INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Tomasz Karczewski h. Jasieńczyk  

 
 
brak danych - 1691
Biogram został opublikowany w latach 1966-1967 w XII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Karczewski Tomasz h. Jasieńczyk (zm. 1691), kasztelan halicki. Pochodził z rodziny mazowieckiej, wywodzącej się z Karczewa i od XV w. piastującej urzędy w ziemi czerskiej, ale związany był z woj. ruskim. Zrazu łowczy chełmski, w r. 1663 został chorążym sanockim, w 1664 podwojewodzim lwowskim, a w r. n. cześnikiem sanockim, ale jeszcze 25 V 1672 r. na sejmiku wiszeńskim tytułowany był nadal podczaszym sanockim. W r. 1677 wymieniany był w aktach jako podstoli sanocki. Potem został (1682) chorążym lwowskim, w r. 1689 podstarościm lwowskim, a wreszcie 6 II 1690 r. kasztelanem halickim. K. służył również w wojsku. W r. 1659 znalazł się na Ukrainie. Wtedy to z rozkazu oboźnego kor., Andrzeja Potockiego, posłował z punktami ugody hadziackiej z Chwastowa do obozu kozackiego Jana Wyhowskiego pod Białą Cerkiew. K. pertraktował z radą czerniecką, która wówczas przekazała insygnia hetmańskie Jerzemu Chmielnickiemu. Z obozu spod Kołdni (s.) 18 X 1659 r. informował K. króla o sytuacji na Ukrainie, o próbach przeciągnięcia Kozaków na polską stronę; radził ściągnąć więcej wojska na Ukrainę, by przekonać Kozaków o polskiej sile. W połowie 1660 r. wystawił K. własną chorągiew wołoską z 75 koni. Jesienią t. r. walczył pod Cudnowem. Wówczas to, w czasie polskich pertraktacji z Jerzym Chmielnickim pod Słobodyszczem, K. wraz z Wilczkowskim przebywali jako zakładnicy w kozackim obozie.

W r. 1663, podczas konfliktu wojsk związkowych z Janem Kazimierzem, K. bawił w Czehryniu jako wysłannik królewski u Pawła Tetery. Pełnił równocześnie funkcję rezydenta wojsk związkowych. W r. 1666 widzimy K-ego jako rotmistrza pod komendą hetmana Jana Sobieskiego. Odtąd często pozostawał w jego służbie. Od lutego 1667 r. dowodził K. chorągwią kozacką liczącą 100 koni. W t. r. posłował jako podczaszy sanocki i jako oboźny od wojska do izby poselskiej. Równocześnie był wówczas wymieniany jako pułkownik królewski. Sejmik wiszeński 22 X 1668 r. wybrał go wojewódzkim sędzią kapturowym. W r. 1670 sejm wyznaczył K-ego do ustalenia granic z Węgrami. W czasie wyprawy J. Sobieskiego na czambuły tatarskie w r. 1671 K. towarzyszył hetmanowi i woził jego listy spod Baru do podkanclerzego kor. Andrzeja Olszowskiego. W r. n. z rozkazu J. Sobieskiego zaopatrywał we Lwowie Kozaków Michała Chaneńki w potrzebne im sukna wojskowe. Za liczne służby żołnierskie uzyskał K. uznanie szlachty swego województwa. Sejmik wiszeński 14 XII 1667 i 23 VII 1668 r. prosił o nagrodę dla K-ego. Podobnie sejmik halicki w grudniu 1667 r. wstawił się za K-m do króla, by go nagrodził za spustoszoną wieś Sobotnik. Dn. 20 VIII 1669 r. szlachta woj. ruskiego, oceniając kilkunastoletnią służbę dla Rzpltej, domagała się dlań nagrody 7 000 zł dla «naprawy dóbr».

