INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Sierakowski h. Ogończyk      zdjęcie Adama Sierakowskiego w jego książce pt. Listy z podróży, Warszawa 1913 - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl - retusz PPB

Adam Sierakowski h. Ogończyk  

 
 
1846-02-21 - 1912-03-12
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sierakowski Adam (1846–1912), ziemianin, współtwórca Tow. Naukowego w Toruniu, podróżnik, poseł do parlamentu Rzeszy. Ur. 21 II w Waplewie (pow. sztumski), był synem Alfonsa (zob.) i Marii Sołtanówny.

Początkowo S. uczył się w domu, następnie w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, maturę zdał w r. 1863. Studiował prawo na uniwersytecie w Berlinie, w r. 1867 otrzymał stopień doktora praw na podstawie rozprawy De singulari nobilitatis in occidentali Prussia hereditario iure (Berolini 1867).

Po powrocie z Berlina S. gospodarował w majątku Waplewo, który odziedziczył formalnie w r. 1876. Był także właścicielem wsi Ramuty i Krasna Łąka (pow. sztumski). Od r. 1869 S. uczestniczył w sejmikach gospodarskich odbywających się raz w roku w Toruniu oraz w założonym w Toruniu Tow. Moralnych Interesów, mającym na celu upowszechnianie oświaty wśród ludu.

Działał także S. jako członek sejmiku powiatowego w Sztumie. Przez sześć lat reprezentował sejmik w prowincjonalnej ziemiańskiej instytucji kredytowej (tzw. landszafcie) zachodniopruskiej. W r. 1877 wybrany na posła w okręgu kościersko-starogardzkim do parlamentu Rzeszy Niemieckiej, pełnił tę funkcję przez dwie kadencje do r. 1881. W okresie wyborczym w r. 1881, podobnie jak Roman Czartoryski i Stefan Żółtowski, oświadczył, że z ważnych przyczyn nie mógłby przyjąć mandatu poselskiego. Cieszył się dużym autorytetem i w lutym 1878 został wydelegowany jako reprezentant parlamentarnych kół polskich w zaborze pruskim na pogrzeb papieża Piusa IX.

Od r. 1875 był S. zaangażowany w tworzenie Tow. Naukowego w Toruniu. Pełnił w nim różne odpowiedzialne funkcje, m. in. w l. 1878–84 kierował Wydz. Historyczno-Archeologicznym, przez kilka lat był sekretarzem, a w l. 1886–92 wiceprezesem Towarzystwa. Nawiązał bliskie kontakty ze środowiskiem naukowym krakowskim, m. in. z Komisją Antropologiczną AU. Na jej życzenie sporządził odpis polonicum elbląskiego z początku XIV w., tzw. Codex Naumannianus. Interesując się przeszłością regionu, dużo uwagi poświęcił związkom Jana III Sobieskiego z Pomorzem. Wyniki badań przedstawiał na zebraniach Tow. Naukowego w Toruniu, a następnie publikował je w regionalnych czasopismach. Interesował się też prehistorią Pomorza, materiały archeologiczne przekazywał AU w Krakowie. Był członkiem Tow. Antropologicznego i Tow. Geograficznego w Berlinie oraz Poznańskiego Tow. Przyjaciół Nauk (od r. 1875). Od r. 1881 uczestniczył w organizowaniu muzeum w Toruniu.

Dn. 25 VII 1876 S. poślubił Marię z Potockich, córkę Adama z Krzeszowic (zob.). Związek ten przyczynił się do nawiązania kontaktów ze znanymi osobistościami. Waplewo odwiedzili m. in.: w r. 1877 Jan Matejko, w r. 1878 i 1889 Aleksander Gryglewski, w r. 1881 Stanisław Tarnowski, Michał Elwiro Andriolli, Józef Ignacy Kraszewski. Wzrosła wówczas ranga Waplewa jako ośrodka polskiej kultury na Pomorzu, w którym powiększył znacznie zbiory dzieł sztuki i książek.

S. był zapalonym podróżnikiem. Wiosną 1869 (kwiecień-maj) odbył wraz z kuzynem Zygmuntem Działowskim podróż do Algierii. Interesował się tam narzeczami Berberów. Napisał wówczas pracę językoznawczo-etnograficzną Das Schaui. Ein Beitrag zur berberischen Sprachen- und Völkerkunde (Dresden 1871) wydaną przy pomocy J. I. Kraszewskiego. W l. 1872–3 był w Indiach Przedgangesowych Wschodnich i na Jawie. Wrażenia z pobytu ogłosił w formie korespondencji na łamach „Dziennika Poznańskiego” oraz pt. Wspomnienia z podróży po Indiach Wschodnich w roku 1872–3, w „Kłosach” (T. 18: 1874 nr 459 i 460) i Listy z Jawy w „Bibliotece Warszawskiej” (1873 t. 2). W r. 1883 ponad miesiąc podróżował po Palestynie, był w t. r. także w Turcji, na Cyprze, Rodosie, w Libanie. W l. 1890, 1892, 1893, 1896, 1898 odwiedzał Włochy. W l. 1901 i 1902 był na Krymie i Kaukazie, w l. 1909 i 1910 znowu w Algierii i Tunisie. Interesował się zarówno osobliwościami geograficzno-przyrodniczymi i gospodarką, jak przeszłością i zabytkami zwiedzanych krajów. Wrażenia z podróży przedstawiał także w listach pisanych codziennie do żony. Po śmierci S-ego zostały one opublikowane w zbiorze Listy z podróży (W. 1913, ze wstępem Kazimierza Morawskiego, cz. 1, 2, W. 1914 ze wstępem Stanisława Tarnowskiego cz. 3, 4). Był członkiem Związku Ziemian (powstałego w r. 1901), mającego na celu ratowanie majątków narażonych na przejście w obce ręce. S. zmarł 12 III 1912 w Waplewie, pochowany został w podziemiach miejscowej kaplicy.

