INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wacław Stępień  

 
 
1911-09-28 - 1993-10-28
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stępień Wacław (1911–1993), satyryk, autor rewii, komedii muzycznych i piosenek.

Ur. 28 IX w Babsku pod Rawą Maz., był synem Wojciecha, robotnika, i Eleonory ze Śmiłowskich, starszym bratem Mariana (zob.).

S. uczył się w Gimnazjum im. Tadeusza Reytana w Warszawie, gdzie w r. 1929 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie pracował jako urzędnik, m.in. w warszawskich przedsiębiorstwach «Schicht» i «Goplana». Równocześnie pisał teksty piosenek m.in. dla braci Artura i Henryka Goldów, Jerzego Petersburskiego i Mieczysława Wróblewskiego oraz dla konkretnych wykonawców m.in. Mieczysława Fogga, Stefana Witosa i Chóru «Dana»; od r. 1933 współpracował w tym zakresie z Polskim Radiem oraz wytwórniami płyt gramofonowych: «Columbia», «Odeon» i «Syrena». W l. 1936–9 wiele piosenek S-a ukazało się w postaci osobnych wydań wraz z nutami (W.), m.in. w r. 1937: Gdybyś chciała... (muz. Wróblewski), Lolita (muz. W. Podolski, wyd. następne W. [1939]), Serenada (muz. H. Bobiński), Stara melodia (muz. Wróblewski), w r. 1938: Montmartre (muz. Zygmunt Karasiński, Szymon Kataszek), Ujrzałem cię w Sorento (muz. Podolski), W błękicie oczu twych (muz. Karasiński), Wracają słowa (muz. Kataszek), Zaczekaj chwilę (muz. A. Gold), w r. 1939: Dziewczyna z fiołkami (muz. A. Gold), To przecież zwykła rzecz (muz. Karasiński), Zawsze będzie ci czegoś brak (muz. Jan Markowski), Za oknem śnieg (muz. Maria Namysłowska). Niektóre z tych piosenek były wydawane także po wojnie. Pracując pod koniec l. trzydziestych w firmie «Rotax», poznał S. w r. 1939 zatrudnionego tam od t.r. na stanowisku pomocnika buchaltera Zdzisława Godlewskiego, piszącego pod pseud. Zdzisław Gozdawa piosenki, bajki i utwory satyryczne.

W czasie okupacji niemieckiej przebywał S. w Warszawie; w r. 1940 występował w Kawiarni Forkasiewicza, do r. 1941 był pracownikiem działu aprowizacji Zarządu Miejskiego m. Warszawy, a następnie pracował jako urzędnik w Spółce Handlu Węglem «Nadwiślanka» (do sierpnia 1944). Stworzył stałą spółkę autorską z Gozdawą i od r. 1942 współpracował z działającym jawnie w Warszawie Teatrem Bohema oraz Kawiarnią Artystów Filmowych «Antresola». Na początku r. 1944 opracował z Gozdawą dwie adaptacje dla tego Teatru: komedii Stanisława Dobrzańskiego „Żołnierz królowej Madagaskaru” (wyst. 6 V 1944) oraz farsy muzycznej „Dziewczyna i kokosy” na podstawie tekstu „Ty to ja” H. Duvernois’go w opracowaniu Juliana Tuwima (wyst. 24 VI 1944, obie w reż. Kazimierza Szuberta). Po powstaniu warszawskim 1944 r. przebywał w Białej Rawskiej. Wraz z Gozdawą i Bronisławem Brokiem (reżyserem spektaklu) napisał t.r. rewię Powitanie bzów (prapremiera t.r. w Teatrze Domu Żołnierza w Lublinie).

