INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Włodzimierz Fryderyk Konieczny     

Włodzimierz Fryderyk Konieczny  

 
 
1886-02-26 - 1916-07-05
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Konieczny Włodzimierz Fryderyk, pseud. legionowy Włodzimierz (1886–1916), rzeźbiarz, grafik, poeta. Ur. 26 II w Jarosławiu, syn Marcina, urzędnika administracyjnego Politechniki Lwowskiej. Do szkół początkowych i gimnazjum uczęszczał K. w Tarnowie, potem we Lwowie. Po ukończeniu 4 klasy gimnazjalnej zapisał się do lwowskiej szkoły handlowej, równocześnie uczył się rysunku w Szkole Przemysłowej. Z inicjatywy S. Witkiewicza wyjechał K. do Zakopanego, gdzie leczył się na płuca i kształcił się równocześnie w kierunku artystycznym, w l. 1901–3 jako uczeń zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego. Następnie w l. 1903–8 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych rzeźbę pod kierunkiem K. Laszczki (do pracowni rzeźby Laszczki był K. zapisany w l. 1903/4–1913/4) i grafikę u J. Pankiewicza. W r. 1909 wyjechał jako stypendysta do Paryża i Włoch, skąd powrócił do Krakowa w r. 1911. W t. r. uczestniczył w założeniu Związku ARMR (Architektura, Rzeźba, Malarstwo, Rzemiosło) w Krakowie, w r. 1913 występował jako inicjator i współtwórca stowarzyszenia artystów i rzemieślników «Warsztaty Krakowskie» oraz wchodził w skład jego władz. Od r. 1912 był członkiem Zarządu w Stowarzyszeniu «Rzeźba».

W twórczości artystycznej reprezentował K. postawę realistyczną, ze skłonnościami do syntetycznego widzenia pokrewnego sztuce ludowej. Rzeźby wykonywał w brązie, drzewie i gipsie, najczęściej o tematyce portretowej i religijnej. Ok. r. 1910 wykonał K. rzeźbę Immaculata, która była częścią ołtarza projektowanego wspólnie z W. Jastrzębowskim. Inne rzeźby K-ego to: Madonna, Cisza, Jozue, Kompozycja (1912), Zamyślenie (lub Spojrzenie 1913), Zamknięte oczy i in. W r. 1912 projektował pomnik Krasińskiego dla katedry lwowskiej. Uprawiał także medalierstwo. Działalność graficzno-edytorską rozpoczął w r. 1909 wydaniem I teki graficznej (w 100 egzemplarzach, zawierającej 7 akwafort i 5 litografii). Została ona częściowo zakupiona do rozlosowania dla członków Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. W t. r. wykonał okładkę oraz ozdoby graficzne do pierwszego wydania „Róży” Katerli (S. Żeromskiego), z którym pozostawał w przyjaźni (K. był ojcem chrzestnym córki pisarza Moniki, stanowił też w pewnym stopniu prototyp postaci Włodzimierza Jasiołda z „Charitas” Żeromskiego). W r. 1912 ukazała się II teka graficzna (zawierająca 7 rycin i 4 litografie), przeważnie ze studiami portretowymi. Jubileuszowe wydanie „Na skalnym Podhalu” K. Tetmajera z r. 1914 swą szatę graficzną i ilustracje zawdzięczało K-emu. Artysta ilustrował ponadto wiele innych książek, zwłaszcza dla dzieci. W grafice K-ego (akwaforta, litografia) zasadniczym tematem był, obok pejzażu miejskiego, portret rysowany kreską, początkowo secesyjną, bliską S. Wyspiańskiemu, później bardziej syntetyczną.

