INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Mazurkiewicz     

Władysław Mazurkiewicz  

 
 
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Mazurkiewicz Władysław, pseud. towarzysz Alojzy (1871–1933), lekarz, profesor farmakognozji i botaniki lekarskiej Uniw. Warsz. Syn Jana i Alojzy Ramuld-Wiszniewskiej, ur. 23 IX w Kamieniu w pow. owruckim na Wołyniu, w patriotycznej rodzinie ziemiańskiej. Uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Mozyrzu nad Prypecią, później w Petersburgu, gdzie uzyskał maturę. Jako uczeń uczestniczył w pracy konspiracyjnej zorganizowanego w Petersburgu przez Polaków «Koła Oświaty Ludowej». Studiował nauki przyrodnicze na wydziale matematyczno-przyrodniczym uniwersytetu w Petersburgu; nie ukończywszy ich wstąpił tamże do Akademii Wojskowo-Lekarskiej. Brał udział w strajku studenckim w r. 1892 po pierwszym roku studiów. Był członkiem «Koła» studenckiego – organizacji politycznej i samokształceniowej oraz Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), m. in. zajmował się przewożeniem nielegalnej literatury przez tzw. «Odesę» (tj. z Finlandii do Rosji), uruchomioną wiosną 1900. Po ukończeniu studiów w r. 1900 przygotowywał się do wyjazdu do Łodzi, gdzie zamierzał pracować jako lekarz i działacz socjalistyczny w środowisku robotniczym.

Jednakże w r. 1901, na propozycję partii przekazaną mu przez A. Sulkiewicza, M. postarał się (dzięki rozległym stosunkom swego ojca w Petersburgu) o posadę ordynatora w szpitalu dla umysłowo chorych Mikołaja Cudotwórcy, aby umożliwić ucieczkę aresztowanemu J. Piłsudskiemu, przebywającemu tam od marca t. r. na obserwacji. W czasie dyżuru lekarskiego w dn. 1 (14) V M. wyprowadził J. Piłsudskiego ze szpitala. Sam, po kilkunastu dniach ukrywania się pod Petersburgiem, schronił się w Galicji, następnie udał się na studia w Wiedniu i Pradze. Wspomnienia swoje związane ze sprawą ucieczki Piłsudskiego ogłosił M. w zbiorowej broszurze Uwolnienie Piłsudskiego („Biblioteka Pamiętników: Z niedawnej przeszłości”, W. 1924). W r. 1903 redagował „Gazetę Robotniczą” w Katowicach. Podczas rewolucji 1905 r. utrzymywał stały kontakt z władzami PPS w Królestwie Kongresowym, przewoził «bibułę» przez granicę, był wyznaczony na komendanta okręgu łomżyńskiego na wypadek powstania. W r. 1905 przeniósł się do Lwowa, gdzie został asystentem Zakładu Farmakologii i Farmakognozji u prof. L. Popielskiego. Nie przerywając działalności w PPS prowadził prace nad fizjologią trzustki i gruczołów ślinowych, ogłaszając liczne publikacje, m. in. Części stałe i teoria wydzielania soku trzustkowego („Rocz. Lek.” 1906), w której przeciwstawił się szkole Pawłowa dowodząc, że zawartość części stałych soku trzustkowego zależy jedynie od szybkości wydzielania się soku, a nie od rodzaju bodźca, oraz rozwijał ogród botaniczny roślin leczniczych. W r. 1907 wyjechał do Berna szwajcarskiego na specjalizację u farmakognosty A. Tschircha. W r. 1909 doktoryzował się, a następnie habilitował we Lwowie w r. 1912 z pracy Typy anatomiczne kory cynamonowca („Rozpr. AU Wydz. Mat.-Przyr.”, Kr. 1910), w której zaprzeczył poglądom Tschircha na temat czynności błony komórkowej. Uzyskawszy stypendium Akademii Umiejętności, wyjechał do Zurychu do K. Hartwicha, specjalisty z zakresu używek.

