INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Szabrański (Szabroński)     

Władysław Szabrański (Szabroński)  

 
 
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szabrański (Szabroński) Władysław, pseud. Ojciec Gedeon (1832–1880?), ksiądz, uczestnik powstania styczniowego, zesłaniec.

Ur. 20 III we wsi Skrzyszew (pow. łukowski), był synem Ludwika, właściciela poł. Skrzyszewa, i Aleksandry z Szaniawskich.

S. ukończył Seminarium Diecezjalne w Warszawie; w r. 1855 został wyświęcony na kapłana. Przez pięć następnych lat był wikarym w paraf. Jadów (pow. stanisławowski), a następnie wikarym przy kościele p. wezw. Nawiedzenia NMP na Nowym Mieście w Warszawie. Od r. 1860 uczył tamże religii i moralności w Szkole Realnej na Lesznie, a później w Szkole Powiatowej Ogólnej na Nowolipkach. W r. 1861 otrzymał kanonię honorową podlaską. Zaangażował się w tym czasie w ruch narodowy, opowiadając się po stronie «czerwonych». W kwietniu 1861 został na dobę uwięziony w Cytadeli za zorganizowanie procesji zakazanej przez władze rosyjskie. Gdy w czerwcu 1862 zaczął ukazywać się drukowany w «drukarni tajemnej» w Warszawie „Głos Kapłana Polskiego”, zainicjowany i kierowany przez ks. Karola Mikoszewskiego, został S. jednym z jego głównych redaktorów. Podjął też współpracę z podziemną Organizacją m. stoł. Warszawy, pozostając w tych związkach aż do aresztowania. Dn. 8 XII t.r. uczestniczył w zjeździe duchownych diec. augustowskiej w Suwałkach i starał się nakłonić tamtejszy kler do poparcia programu Komitetu Centralnego Narodowego w Warszawie.

Po wybuchu powstania styczniowego S. nadal współredagował „Głos Kapłana Polskiego” (wspólnie z ks. Kazimierzem Żulińskim i klerykiem Arturem Wołyńskim). W odpowiedzi na „List otwarty […] do Braci-Księży grzesznie spiskujących” ks. Hieronima Kajsiewicza ogłosili 28 II 1863 na łamach swojego pisma List otwarty duchowieństwa polskiego. Do X. Hieronima Kajsiewicza Brata-Kapłana, grzesznie gardłującego za Moskwą i schizmą. Dn. 13 IV t.r. został S. aresztowany przez oberpolicmajstra m. Warszawy i na kilka dni osadzony w Cytadeli. W czerwcu został członkiem Wydz. Prasy w nowym Rządzie Narodowym (RN), kierowanym przez Karola Majewskiego; pod pseud. Ojciec Gedeon (wg F. Ramotowskiej – «Ksiądz Gedeon») współpracował z Józefem Narzymskim i Henrykiem Merzbachem. Podczas dyktatury Romualda Traugutta pozostawał referentem w Dep. Prasy RN („Głos Kapłana Polskiego” drukowano wtedy w drukarni RN) oraz «opiekunem» Rady Opiekuńczej (sprawującej opiekę nad rodzinami powstańców dotkniętych represjami) przy Radzie Miejskiej, kierowanej od grudnia przez nowego naczelnika stolicy Aleksandra Waszkowskiego. Niektóre posiedzenia Rady odbywały się w mieszkaniu S-ego, w domu Księży Misjonarzy przy ul. Przyrynek.