Prace rzeźbiarskie i graficzne wystawiał K. od r. 1908 w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP) w Krakowie i Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) w Warszawie. W r. 1911 na I Wystawie Współczesnej Sztuki Kościelnej w Krakowie otrzymał I nagrodę za rzeźbę Immaculata i II za plakietę Madonna. K. uczestniczył w kolejnych ekspozycjach stowarzyszenia artystów «Rzeźba» (w Krakowie w l. 1911, 1912, 1913, 1914 i w Warszawie w r. 1914). Z wystawy «Rzeźby» w r. 1912 Tow. Ochrony Piękności m. Krakowa zakupiło plakietę Kwiaty (powieloną w brązie) jako premię dla członków towarzystwa. W r. 1913 zdobył K. I nagrodę na konkursie kompozycyjnym za rzeźbę Dzieci. W t. r. uczestniczył w Wystawie Jesiennej TPSP we Lwowie, a w n. r. brał udział w wystawie grafiki w Warszawie. Wystawiał też za granicą: w l. 1909, 1910 i 1911 w Paryżu (na Salonie Jesiennym), w r. 1911 w Antwerpii, w r. 1914 na międzynarodowej wystawie w Wenecji wraz z Tow. Artystów Polskich «Sztuka» i w r. 1915 na wystawie w Wiedniu.

K. był także poetą i teoretykiem sztuki. Poezją zajmował się jeszcze w okresie studiów akademickich. W l. 1906–8 powstał jego pierwszy utwór symboliczny Wieczny Budowniczy (dramat w 3 aktach, nieopublikowany). Ok. r. 1910 na łamach wydawanego w Krakowie miesięcznika „Krytyka” ukazało się kilka drobnych utworów poetyckich K-ego (Pieśń, 1910, W bojach się rodzi duch, 1912) oraz fragment dramatu Nike Samotracka (1910). Ok. r. 1912 powstał dramat o Lisowczykach Straceńcy (nieopublikowany). Od r. 1911 datuje się współpraca K-ego jako autora i grafika z „Krakowskim Miesięcznikiem Artystycznym”. W siódmym numerze tego pisma z r. 1911 ukazał się programowy artykuł K-ego, pt. Sztuka i rzemiosło, wykładający założenia ideowo-artystyczne polskiego ruchu odnowy rzemiosła. K. był jednym z teoretyków i praktyków nowego ruchu. Artykuły K-ego drukowane w „Miesięczniku” to Ruch artystyczny w Paryżu (1911 nr 6 s. 67), Sztuka i rzemiosło (1911 nr 7 s. 75), Muzeum Sztuki Dekoracyjnej w Luwrze (1911 nr 8 s. 9), Kraków środowiskiem artystycznym – szkoła ceramiczna („Sztuki Plastyczne” dodatek do „Krak. Miesięcznika Artystycznego” 1912 nr 2 s. 14), O cmentarz krakowski (1914 nr 5 s. 52).

W chwili wybuchu pierwszej wojny światowej wstąpił K. do Legionów jako członek Strzelca i Związku Walki Czynnej. Brał udział w walkach frontowych, uzyskując stopień porucznika 5 p. I Brygady Legionów Polskich. W czasie walk nad Nidą ozdobił K. ściany okopów licznymi rzeźbami lepionymi z gliny. W r. 1916 w okopach wykonał w brązie rzeźbę Piechur jako dar (2 p. strzelców I brygady) dla komendanta J. Piłsudskiego. K. zginął 5 VII 1916 r. w czasie walk pod Polską Górą koło Wołczeska na Wołyniu. Żeromski poświęcił K-emu pełne czci wspomnienie w „Snobizmie i postępie” (wyd. 2. W. 1926 s. 92–4) i dedykował mu tę pracę.

Pośmiertnie eksponowano prace K-ego w r. 1917 na Wystawie Legionowej w Salonie TZSP w Warszawie i w Lublinie. W r. 1919 TPSP w Krakowie urządziło I zbiorową wystawę prac K-ego, obejmującą całokształt twórczości plastycznej (rzeźby i grafika – 41 prac, wraz z pośmiertną ekspozycją W. Wyrwińskiego). W r. 1931 w warszawskim Instytucie Propagandy Sztuki (IPS) odbyła się Wystawa Zbiorowa Trzech Legionistów, na której pokazano 48 prac K-ego. Ponadto prace jego uczestniczyły w Wystawie Legionistów TPSP (Kraków 1924), w Wystawie Grafiki Polskiej (Helsinki 1924), w Wystawie Legionistów Plastyków (Warszawa 1933), w Historycznej Wystawie Legionów Polskich (Kraków, Muz. Narod. 1934). Prace K-ego znajdują się w zbiorach Muz. Narod. w Krakowie i Warszawie.