W r. 1914 M. został profesorem nadzwycz. farmakognozji Uniw. Lwow. Zabiegał o reformę studiów farmaceutycznych. W r. 1916 powołany został na wykładowcę farmakognozji na Uniw. Warsz. Zasłużył się jako dydaktyk, naukowiec i organizator studiów medyczno-farmaceutycznych. W l. 1917–19 organizował Wydział Lekarski Uniw. Warsz., był dziekanem Wydziału (1917/18–1918/19), członkiem Najwyższej Rady Zdrowia (od 1917), przewodniczącym Delegacji, potem Państwowej Komisji Farmakopei (do 1933), członkiem Komitetu Kasy im. Mianowskiego (1917–18). W r. 1919 został profesorem zwycz. farmakognozji, a w r. 1922 dodatkowo profesorem botaniki lekarskiej. Od r. 1920 był dyrektorem Oddziału Farmaceutycznego przy Wydziale Lekarskim Uniw. Warsz., którego był współorganizatorem. W czasie wojny polsko-radzieckiej 1920 r. był członkiem Rady Obrony Stolicy, zorganizował czołówki sanitarne i pociąg sanitarny «Komendant». Po usilnych staraniach przyczynił się do reformy studiów farmaceutycznych i doprowadził do utworzenia w r. 1926 pierwszego w Polsce samodzielnego Wydziału Farmaceutycznego, którego został pierwszym dziekanem. Pracownia M-a była głównym ośrodkiem studiów w zakresie nauk farmaceutycznych. Prowadził badania nad ustalaniem słownictwa anatomiczno-botanicznego, tworzył nowe oryginalne terminy, badał chemizm komórki roślinnej, elajoplasty, zjawisko mikrofotografii w ciemności, pracował nad farmakopeą. Ogłosił kilkanaście prac w polskich i obcych czasopismach. W r. 1930 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta, a w r. 1931 Krzyżem Niepodległości. Zmarł nagle 6 VIII 1933 w Warszawie, pochowany został 9 VIII na Powązkach. Nie był żonaty.

 

Chmielińska M., Polska bibliografia zielarstwa…, W. 1954 (spis prac); Enc. XX w.; Ilustr. Enc. Trzaski; Podręczny Słownik Biologów Polskich, w druku (Roeske W., W. Mazurkiewicz); – Becker H., Śp. profesor dr W. Mazurkiewicz, „Lekarz. Wojsk.” R. 13: 1933 nr 4 s. 153–7 (portret, spis prac); Borkowski B., 25-lecie śmierci prof. dr W. M-a, „Biul. Inst. Roślin Leczniczych” R. 4: 1958 nr 3 s. 269–70; Czubalski F., Śp. W. Mazurkiewicz, „Pol. Gaz. Lek.” R. 13: 1934 nr 19 s. 366–7; Fink-Finowicki Cz., Zarys historii i propedeutyki farmacji, W. 1959; Kuźnicka B., Ewolucja nauczania farmacji w Polsce…, Wr. 1968; Manteuffel T., Uniwersytet Warszawski w latach 1915/16–1934/5. Kronika, W. 1936 s. 146 i n.; Pobóg-Malinowski W., Józef Piłsudski, W. 1935 I–II; Rembieliński R., Historia farmacji, W. 1963; Rudzki S., Lekarze-społecznicy w rewolucji 1905 r., „Kron. Ruchu Rewol. w Pol.” 1937 s. 17, 18, 24, 25; – Koszutski S., Walka młodzieży polskiej o wielkie ideały, W. 1928 s. 58; – „Arch. Hist. Med.” T. 27: 1964 s. 223; „Farmacja Polska” T. 29: 1973 nr 8 s. 707–10 (podob.), 711–7; „Kron. Farmaceut.” R. 32: 1933 nr 16 s. 233, nr 17/18 s. 269–73 (portret), R. 33: 1934 nr 4 s. 43–51 (portret); „Lekarz Pol.” R. 10: 1934 nr 2 s. 26–32 (portret); „Monitor Pol.” 1930 nr 260 s. 3, 1931 nr 64 s. 1; „Niepodległość” T. 9: 1934, T. 12: 1935; „Nowiny Społ.-Lek.” R. 7: 1933 nr 15/16 s. 200; „Pol. Gaz. Lek.” R. 12: 1933 nr 35 s. 692; „Warsz. Czas. Lek.” R. 10: 1933 nr 35–6 s. 768; „Wiad. Farmaceut.” R. 60: 1933 nr 4 s. 52–3, nr 33 s. 425–6 (portret), 436, nr 34 s. 444–6, nr 38 s. 557; – Centr. Arch. Wojsk.: akta personalne M-a; – Informacje H. Bukowieckiego.

Teresa Ostrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.