INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Wacław Lachman     

Wacław Lachman  

 
 
1880-12-19 - 1963-10-16
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lachman Wacław (1880–1963), dyrygent, kompozytor i pedagog. Ur. 19 XII w Płocku, syn Mirosława, inspektora orkiestr wojskowych i kapelmistrza orkiestry wojskowej w Płocku, oraz Anny Konwickiej, nauczycielki. W l. 1892–1902 uczęszczał do gimnazjum gubernialnego w Płocku, gdzie był członkiem orkiestry szkolnej, często także zastępował nauczyciela przy pulpicie dyrygenta, prowadząc chór szkolny. W drugiej klasie gimnazjum założył szkolny zespół śpiewaczy, znany później pod nazwą Płocka Drużyna Śpiewacza, którego był dyrygentem i głównym kompozytorem. Po ukończeniu gimnazjum L. wstąpił do Konserwatorium Warszawskiego, studiował m. in. u Piotra Maszyńskiego, Mieczysława Surzyńskiego, Romana Statkowskiego, Emila Młynarskiego oraz Zygmunta Noskowskiego. W tym czasie zorganizował Związek Polskiej Młodzieży Muzycznej i pełnił w nim funkcję pierwszego prezesa. W r. 1909 lub 1910 ukończył konserwatorium, uzyskując dyplom w zakresie kompozycji. L. przede wszystkim kierował chórami. Już podczas studiów zorganizował chór złożony z kolegów i objął opiekę nad chórami męskimi «Echo», «Duda» i «Surma». Równocześnie sam śpiewał w chórze Filharmonii Warszawskiej. W r. 1906 założył działający do dziś chór męski, noszący początkowo nazwę «Chór Lachmana«, a następnie «Harfa». Do r. 1958 pełnił funkcję dyrygenta i kierownika tego zespołu, z którym w r. 1911 występował w Pradze. Był dyrygentem Tow. Śpiewaczego «Orpheon» i wicedyrektorem chóru Filharmonii Warszawskiej. Po wybuchu pierwszej wojny światowej został ewakuowany do Moskwy. Założył tu «Chór Polski», który w ciągu trzech lat dał 90 koncertów. Jesienią 1918 r. powrócił do Warszawy i na nowo zorganizował chór «Harfa». Brał z nim udział we wszystkich ważniejszych akcjach, uroczystościach krajowych i wyjazdach zagranicznych. M. in. w r. 1920 uczestniczył w kampanii plebiscytowej na Górnym Śląsku. W l. 1923 i 1925 występował w Holandii, w r. 1927 na Węgrzech, w l. 1935 i 1937 odbył tournée koncertowe po Belgii, Francji, Estonii i Łotwie. Chór «Harfa» pod dyrekcją L-a osiągnął wysoki poziom, czego wyrazem były liczne nagrody i wyróżnienia zdobywane na konkursach krajowych i zagranicznych (w Amsterdamie 1923, Haarlemie 1925, Warszawie 1927 i in.).

Równocześnie L. prowadził nadal męskie chóry «Echo», «Duda» i «Surma», w l. 1921–5 był ponownie wicedyrektorem chóru Filharmonii Warszawskiej. Ponadto dyrygował chórem Opery Warszawskiej. W r. 1925 L. objął kierownictwo nowo powstałego chóru oratoryjnego. W r. 1932 powołano go na stanowisko naczelnego dyrygenta Zjednoczenia Związków Śpiewaczych i Instrumentalnych RP, a w r. 1935 na stanowisko dyrektora artystycznego Mazowieckiego Związku Śpiewaczego i Muzycznego. W czasie powstania warszawskiego w r. 1944 dawał z chórem koncerty dla powstańców. Po wyzwoleniu Warszawy L. natychmiast przystąpił do reaktywowania chóru «Harfa», który już w marcu 1945 r. rozpoczął występy. Był działaczem ruchu śpiewaczego i pełnił funkcję honorowego dyrektora artystycznego i przewodniczącego komisji artystycznej oddziału warszawskiego Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych. Był również wizytatorem i instruktorem do spraw muzycznych w Kuratorium w Warszawie oraz przez wiele lat – nauczycielem muzyki w liceach warszawskich.

Z działalnością dyrygencką L-a wiąże się bezpośrednio jego działalność kompozytorska. Twórczość L-a obejmuje ponad 300 utworów, są to przede wszystkim utwory na chór męski oraz żeński i mieszany, zarówno à capella, jak i z towarzyszeniem instrumentów. Składają się na nią małe formy (pieśni) i szerzej rozbudowane (kantaty, msze), m. in. Missa Gaude Mater, Boże Narodzenie, Alleluja, Betlejem Polskie, jak i Hej Cyganie, Biją dzwony, Lecą liście z drzewa, Dwie dole, Daremne żale, Sztandary polskie na Kremlu. Obok utworów oryginalnych L. pozostawił liczne opracowania pieśni ludowych, patriotycznych i historycznych (np. W polu ogródeczek, Matulu moja, Pod borem, Pieśń górników). Kompozycje L-a świadczą o doskonałej znajomości faktury chóralnej. Reprezentują one różne stopnie trudności wykonawczych, przeznaczone były bowiem dla zespołów o różnym poziomie zaawansowania muzycznego. L. nie wykracza poza środki kompozytorskie wykształcone w XIX w., utwory jego cechuje prostota harmoniczna, jasne rozczłonkowanie i symetria budowy. Poza kompozycjami chóralnymi L. jest autorem sześciu utworów orkiestrowych, wielu kameralnych oraz muzyki do 4 sztuk i widowisk. Wiele pozycji z twórczości L-a zaginęło podczas ostatniej wojny. L. opracowywał także podręczniki i śpiewniki do nauki muzyki w szkołach ogólnokształcących. W okresie międzywojennym otrzymał odznaczenia: Złoty Krzyż Zasługi i Krzyż Kawalerski Orderu Polonia Restituta, po drugiej wojnie światowej – Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Dwukrotny laureat nagrody muzycznej miasta Warszawy (1938, 1956), posiadał także Złotą Odznakę z Wieńcem Laurowym śpiewactwa polskiego. L. był honorowym obywatelem miasta Płocka. Zmarł 16 X 1963 r. w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych. Ożeniony z Janiną Korab-Kowalską, śpiewaczką, miał córkę Marię, filologa.

 

Schäffer B., Almanach polskich kompozytorów współczesnych oraz rzut oka na ich twórczość, Kr. 1956; Słownik Muzyków Polskich, Kr. 1964 I; – Błaszczyk L. T., Dyrygenci polscy i obcy w Polsce działający w XIX i XX w., Kr. 1964; Kamiński M., W. L. Zarys życia i działalności, Płock 1969; 60 lat działalności Towarzystwa Śpiewaczego „Harfa” w Warszawie 1906–1966, W. 1966; Z dziejów polskiej kultury muzycznej, Kr. 1966 II; – Elwertowski K., Szkoła i życie. Ze wspomnień nauczyciela, W. 1962.

Zofia Chechlińska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.