Cieszył się K. również uznaniem hetmana Sobieskiego, który w r. 1673 ochraniał jego dobra Kryłów w woj. lubelskim od przechodów, zwłaszcza wojska litewskiego, i zwał K-ego swym «przyjacielem domowym» oraz «dobrze znajomym». W maju 1672 r. K. został wybrany na sejmiku wiszeńskim komisarzem do fortyfikacji Lwowa oraz posłem na sejm z ziemi sanockiej. Z wiosną 1673 r. wystawił K. chorągiew kozacką liczącą ok. 100 koni, pod dowództwem por. Romana Linkiewicza, która walczyła do r. 1679. W r. 1674 podpisał K. wraz z woj. ruskim elekcję swego hetmana na króla jako podczaszy sanocki, oboźny i pułkownik królewski. Z końcem 1674 r. znowu zdobył się na chorągiew wołoską, którą utrzymał do wiosny 1677 r., a pod Wiedeń wystawił z wiosną 1683 r. dwie chorągwie: pancerną i lekką wołoską, liczące razem 250 koni; chorągwie te służyły jeszcze w r. 1690. W r. 1675 K. był komisarzem wraz z Krzysztofem Korycińskim i in. do pertraktacji z Turkami i Tatarami, zwłaszcza że znany był osobiście chanowi Selimgirajowi. W r. n. podobną funkcję pełnił z obozu pod Żurawnem. W r. 1691 ufundował K. klasztor karmelitów bosych w Beresteczku, wystawiając akt fundacyjny 6 I we Lwowie.

K. żonaty był najpierw z Barbarą Przerębską, a po jej śmierci z Eleonorą Mniewską, wdową po Pawle Nałęcz Gembickim. Z pierwszej żony miał trzech synów: Józefa, Stefana i Antoniego, oraz trzy córki: Joannę, za Wojciechem Łosiem, Zuzannę, za Aleksandrem Potockim, wojewodą smoleńskim, i Mariannę, za Janem Prokopem Granowskim, starostą żytomierskim. K. dzięki możnym protektorom i własnym wojskowym zasługom zgromadził duży majątek, m. in. posiadał w dożywocie wieś Sokolniki z sołectwem i Skniłów w ziemi lwowskiej, sołectwo w Porsznie, majątki Falęcice i Lekarcice w Kieleckiem, Żorniska i Łozinę, wreszcie Kliniec. Był też właścicielem wsi Sobotnik. K. zmarł w r. 1691 w Krotoszynie w czasie powrotu z Cieplic; został pochowany w kościele Jezuitów we Lwowie.

 

Boniecki, IX 246 (podaje inne daty nominacji); Niesiecki; Uruski; Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy i ziemscy lwowscy w latach 1352–1783, Lw. 1938; – Kubala L., Wojny duńskie i pokój oliwski 1657–1660, Szkice historyczne, S. IV, Lw. 1922; Wimmer J., Materiały do zagadnienia organizacji i liczebności armii kor. w l. 1660–1667, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1960 VI; toż w l. 1673–1679, tamże, W. 1961 VII 2; toż w l. 1683–1689, tamże, W. 1962 VIII 1; toż w l. 1690–1696, tamże, W. 1963 IX 1; tenże, Wojsko pol. w II połowie XVII wieku, W. 1965; Wójcik Z., Traktat andruszowski 1667 r. i jego geneza, W. 1959; – Akta do dziejów króla Jana III sprawy r. 1683, Wyd. F. Kluczycki, Kr. 1883, Akta Hist., VI; Jan Sobieski, Listy do Marysieńki, Oprac. L. Kukulski, W. 1962; tenże, Listy do żony, Wyd. A. Z. Helcel, Kr. 1860, Bibl. Ord. Myszkowskich; Lauda sejmikowe halickie 1575–1695, Wyd. A. Prochaska, Lw. 1931, Akta grodz. i ziem., XXIV; Lauda sejmikowe wiszeńskie 1648–1673, Oprac. A. Prochaska, Lw. 1911, Akta grodz. i ziem., XXI; Pisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego, Wyd. F. Kluczycki, Kr. 1880–1 I cz. 1–2; Spis oblat w aktach grodu i ziemstwa lwowskiego, Lw. 1884, Akta grodz. i ziem., X; Vol. leg., V 72; Załuski A. Ch., Epistolarum hist.-familiarium, Brunsbergae 1709 I 544, 572, 604.

Adam Przyboś

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.