Świerzyński Adam (1914—1997), kompozytor, pedagog.
Ur. 25 I w Krakowie, był wnukiem Saturnina Jozafata (zob.), synem Michała (zob.) i Marii Ludmiły z domu Nowak.
Od r. 1926 uczył się Ś. w Konserwatorium Tow. Muzycznego w Krakowie. Po przeniesieniu się w r. 1931 do Poznania studiował do r. 1934 w Państw. Konserwatorium Muzycznym: kompozycję u Stanisława Wiechowicza i grę na fortepianie u Zygmunta Lisickiego. Z t.r. pochodzi jego pierwsza znana kompozycja, polonez-fantazja na fortepian Pozdrowienie Gdyni. W r. 1936 zamieszkał w Warszawie i podjął studia prawnicze na Uniw. Warsz.; ukończył je w r. 1939 (magisterium otrzymał w r. 1945). W czasie okupacji niemieckiej kontynuował prywatnie kurs wyższy fortepianu u Lisickiego w Warszawie, a od 1 XI 1942 do wybuchu powstania warszawskiego 1944 r. uczęszczał na tajne komplety muzykologiczne prowadzone przez Alicję Simon. Był żołnierzem AK.
Po zakończeniu wojny został Ś. w r. 1947 nauczycielem przedmiotów teoretycznych w Państw. Średniej Szkole Muzycznej nr 2 im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Równocześnie od t.r. studiował kompozycję w klasie Piotra Rytla w warszawskiej Państw. Wyższej Szkole Muzycznej im. Chopina, a od r. 1948 na Uniw. Łódz. muzykologię u Simon oraz przedmiot dodatkowy — archeologię; oba kierunki ukończył w r. 1950. Z tego okresu pochodzą jego kompozycje: Melodie Tatr — 13 pieśni na głos z fortepianem lub z orkiestrą (1949), Koncert fortepianowy (1949), Krakowiak na flet i fortepian (1950, wersja na orkiestrę, 1957) i Koncert skrzypcowy (1951). Prawdopodobnie w tym czasie zaczął też uczyć przedmiotów teoretycznych w warszawskiej Państw. Średniej Szkole Muzycznej nr 1. W l. 1950—2 współpracował z Biurem Studiów Polskiego Radia (pisał recenzje z muzycznych audycji radiowych), Min. Kultury i Sztuki (m.in. w zakresie weryfikacji librett operowych) oraz Polskim Związkiem Chórów i Orkiestr. W l. 1952—5 występował jako pianista i prelegent na koncertach organizowanych przez Państw. Przedsiębiorstwo Estradowe «Artos». Z l. pięćdziesiątych pochodzą jego kolejne kompozycje: Koncert fletowy i Uwertura na orkiestrę (1953), kantata Stare Miasto (1954), na flet i fortepian Sonata (1954), Nokturn morski i Etiuda (1956), a na skrzypce i fortepian Dwa preludia (1956) i Preludium i melodia (1957). Ś. należał do Warszawskiego Tow. Muzycznego i w r. 1956 był jego prezesem. W r. 1957 odszedł z posady nauczyciela przedmiotów teoretycznych w średnich szkołach muzycznych nr 2 i nr 1. W l. 1957—64 pisał muzykę dla Teatru Lalki i Aktora w Lublinie, Teatru Lalek «Pleciuga» w Szczecinie, Teatru Dzieci Zagłębia w Będzinie oraz Teatru Lalek «Guliwer» w Warszawie. W r. 1960 skomponował cykl fortepianowy Lalki oraz Impresje na tematy Henry Moore’a na małą orkiestrę, a w r. 1961 muzykę do baletu w trzech aktach Bursztynowa panna (do libretta E. Darewskiej i W. Brégy, wyst. t.r. w Teatrze Wielkim w Poznaniu); w r.n. przerobił muzykę do tego baletu na suitę orkiestrową. Od r. 1963 należał do Stow. Marynistów Polskich, Stow. Działaczy Kultury Morskiej i Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (w r. 1981 został jego członkiem honorowym).
Od l. sześćdziesiątych twórczość kompozytorska Ś-ego koncentrowała się wokół tematyki marynistycznej oraz folkloru kaszubskiego i powstawała do tekstów Franciszka Fenikowskiego. Były to utwory orkiestrowe: Rapsodia (1963), Znad morza (1967) i Polka (1969), balet Pieśń o tęsknocie (1964, do libretta L. Rotbaumówny, wyst. w r. 1965 we Wrocławiu, suita orkiestrowa z baletu, 1967), Taniec kaszubski (1965), Fantazja morskich fal na flet i fortepian (1967) oraz kantaty: Od lat tysiąca (1964) i Usta Odry (1969). W r. 1972 otrzymał nagrodę ministra obrony narodowej za tetralogię Wielka droga: Westerplatte, Gdańscy pocztowcy, Stutthof i Powrót. Napisał też Liryki morskie na mezzosopran i zespół instrumentalny lub fortepian (1972), pięć pieśni Noc fromborska na baryton i kwintet fortepianowy lub fortepian (1973), marsz uroczysty Morski wiatr na orkiestrę symfoniczną lub dętą (1974, wersja na chór mieszany, 1975). Niektóre kompozycje opracował w kilku wersjach z różną obsadą, jak w przypadku Kołobrzeskich zaślubin i Roztańczonej polki.
