 nr 12 s. 671, 1946 nr 3 s. 103, 1969 nr 5 s. 200; „Przegl. Radiotechn.” 1926 nr 9–10 s. 55, nr 23–4 s. 135, 1929 nr 7–8 s. 31; „Przegl. Techn.” 1923 nr 3 s. 28; „Przegl. Telekomunikacyjny” 1972 nr 3 s. 112 (wspomn., fot.); „Radioamator” 1925 nr 23 s. 459, nr 24 s. 480–1; „Spraw. AU” T. 23: 1918 nr 5 s. 16; „Spraw. i Prace Pol. Tow. Fizycznego”, T. 4: 1929 s. 127; Zesz. Nauk. Politechniki Śląskiej, Nr 74 Mat.-Fiz. 1963 nr 2 s. 3–7 (wspomnienie, fot.); – AAN: Akta osobowe Min. Wyznań Rel. i Oświecenia Publ. sygn. 4216; Arch. Politechniki Śląskiej w Gliwicach: Akta profesorskie; – Materiały udostępnione przez córkę Marię Świerzawską; – Informacje Zbigniewa Bartza, Andrzeja Jellonka, Mariana Konopackiego i Józefa Szpileckiego.

Jerzy Kubiatowski

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.