W marcu 1945 przyjechał S. do Łodzi, gdzie razem z Gozdawą współdziałał z Jerzym Jurandotem przy zakładaniu satyrycznego Teatru Miniatur, przemianowanego wkrótce na Teatr Syrena. W spółce z Gozdawą pisał rewie i komedie satyryczne, wystawiane w r. 1945 w Łodzi: Inne czasy (współautorzy także Stefania Grodzieńska, Jurandot i Krystyna Wolińska – Teatr Miniatur w sali Hotelu Grand, 5 VII), Droga do ciebie. Widowisko muzyczne w 20 obrazach (Teatr Domu Żołnierza), Kokosowy interes. Komedia muzyczna w 4 aktach (Teatr Bagatela), Po tylu długich latach (Teatr Domu Żołnierza). Razem napisali także scenariusz dokumentalnego filmu krótkometrażowego pt. Szkoła (1945). W r. 1946 pokazano w Teatrze Domu Żołnierza nowy utwór S-a i Gozdawy Babie lato. Widowisko muzyczne w 20 obrazach, a w Teatrze Syrena jako pierwszą premierę na tej scenie (2 VIII), napisaną również z Gozdawą (zarówno tekst jak i muzykę) «komedię nieprawdopodobną», osadzoną w realiach współczesnych pt. Bliźniak (wyst. później pt. Bliźniak czyli przeminęło z herbem, pokazaną t.r. w Krakowie, w r. 1947 w Lublinie, w r. 1949 w Warszawie, a w r. 1957 w Białymstoku i Jeleniej Górze). W r. 1946 S. i Gozdawa napisali także dla Teatru Syrena dwie rewie: Miłość i propaganda oraz Prawo do śmiechu, a także «widowisko muzyczne w 8 obrazach» pt. Trzej muszkieterowie, satyrycznie ujmujące tematykę przedsiębiorczości prywatnej rozwijającej się na Ziemiach Zachodnich, przydziałów odzieżowych i walki z analfabetyzmem. W r. 1947 wystawiono w Teatrze Syrena kolejną rewię tej spółki Bez żelaznej kurtyny. T.r. dużym powodzeniem cieszyła się czteroaktowa komedia muzyczna z tekstem i muzyką S-a i Gozdawy Moja żona Penelopa (prapremiera w Teatrze Syrena, 6 XI), wystawiona później pt. Miecz Demokratesa (Moja żona Penelopa), w której wątek powrotu Odysa został przetworzony na współczesne powroty z wojennych tułaczek (kolejne premiery t.r. w Lublinie, Poznaniu, Szczecinie i Krakowie, w r. 1948 w Jeleniej Górze i Kaliszu, w r. 1949 w Warszawie i Świdnicy). W r. 1947 wystawiono w Teatrze Syrena w Łodzi następne dzieła S-a i Gozdawy: Colorado. Komedię muzyczną w 3 aktach i rewię Wgląd w rząd, a także sztukę G. M. Wattersa i A. Hokinsa „Artyści” z nowymi piosenkami spółki, a w r. 1948 komedię-groteskę w dziesięciu obrazach pt. Ambasador (wyst. 4 III t.r., w nowej wersji pt. Jego Ekscelencja, prapremiera Teatr Buffo w Warszawie 25 I 1963, akcję przeniesiono do Ameryki Łacińskiej).