W l. 1972—80 organizował Ś. w Warszawie coroczne koncerty z okazji Dni Morza. Z r. 1976 pochodzą: Trzy tańce kaszubskie na skrzypce i fortepian lub na zespół instrumentalny i Pięć pieśni kaszubskich na chór mieszany. Na orkiestrę symfoniczną lub zespół kameralny skomponował dwie wersje Bitwy pod Oliwą (1977), a na flet i orkiestrę smyczkową lub kwartet smyczkowy Dwa gdańskie tańce polskie w dawnym stylu (1978). W r. 1979 napisał Serenadę kaszubską: kołysankę na chór mieszany. W celu propagowania muzyki o tematach marynistycznych założył w r. 1974 zespół kameralny «Mare Nostrum», który istniał do poł. l. osiemdziesiątych. Pod auspicjami Stow. Marynistów Polskich zainicjował i od r. 1976 współredagował serię wydawnictw nutowych „Polska Muzyka Marynistyczna”; wydawał też w niej swoje kompozycje. W r. 1975 otrzymał nagrodę ministra kultury i sztuki. W l. siedemdziesiątych i osiemdziesiątych publikował artykuły, m.in. Polska muzyka marynistyczna („Poradnik Muzycz.” 1977 nr 1). W tym okresie skomponował cykl pieśni Nasze morze: Pieśń rycerzy Bolesława Krzywoustego na chór męski i trąbę (1980, do słów Galla Anonima), Gdański taniec morski — wokaliza na chór mieszany, Kołobrzeskie zaślubiny (do słów Fenikowskiego) na chór mieszany, fortepianową polkę-kaprys Kociewianka (1980), Taniec kociewski na skrzypce i fortepian (1984), Balladę: bałtykana na klarnet i fortepian (1982), Smętek: bałtykana na fagot i fortepian (1984), Mewy na flet i fortepian (1985) oraz Elegię na altówkę i fortepian (1985). Do ważniejszych jego utworów należą z r. 1987: Tryptyk morski na chór mieszany — Gra fal (do słów M. Zaruskiego), Morze błękitne (do słów Z. Płocińskiej), Pieśń rybaków dalekomorskich (do słów Fenikowskiego, także w wersji na baryton i chór mieszany), Legenda o gdańskim młynie na obój i fortepian, z r. 1988: Pejzaż bałtycki na klarnet i fortepian oraz Legenda gdańska na orkiestrę kameralną, a z r. 1990: Polka kaszubska na flet i fortepian oraz Wariacje na temat tańca żydowskiego. W l. dziewięćdziesiątych przekazał swój dorobek kompozytorski oraz zbiory marynistyczne do Arch. Kompozytorów Polskich Biblioteki Uniw. Warsz. Prawdopodobnie też wtedy ustąpił z redakcji „Polskiej Muzyki Marynistycznej”. Ś. zmarł 16 VII 1997 w Warszawie, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1982), otrzymał też Złotą Odznakę «Zasłużony Pracownik Morza» (1970), Odznakę «Zasłużony Działacz Kultury» (1979) oraz Odznaczenie «Zasłużony dla Polskiej Marynistyki» (1980).
Ś. był trzykrotnie żonaty; jego pierwszą żoną była Maria Fołtyn (1924—2012), śpiewaczka i reżyserka operowa, a trzecią (od ok. r. 1994) Eugenia Zwolińska (zm. 2004). Dzieci nie miał.
Enc. Muzycz.; Hanuszewska M., Schaeffer B., Almanach polskich kompozytorów współczesnych, Kr. 1982; Kompozytorzy polscy 1918—2000. Biogramy, W.—Gd. 2005 II; Słown. muzyków pol., II; — Czerwiński W., Kaszubsko-gdańskie fascynacje Adama Świerzyńskiego, „Pomerania” 1981 nr 3; Dąbrowska E. D., Inspiracje folklorystyczne i morskie w wybranych utworach tanecznych Adama Świerzyńskiego, „Marynistyka w Muzyce. Prace Specjalne 36. Akad. Muzycz. w Gd.” T. 4: 1985; Maciejewski T., Folklor kaszubski w twórczości A. Świerzyńskiego, „Marynistyka w Muzyce. Prace Specjalne 15. Państw. Wyższa Szkoła Muzycz. w Gd.” T. 1: 1978; Świercz T., Liryki morskie Adama Świerzyńskiego, tamże T. 2: 1980; taż, Misterium „Stutthof” Adama Świerzyńskiego, „Zesz. Nauk. Akad. Muzycz. w Gd.” 1983 nr 21—22; — Nekrologi z r. 1997: „Ruch. Muzycz.” nr 15, „Więź” nr 9 s. 213, „Życie Warszawy” nr 160; — Uniw. Muzycz. im. Chopina w W.: Teczka osobowa.
Klaudia Podobińska-Kraszewska