 

Portret rys. S. Wyspiański; Portret rys. W. Jastrzębowski; – Grajewski, Bibliografia ilustracyj; Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler, (Gumowski M.); Antykwariat Polski w Warszawie Hieronima Wildera i Ski, Katalog nr 16: Nowoczesna grafika polska, W. 1913; 95-ta (XIII) Wystawa Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” w Warszawie, W. 1932 s. 3; Katalog Wystawy Sztuki Młodej Polski, Sopot 1965 s. 43 nr 256–60, s. 66 nr 473 (ilustr.); Katalogi Wystaw: TPSP Kraków z. l. 1908–1924 nr 66, 67, 72, 75, 79, 80, 81, 90, 105, 106, 112, 112a, 113, 126, Stowarzyszenia „Rzeźba” za l. 1911–1914; I-sza Wystawa Współczesnej Sztuki Kościelnej im. P. Skargi, Kr. 1911; – B., T. Z. S. P. w Warszawie, „Świat” 1911 t. 2. s. 4; B., T. Z. S. P. w Warszawie, „Świat” 1914 t. 1 s. 8; Blumówna H., Henryk Kuna, „Sztuki Piękne” 1933 nr 7 s. 254; Chudogęba A., Autentyczny tekst pewnej depeszy, „Pion” 1934 nr 2 s. 11; Dobrodzicki A., Bez mogiły, „Rzeczy Piękne” R. 1918 nr 2 s. 19; tenże, Wstęp do katalogu wystawy prac W. K-ego (pośmiertnej) TPSP, Kr. 1919; Dobrowolski T., Nowoczesne malarstwo polskie, Wr.–W.–Kr. 1964 III (reprod. portretu); tenże, Sztuka Młodej Polski, W. 1963; H. P., Wystawa Rzeźby w Tow. Zachęty, „Tyg. Ilustr.” 1914 t. 1 s. 331; Husarski W., Rzeźba polska od wieku XVIII, w: Sztuka polska [b. m. i r.] s. 95; tenże, Z wystawy legionistów plastyków, „Tyg. Ilustr.” 1932 t. 2 s. 1009–11; Jcz., W. K., „Wiad. Liter.” 1934 nr 1 (528) s. 4; Kaden J., Konstanty Laszczka, „Tyg. Ilustr.” 1914 t. 1 s. 324; Mitera K, W służbie ojczyzny i w służbie narodu, „Głos Plastyków” 1934 nr 7–8; Mortkowicz-Olczakowa H., O Stefanie Żeromskim, W. 1964; Nota biograficzna w Katalogu Salonu Wiosennego IPS-u Wystawy Trzech Legionistów, W. 1934; Polskie życie artystyczne w latach 1890–1914. Praca zbiorowa pod red. A. Wojciechowskiego, Wr.–W.–Kr. 1967; Seweryn T., Sztuka Legionów, „Sztuki Piękne” 1934 nr 9 s. 335, 336 (ilustr.); Smolik P., W. K. człowiek i artysta, Kr. 1927; Stosław, Rzeźba polska, „Świat” 1913 t. 1 s. 4 (ilustr.); tenże, Wystawa polskiej Sztuki Kościelnej w Krakowie, „Świat” 1911 t. 2 s. 9–10 (ilustr.); „Sztuki Piękne” R. 2: 1925–6 s. 424–40 (reprod. portretu); Treter M., Sztuka polska w okresie 1863–1930, w: Polska jej dzieje i kultura, W. [1928] III 790; Uroczystość 75-lecia Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, „Sztuki Piękne” 1930 nr 6 s. 234; W., Warsztaty Krakowskie dla zdobnictwa polskiego, „Świat” 1914 t. 2 s. 9–10; W. G., Jesienny Salon Paryski, „Świat” 1909 t. 2 s. 12; W. H., Legiony w sztuce polskiej, „Pion” 1936 nr 12 s. 7; Wystawa grafiki polskiej w Helsingforsie, „Tyg. Ilustr.” 1924 t. 1 s. 61; – Sprawozdania Komitetu TZSP Warszawa za l. 1908–1911; – Materiały PSB: Laszczka B., Materiały do życia i twórczości K. Laszczki, (mszp.).

Irena Huml

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.