W r. 1948 wraz z zespołem Teatru Syrena przeniósł się S. do Warszawy. Występy na scenie stołecznej zainaugurowano w r. 1948 rewią S-a i Gozdawy Nowe prorządki. Dn. 13 V 1950 wystawiono w Teatrze Syrena Wodewil warszawski S-a i Gozdawy. Tematem sztuki była powojenna odbudowa stolicy; komediowe perypetie wynikały ze zderzenia dwóch środowisk: kamieniczników (Bęc-Walskich) oraz murarzy i majstrów (Wieczorka i jego syna Felka). Wodewil miał w Warszawie ponad 300 przedstawień, a piosenki Budujemy nowy dom czy zwłaszcza Małe mieszkanko na Mariensztacie stały się na wiele lat przebojami. Szybko też uzyskał (również pt. Śluby murarskie) kolejne premiery w teatrach: Osa w Łodzi (17 VI) i Polskim w Szczecinie (3 IX), w r. 1951 – Młodego Widza we Wrocławiu (19 I), Ziemi Opolskiej w Opolu (3 III), Komedii Muzycznej w Poznaniu (1 V), Dolnośląskim w Jeleniej Górze (21 VII), Bogusławskiego w Kaliszu (22 VII), Muzycznym w Lublinie (11 XI), Ziemi Pomorskiej w Toruniu (28 XI) i Młodego Widza w Krakowie (pt. Wodewil krakowski, 8 XII), w r. 1952 – Wielkim w Częstochowie (17 I), Polskim w Bielsku (3 IV) i Objazdowym w Łodzi, a w r. 1954 – Solskiego w Tarnowie (3 II); został także wydany (W. 1951, 1965), a w r. 1964 zrealizowano jego ekranizację telewizyjną. S. i Gozdawa byli też autorami scenariuszy skompilowanych dla Teatru Syrena tekstów innych autorów: To się pokaże (wyst. 1951) i Wielki cyrk. Widowisko w 30 obrazach (wyst. t.r.) oraz napisanych samodzielnie: Planie dobrodzieju (wyst. 1951), Ministerstwo satyry (wyst. 1952) i Objeżdżalnia społeczna (wyst. t.r.), a także składanki Nareszcie otwarcie (wyst. Teatr Estrada na Żoliborzu, 1953). Spółka S.–Gozdawa stworzyła też kolejne popularne piosenki: Gdy się kogoś ma (muz. Władysław Szpilman) i Marynika (muz. H. Malineau). S. z Gozdawą i Grodzieńską napisał scenariusz do filmu Sprawa do załatwienia (reż. Jan Rybkowski i Jan Fethke, 5 IX 1953); była to adaptacja programów rewiowych z Teatrów Satyryków i Syreny; do fabularnej ramy włączono 17 numerów (w ośmiu rolę «szkodników społecznych» zagrał Adolf Dymsza). Z tego filmu pochodzi piosenka S-a i Gozdawy Walc MDM. Chcecie to wierzcie (muz. Zygmunt Wiehler). W r. 1954 pisał S. także teksty dla kabaretu «Stańczyk», wystawiane jako „Wieczory u Stańczyka” w warszawskiej kawiarni «Pod Arkadami». W wodewilu w dwudziestu obrazach autorstwa S-a i Gozdawy Sprawa Kowalskiego (wyst. w r. 1956: Estrada Satyryczna w Łodzi <3 XI>, Teatr Wielki w Częstochowie <14 XI>, Teatr Syrena w Warszawie <21 XI>, w r. 1957: Teatr Wybrzeże w Gdyni <12 I>, Teatr Dolnośląski w Jeleniej Górze <8 III>, wyd. „Scena Młodzieżowa” nr 2), satyra skierowana była w stronę absurdów biurokracji. Trzy jednoaktówki Czarny Rodryg, czyli postrach Paryża, Hydraulik oraz Whisky and soda („Scena Młodzieżowa” 1956 nr 1) nie doczekały się wystawienia, natomiast zostały włączone do programów S-a i Gozdawy pokazywanych w Teatrze Syrena. W r. 1957 napisał S. we współautorstwie z Gozdawą komedię w jednej odsłonie Wariat („Nowa Wieś” 1957 nr 12–13); t.r. został wydany wybór satyr i skeczów S-a i Gozdawy z l. 1945–55 Przez dziurkę w kurtynie (W.). Wg scenariusza spółki S.–Gozdawa powstały kolejne przedstawienia, składające się z tekstów różnych autorów, m.in. Nasze jajko (Teatr Buffo, 1958) i Hajże na stolicę (Teatr Syrena, 1960).

