INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Witold Pogorzelski     

Witold Pogorzelski  

 
 
1895-10-13 - 1963-01-03
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pogorzelski Witold (1895–1963), matematyk i fizyk, profesor Politechniki Warszawskiej. Ur. 13 X w Warszawie, był synem Bronisława i Heleny z Kornów. W r. 1912 ukończył prywatną Szkołę Realną im. Staszica w Warszawie, następnie wyjechał na studia matematyczne i fizyczne do uniwersytetu w Nancy, gdzie w październiku 1913 otrzymał stopień licencjata nauk ścisłych. W l. 1913–14 studiował mechanikę teoretyczną i fizykę ogólną na Sorbonie w Paryżu. Po powrocie do Warszawy był nauczycielem fizyki w l. 1916–20 w szkołach średnich. W r. 1919 uzyskał stopień doktora filozofii na Wydziale Filozoficznym UJ na podstawie pracy Badanie równań całkowych i całkowo-różniczkowych nieliniowych („Wiad. Mat.” 1918), przygotowanej pod kierunkiem Stanisława Zaremby. W r. 1921 P. przedłożył Wydziałowi Filozoficznemu UJ dwie prace: z matematyki Badanie równania całkowo-różniczkowego osobliwego z teorii przewodnictwa i z fizyki teoretycznej Teoria promieniowania i kwantów energii (W. 1925). Na podstawie drugiej z nich habilitował się w r. 1921 z fizyki teoretycznej. Był już wtedy (od r. 1920) nauczycielem na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej i zarazem w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W r. 1922 został na Politechnice profesorem nadzwycz. matematyki, początkowo na Wydziale Chemii, od r. 1923 na Wydziale Mechanicznym, a w r. 1937 profesorem zwycz. na tymże Wydziale. W l. 1924–49 wykładał matematykę także na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Był w l. 1937–9 dziekanem Wydziału Mechanicznego. Po przeniesieniu w r. 1921 habilitacji z UJ na Uniw. Warsz. prowadził tu do r. 1932/3 wykłady zlecone z fizyki teoretycznej oraz równań różniczkowych i całkowych. W okresie okupacji niemieckiej brał udział w uniwersyteckim i politechnicznym nauczaniu konspiracyjnym w Warszawie, w l. 1944–5 w Częstochowie.

Po wyzwoleniu oddelegowany do Łodzi, w l. 1945–6 zorganizował P. pierwszą katedrę matematyki w Politechnice Łódzkiej. Wykładał na Wydziale Mechanicznym i Elektrycznym tej uczelni; Politechnika Łódzka obdarzyła go doktoratem honoris causa. Jednocześnie kierował katedrą matematyki na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej (gdzie w r. 1948/9 był dziekanem), po jego podziale w r. 1951 – na Wydziale Mechanicznym Konstrukcyjnym, a od r. 1960 – Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa. Równocześnie wykładał pewne działy matematyki i fizyki w Uniw. Warsz. W r. 1951 zorganizował katedrę matematyki w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, którą kierował do śmierci. W Instytucie Matematyki PAN (początkowo w Państwowym Instytucie Matematycznym) kierował grupą dla zagadnień matematycznych fizyki (1949–50), a od r. 1950 działem równań całkowych i ich zastosowań, którego był twórcą. W l. 1949–51 redagował „Prace Matematyczno-Fizyczne” (2 tomy), wydawane przez Tow. Naukowe Warszawskie.

P. ogłosił ponad 100 prac, w tym 11 podręczników akademickich. Działy matematyki, w których P. pozostawił trwały ślad, to: równania całkowe, równania o pochodnych cząstkowych, funkcje analityczne, fizyka matematyczna i teoria prawdopodobieństwa. M. in. wydał: Badania równań całkowych z osobliwością biegunową (W. 1924), Wyznaczniki i równania liniowe (W. 1948), Zarys rachunku prawdopodobieństwa i teorii błędów (W. 1948), Sur le problème de Fourier généralisé („Annales Polonici Mathematici” 1955). P. opracował trzytomową monografię Równania całkowe i ich zastosowania (W. 1953–60), w której – jako pierwszy – stawiał problemy dla nieliniowych, mocnoosobliwych równań całkowych. Podręcznik akademicki P-ego Analiza matematyczna (4 tomy) z r. 1932 jest podstawą matematycznej literatury podręcznikowej i był w l. 1936–64 wielokrotnie wznawiany; podobnie pięciokrotnie w l. 1945–51 wznawiano jego Geometrię analityczną z r. 1931. Do szczególnie ważnych zaliczyć też trzeba jego Rachunek operatorowy i przekształcenie Laplace’a (W. 1950). Obfita też była działalność P-ego z zakresu fizyki, przede wszystkim z dziedziny teorii promieniowania (Badania teoretyczne ilości ciepła otrzymywanych na kuli ziemskiej z uwzględnieniem strat promieniowania w atmosferze, W. 1916, Zagadnienia równowagi promieniowania z inwersją temperatury, W. 1918), z teorii elektronów (O teorii przewodnictwa elektrycznego i cieplnego metali i dielektryków, „Bulletin de l’Académie des Sciences de Cracovie” 1923, O układach wielkości elektromagnetycznych, „Annales de l’Académie des Sciences Techniques” 1937, Zarys teorii elektryczności i magnetyzmu, W. 1947), z teorii ruchu gazów. P. był od r. 1933 członkiem korespondentem, a od grudnia 1936 członkiem zwyczajnym Akademii Nauk Technicznych i od r. 1950 członkiem Tow. Naukowego Warszawskiego. W Oddziale Warszawskim Pol. Tow. Matematycznego był po drugiej wojnie światowej kilka lat prezesem. Zmarł 3 I 1963 w Warszawie. Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych. Był odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. P. był żonaty z Danutą Weil.

 

Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Peretiatkowicz – Sobeski, Współcz. kultura pol.; – Jubileusz 45-lecia pracy naukowej W. P-ego, „Wiad. Mat.” T. 5: 1962 s. 29–37; Manteuffel, Uniw. Warsz. 1915/16–1934/5; toż za l. 1939/40–1944/5, s. 45, 46; Politechn. Warsz. 1915–1965; 150 lat wyższego szkolnictwa technicznego w Warszawie 1826–1976, W. 1979; Walczak M., Szkolnictwo wyższe i nauka polska w latach wojny i okupacji 1939–1945, Wr. 1978; – „Roczniki Uniw. Warsz.” 1962 s. 117; „Tryb. Ludu” 1963 nr 3; „Wiad. Mat.” T. 7: 1963 (na s. 19 portret); Zesz. Nauk. Politechn. Łódz. Nr 61, Mechanika, 12 Ł. 1964; Zesz. Nauk. Politechn. Warsz. Nr 87, Matematyka, 2, W. 1964 s. 113–36 (bibliogr. prac); „Życie Warszawy” 1963 nr 3, 4, 5; – Arch. UJ: WF II 478, WF II 122 (teka doktorska i habilitacyjna).

Zofia Pawlikowska-Brożek

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.