W mieszkaniu Księży Misjonarzy w nocy z 22 na 23 IV 1864 został S. aresztowany; osadzono go w więzieniu śledczym na Pawiaku. Przesłuchiwany przez Tymczasową Wojenno-Śledczą Komisję ds. Więźniów Politycznych pod przewodnictwem płk. żandarmerii F. Tuchołki do niczego się nie przyznał, a na pytania odpowiadał, jak zaznaczono, «arogancko i zarozumiale». Komisja oskarżyła S-ego o przynależność do RN, przechowywanie rewolucyjnej korespondencji, kupowanie broni i «rewolucyjnych gazet», działalność w tajnej drukarni przy ul. Widok oraz zbieranie pieniędzy na skarb narodowy. Uznając go za «ważnego i szkodliwego przestępcę politycznego», wnioskowała 21 V t.r. o skazanie na bezpowrotne zamieszkanie w jednej z guberni syberyjskich, pod ścisłym dozorem policyjnym i bez prawa korespondencji z krajem. Tego samego dnia namiestnik T. Berg zatwierdził wyrok. Wysłany z Warszawy 4 VI pociągiem do Petersburga, w partii aresztanckiej nr 32, został S. skierowany do gub. archangielskiej. Przebywał w Mezeniu nad Oceanem Lodowatym, gdzie otrzymywał zasiłek rządowy. Zakaz korespondencji, a także zwracania się do władz z jakimikolwiek prośbami, został utrzymany do r. 1873, zapewne do momentu gdy S-ego przeniesiono do Pinegi. W nowym miejscu zesłania S. żył w nędzy; w listach wysłanych w r. 1876 do ks. Aleksandra Kierońskiego w Galicji (13 VI t.r.) oraz do ks. Aleksandra Jełowickiego, proboszcza paraf. p. wezw. św. Magdaleny w Paryżu (14 VII), prosił o pomoc materialną. Dzięki ich interwencji otrzymał t.r. 25 rbs. zapomogi, a 8 I 1878 – kolejne 20 rbs. Wg Pawła Kubickiego S. zmarł w r. 1880, zapewne w Pinedze.

Wg Aleksandra Nowoleckiego siostrzeńcem S-ego był Edward Szabrański (1847–1863), który jako uczeń czwartej klasy Gimnazjum w Warszawie przystąpił do powstania i zginął na Podlasiu pod koniec sierpnia 1863.

 

Nowolecki, Pamiątka dla rodzin pol., s. 265; – Bender R., Chrześcijanie w polskich ruchach demokratycznych XIX stulecia, W. 1975 s. 261; tenże, Ksiądz Karol Mikoszewski (x. Syxtus) 1832–1886, członek Rządu Narodowego 1863, emigrant, zesłaniec, W. 1982 s. 22, 30; Kieniewicz S., Powstanie styczniowe, W. 1983; Pawliszczew M., Tygodnie polskiego buntu, W. 2003 II 563; Ramotowska F., Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863–1864. Struktura organizacyjna, W. 1999; – Dok. Rządu Narod., s. 497; Kubicki, Bojownicy kapłani, Cz. 1 t. 3 s. 532, Cz. 3 t. 1 s. 319, 331, 461, t. 2 s. 425–6, t. 3 s. 439–2; Prasa tajna, cz. 1 s. 255; Proces R. Traugutta, II cz. 1 s. 43, cz. 2 s. 77, 100, 112–15, 195–6, 252–6, 283, III 57–9, 61; Radwan M., Rejestr duchownych katolickich na zesłaniu w Rosji w XIX w. według Departamentu Wyznań Obcych carskiego MSW, w: Epilog styczniowej insurekcji, Red. E. Niebelski, L. 2006 (S. jako Szabroński); Zarys powstania styczniowego, s. 244, 336, 355; Zbiór zeznań, s. 103; Zesłańcy Powstania Styczniowego z Królestwa Polskiego. Wykaz nazwisk z akt w zasobie Archiwum Głównego Akt Dawnych, Oprac. Z. Strzyżewska, W. 2001 s. 137 (S. jako Szabroński); – „Gaz. Warsz.” 1860 nr 58; „Warta” 1881 nr 343 s. 3451 (nekrolog S-ego); „Wiad. Kośc.” 1876 nr 28 s. 275; – AGAD: ZGP, vol. 9/5855 k. 5, vol. 12 k. 653v–4; AP w Białymstoku: NWO Łomżyńskiego, vol. 2 s. 18–19, 22–24; IH PAN: Kartoteka zesłańców postyczniowych W. Śliwowskiej na podstawie kwerendy w Rossijskim gosudarstvennym istoričeskim archivie w Pet. (F. 821 op. 150 vol. 222 k. 4 poz. 14, vol. 234 k. 45 poz. 9).

Eugeniusz Niebelski

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.