Od sezonu 1960/1 sprawował S. wspólnie z Gozdawą kierownictwo artystyczno-literackie Teatru Syrena (w l. 1961/2 i od r. 1975 także jego drugiej sceny, Teatru Buffo). W r. 1964 wstąpił do PZPR. Wybór tekstów z programów Teatrów Syrena i Buffo został wydany w kolejnym tomie S-a i Gozdawy pt. Z uśmiechem i dowcipem (W. 1964). Dla Teatru Buffo powstały dwa przedstawienia we współautorstwie z Gozdawą i Czesławem Szpakowiczem: Seans dla zakochanych (1965) oraz Inne czasy, czyli 20 lat później (1966). W Teatrze Syrena S. z Gozdawą tworzyli nadal scenariusze do tekstów innych autorów: Bujamy wśród gwiazd, czyli jak się doi kozę (1967), Róbmy coś (1969), Ćwierć za kominem (1970), Nasze szaleństwo (t.r.), Wielki jarmark. Widowisko rewiowe w 2 częściach (1972), Miasto cudów. Widowisko muzyczne w 2 częściach (1973), Oby nam się! Rewia (1974), Syrena ma głos (1975), Tylko u nas. Rewia w 2 częściach (1977). W r. 1978 przeszedł S. na emeryturę; nadal prowadził wspólnie z Gozdawą działalność satyryczną, jeżdżąc po Polsce z wieczorami autorskimi i współpracując nieregularnie z Teatrem Syrena. W r. 1986 obaj autorzy współtworzyli w Syrenie jubileuszowy program Hanki Bielickiej pt. Prosimy o bis, pani Hanko.

Spółka S.–Gozdawa zajmowała się głównie komedią muzyczną, gatunkiem mającym największe powodzenie wśród widzów w okresie powojennym, lecz mało popularnym wśród twórców. Twórczość ta miała charakter rozrywkowy, nastawiona była na rozbawienie publiczności, zarazem jednak zręcznie wprowadzała elementy propagandowe. Utwory S-a i Gozdawy były grane także w ZSRR i Czechosłowacji oraz wśród Polonii w Kanadzie i USA. S. zmarł 28 X 1993 w Warszawie, został pochowany 4 XI na cmentarzu Czerniakowskim. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1956), Krzyżem Kawalerskim (1965) i Krzyżem Oficerskim (1974) Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznaką «Za zasługi dla Warszawy». Od r. 1935 należał do Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych; był członkiem jego zarządu w l. 1956–68. Od r. 1956 był członkiem Związku Literatów Polskich.

W małżeństwie (od r. 1947) z Mirosławą Krajewską, aktorką, miał S. syna Piotra (ur. 1948), genetyka.

 

Fot. w: Stępień W., Gozdawa Z., Z uśmiechem i dowcipem, W. 1964; – Almanach sceny polskiej za r. 1993/4, W. 1999; Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1945–89; Współcz. pol. pisarze, VIII (J. Zawadzka); – Gąssowski S., Współcześni dramatopisarze polscy 1945–1975, W. 1979; Kaszyński S., Teatr Łódzki w latach 1945–1962, Ł. 1970; Lerski T., Syrena Record pierwsza polska wytwórnia fonograficzna. Poland’s first recording company 1904–1939, New York–Warsaw [b.r.w.]; Pieńkow J., Dawnych wspomnień czar..., czyli szczeciński „Wodewil warszawski” przed ćwierćwieczem, „Głos Szczeciński” 1974 nr 274; – Filler W., G&S, w: tenże, Teatr Syrena, Białystok 1991; Sadowy W., Człowiek śmiechu, „Express Wieczorny” 1993 nr 217; – „Przekrój” 1971 nr 1346 (wywiad z S-m), „Życie Warszawy” 1987 nr 8; – Nekrologi z r. 1993: „Przekrój” nr 46, „Życie Warszawy” nr z 2, 3 XI.

Joanna Zawadzka

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Lucyna Winnicka

1928-07-14 - 2013-01-22
aktorka filmowa
 

Tadeusz Konwicki

1926-06-22 - 2015-08-07
reżyser filmowy
 

Tadeusz Chmielewski

1927-06-07 - 2016-12-04
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Ponikowski

1878-05-29 - 1949-12-27
premier II RP
 

Włodzimierz Nałęcz

1865-02-05 - 1946-09-12
malarz
 

Gustaw (Augustyn) Morcinek

1891-08-25 - 1963-12-20
nauczyciel
 

Stanisław Stanisławski

1870 - 1941-01-10
aktor
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.