INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wiktor Maksymilian Ossoliński h. Topór  

 
 
1790-09-10 - 1860-09-27
 
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ossoliński Wiktor Maksymilian h. Topór (1790–1860), adiutant ks. Józefa Poniatowskiego, członek Tow. Patriotycznego. Ur. 10 IX, był synem Józefa Kajetana (zob.) i jego pierwszej żony, Marii Barbary z Zaleskich (zm. 1813), bratankiem Jana Onufrego (zob.). Po rozwodzie rodziców O. mieszkał z ojcem w Rudce pod Białymstokiem; matka i siostra Konstancja przeniosły się do Rejowca koło Chełma. W r. 1808 wstąpił do 1 p. jazdy Ks. Warsz., w r. 1809 został podporucznikiem i adiutantem przy ks. Józefie Poniatowskim. Odbył w Galicji kampanię 1809 r. W r. 1810 służył w randze porucznika w 14 p. kirasjerów, w r. 1811 awansował na kapitana. Walczył w r. 1812 w Rosji. Za tę kampanię odznaczony został Legią Honorową i Złotym Krzyżem Virtuti Militari. W r. 1815 przeniesiony do szwadronu strzelców konnych gwardii, awansował w r. 1818 na podpułkownika, a w rok później wziął dymisję z wojska.

W r. 1820 był członkiem loży masońskiej «Bracia Zjednoczeni». W rok później przyjęty został przez Wojciecha Grzymałę do Tow. Patriotycznego (TP). Jeżdżąc często na Wołyń i do Kijowa w sprawach majątkowych, razem z Antonim Jabłonowskim utrzymywali łączność pomiędzy Warszawą a oddziałami TP na Wołyniu, Podolu i Ukrainie. Po aresztowaniu Waleriana Łukasińskiego w r. 1822 O. ostrzegał Piotra Moszyńskiego przed przyjmowaniem do TP nowych członków. Już jednak w r. 1823, po wznowieniu przyjęć, O. wraz z ks. Konstantym Dembkiem przyjął do Towarzystwa Romana Załuskiego, byłego adiutanta wielkiego księcia. T. r. O. przyczynił się do uratowania honoru płka Jana Skrzyneckiego, powołanego na członka sądu wojennego nad Łukasińskim (a przyjaznego TP), wykładając 16 000 zł na pokrycie pożyczki zaciągniętej przez Skrzyneckiego w kasie pułku. W l. 1823–5 O. dopomógł w nawiązaniu kontaktów przez TP ze spiskowcami rosyjskimi (ze Związkiem Południowym). Przydatne okazały się w tym zarówno podróże O-ego na Wołyń i do Kijowa, jak i osobiste kontakty teścia O-ego, Aleksandra Chodkiewicza (zob.), z oficerami rosyjskimi (np. z gen. M. Rajewskim, S. Murawiewem-Apostołem, M. Bestużewem-Riuminem). O. przekazywał również Towarzystwu (w r. 1825) instrukcje przesyłane z Drezna przez gen. Karola Kniaziewicza także w sprawie rozmów z Rosjanami. W lutym 1826 O., wraz z innymi członkami TP, został aresztowany i osadzony w klasztorze Karmelitów w Warszawie. Stamtąd na skutek denuncjacji Ksawerego Ogińskiego został na pewien czas przeniesiony do więzienia o zaostrzonym reżymie. Przesłuchiwany był przez powołany w grudniu 1826 Komitet Śledczy, a następnie przeniesiony do Petersburga. Jesienią 1827 m. in. O. i Jabłonowski przeniesieni zostali do Warszawy, gdzie ponowne przesłuchania uwięzionych przeprowadziła Delegacja Sądu Sejmowego w porozumieniu z Deputacją Senatu Rosyjskiego. Po trzyletnim więzieniu, wyrokiem sądu w Petersburgu O. skazany został na rok twierdzy i dożywotni nadzór policyjny. Wg opinii współczesnych (Prądzyński) O. «okazał się zawsze dobrym patriotą i jednym z niewielu dzielnych konspiratorów».

W r. 1820 O. przełożył z języka niemieckiego i wydał dzieło F. Bismarcka pt. „Służba polna jazdy” (W. 1820, Wyd. 2. 1821), pisywał również artykuły do „Biblioteki Warszawskiej” i opublikował Wspomnienia z Podlasia (b. m. r.). O. dziedziczył Czerniaków, Rudkę, a także Ossolin, który przed śmiercią przekazał testamentem swojemu imiennikowi Jerzemu z Tęczyna Ossolińskiemu (ur. 1850), synowi Feliksa. W r. 1834, po śmierci ojca, prowadził pertraktacje o podział majątku z Tomaszem Łubieńskim, mężem siostry Konstancji. Do porozumienia wtedy nie doszło; m. in. nie ocalono galerii Józefa Kajetana Ossolińskiego. W latach czterdziestych O. nabył posiadłość Foksal w Warszawie. Zmarł 27 IX 1860. Był ostatnim męskim potomkiem magnackiej linii na Ossolinie.

O. żonaty był z Zofią z Chodkiewiczów, cenioną ówcześnie malarką kompozycji kwiatowych, uczennicą Franciszka Brudera. Małżeństwo nie było udane i Zofia wróciła do rodzinnego Młynowa. O. pozostawił z tego związku córkę Wandę, żonę Tomasza Potockiego (zm. 1861), 2. v. Stanisława Jabłonowskiego (zob.).

 

Portret konny współcz., reprod. w: Dylągowa A., Towarzystwo Patriotyczne i Sąd Sejmowy 1821–1829, W. 1970; – Estreicher w. XIX; Enc. Org.; Dworzaczek; Uruski; Żychliński, XXIII; Małachowski-Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; – Dylągowa A., Towarzystwo Patriotyczne i Sąd Sejmowy 1821–1829, W. 1970; Łoza, Legia Honorowa; Ryszkiewicz A., Zbieracze i obrazy, W. 1972; tenże, Zbiory artystyczne Józefa Kajetana Ossolińskiego, „Roczn. Warsz.” R. 1: 1960; Sobieszczański F. M., Warszawa, W. 1967; – Błędowska z Działyńskich H., Pamiątka Przeszłości, W. 1960; Dziennik historyczny i korespondencja polowa gen. Michała Sokolnickiego, 1809, Oprac. B. Pawłowski, Kr. 1932; Pamiętniki Dekabrystów, W. 1960 III; Warszawskie wystawy sztuk pięknych w l. 1819–1845, Oprac. S. Kozakiewicz, Wr. 1952.

Maria Czaplińska i Irena Homola

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jędrzej Śniadecki

1768-11-30 - 1839-05-11
chemik
 

Stefan Witwicki

1801-09-13 - 1847-04-15
poeta
 

Leon Biliński h. Sas

1846-06-15 - 1923-06-15
ekonomista
 

Antoni Brodowski

przed 26 grudnia 1784 - 1832-03-31
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Marceli Maszkowski

1837 - 1862-03-05
rysownik
 

Władysław Józef Maleszewski

1832-02-02 - 1913-06-07
publicysta
 
 

Abraham Jakub Stern

1762/1769 - 1842-02-02
zegarmistrz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.