Z małżeństwa z Marią z Potockich (1855–1934) S. miał troje dzieci: Wandę (ur. 1879), żonę Edwarda Jaroszyńskiego (1865–1907), ziemianina, Stanisława (zob.) i Jana (ur. 1882).

 

Estreicher w. XIX; Suligowski, Bibliogr. prawnicza; Enc. Org., XIII; Działacze Tow. Naukowego w Toruniu 1875–1975, W. 1975 s. 110–11; Oracki, Słown. Warmii; Słabczyński W., Słabczyński T., Słownik podróżników polskich, W. 1992; Zasłużeni ludzie Pomorza Nadwiślańskiego z okresu zaboru pruskiego, Gd. 1979 s. 195 (fot.) – 7; Zieliński, Mały słownik pionierów, s. 472; Żychliński, I 283; tenże, Kronika rodzin, s. 415; Białobłocki A., Absolwenci Gimnazjum i Liceum Świętej Marii Magdaleny w Poznaniu 1805–1950, P. 1995 s. 117; – Borzyszkowski J., Inteligencja polska w Prusach Zachodnich 1848–1920, Gd. 1986; Böhning P., Die Nationalpolnische Bewegung in Westpreussen 1815–1871, Marburg 1973 s. 130, 228; Bukowski A., Waplewo, Zapomniana placówka kultury polskiej na Pomorzu Nadwiślańskim, Wr. 1989 s. 58–73 (fot.); Bystroń J. S., Polacy w Ziemi Świętej, Syrii i Egipcie, 1147–1914, Kr. 1930; Dzieje Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875–1975, Tor. 1977 I; Jasiński J., Andrzej Samułowski 1840–1928, Olsztyn 1976 s. 127; Komierowski R., Koła Polskie w Berlinie 1875–1900, P. 1905; Pertek J., Polacy na szlakach morskich świata, Gd. 1957 s. 562, 566; Reychman J., Podróżnicy polscy na Bliskim Wschodzie w XIX w., W. 1972 s. 247, 311; Rzepecki K., Naprzód czy wstecz? Pobudki wyborczej, t. 2, P. 1912 s. 146; tenże, Pobudka wyborcza, P. 1907 s. 62; Schnaydrowa B., Krakowskie lata Franciszka Salezego i Marii Małgorzaty Potockich (1903–1919), „Roczn. B. PAN w Kr.” R. 35: 1990; Stachowska K., Studia uniwersyteckie Tadeusza Smoleńskiego w świetle jego listów do Władysława Smoleńskiego, tamże R. 29: 1984; taż, Z egipskiego „Dziennika” Tadeusza Smoleńskiego, tamże R. 33: 1988; Veritate et scientia, W.–P. 1982 s. 225; Ziemiaństwo polskie 1920–1945, W. 1988; – Andriolli świadek swoich czasów. Listy i wspomnienia, Wr. 1976; Borne z Dembińskich A., Ślaska K., Wicherkiewiczowa M., Trzy pamiętniki pomorskie, Gd. 1982; Motty M., Przechadzki po mieście, W. 1957; Tarnowski S., Z Prus Królewskich, Kr. 1882 s. 135–64; – „Altpreuss. Monatsschrift” Bd. 12: 1875 s. 174–5; „Dzien. Pozn.” 1912 nr 62, 64; „Gaz. Gdańska” 1891 nr 65; „Głos Wybrzeża” 1984 nr 269; „Roczn. Elbląski” T. 1: 1961 s. 116; „Roczn. Grudziądzki” T. 3: 1963 s. 95–123; „Tyg. Ilustr.” 1913 nr 16 s. 314; „Zap. Hist.” T. 29: 1964 z. 2 s. 114–15, 126–8; – AP w Gd.: sygn. 1000 nr 7 (Akta Sierakowskich w Waplewie).

Andrzej Chodubski

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wacław Jan Gąsiorowski

1869-06-27 - 1939-10-30
powieściopisarz
 

Daniel Konarzewski

1871-08-21 - 1935-04-03
generał dywizji WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jakub Karol Parnas

1884-01-16 - 1949-01-29
biochemik
 

Irena Hellerowa

1879 - 1926-06-10
primadonna
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.