Dąbrowski Aleksander (1860–1938), prałat-kustosz bazyliki metropolitalnej w Kownie. Ur. 8 IX we wsi Kuronie gminy pogirskiej pow. wiłkomierskiego, pochodził ze znanej rodziny obywatelskiej. Ukończył gimnazjum szawelskie, po czym studiował na wydz. matematyczno-fizycznym uniwersytetu petersburskiego. W r. 1881 wstąpił do seminarium duchownego w Kownie, skąd po trzech latach wysłała go diecezja do Akademii Duchownej w Petersburgu, którą ukończył ze stopniem magistra św. teologii. Wyświęcony na księdza 29 VI 1888, mianowany został tegoż roku katechetą szkoły realnej w Poniewieżu. Na tym stanowisku zaprotestował przeciw uczęszczaniu młodzieży katolickiej w galówki carskie do cerkwi, za co skazany został naprzód na zamknięcie w klasztorze w Kretyndze, potem na pięcioletnie zesłanie do Ustiużnej, gub. nowogorodzkiej. Tam zajmował się pracą naukową, literacką i publicystyką w języku litewskim. Po powrocie z wygnania nie mógł otrzymać stanowiska. Dopiero w r. 1895 został kapelanem więziennym w Kownie, z kolei wojskowym, dalej administratorem kościółka św. Gertrudy. W r. 1898 mianowany profesorem seminarium duchownego w Kownie, w r. 1900 sekretarzem biskupa Pallulona, zaś w r. 1902 profesorem historii Kościoła i patrologii w Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie mu też zlecono katedrę Pisma św. Jednocześnie był katechetą Instytutu Ksenii i Elżbiety. Wydał dla studentów akademii: Praelectiones exegeticae: In evangelium S. Joannis, in selectos psalmos, in Hexameron.

W r. 1905 wydawnicze Towarzystwo św. Kazimierza zaprosiło go do Kowna, dokąd wrócił z wiosną r. 1906, i odtąd poświęcił się w zupełności pracy literackiej i wydawniczo-redakcyjnej. Dokonał reorganizacji Towarzystwa ze świeckiego na religijne i został jego prezesem. W czasie wojny światowej na rozkaz komendanta twierdzy, Grigorjewa, opuścił Kowno i mieszkał przez rok w Wilnie. W r. 1914 biskup Karewicz powołał go na prałata do kapituły kowieńskiej. W r. 1922 został profesorem h. c. uniwersytetu kowieńskiego, 1926 profesorem h. c. wydz. teol.-fil., 1929 profesorem h. c. wydz. matem.-fizycznego, 1932 profesorem h. c. wydz. humanistycznego. Od r. 1926 piastował godność prezesa Katolickiej Akademii Nauk, w r. 1933 przewodniczył zjazdowi litewskich katolickich naukowców i akademików.

D. był wybitnie a wszechstronnie utalentowanym encyklopedystą, działaczem kościelnym, teologiem teoretykiem na wskroś oryginalnym, uzdolnionym twórczo matematykiem, filozofem tradycjonalistą (zwolennik Lessinga, Hoene-Wrońskiego), subtelnym poetą, ciętym satyrykiem (nawet karykaturzystą), politykiem o kierunku społecznie zachowawczym (litewski stańczyk), wspaniałym publicystą, uczonym językoznawcą, szermierzem idei połączenia kościołów, historykiem kościelnym (okres reformacji w Litwie), wytrawnym krytykiem literackim, pierwszym litewskim esperantystą, czcicielem talentu Orzeszkowej. Wycisnął niewątpliwie piętno niezatarte swojej umysłowości na dorobku kulturalnym odradzającej się Litwy. Zmarł 19 II 1938 w Kownie, otoczony czcią głęboką ogółu.

D. stworzył i wydawał długie lata pierwsze czasopismo litewskie dla inteligencji »Draugija« (»Towarzystwo«). Pierwszy też zaczął po litewsku pisać na tematy filozoficzne. Współpracował w kilkunastu pismach litewskich. Przed wojną światową zabierał czasami głos na szpaltach warszawskiego »Przeglądu Katolickiego«, po wojnie parę listów jego zamieścił »Przegląd Wileński«.

W ciągu swego życia pisywał po litewsku, polsku, rosyjsku, po łacinie, po francusku, esperancku. Redagował w czasach kleryckich czasopismo »Lietuva« (»Litwa«), będąc kapłanem »Draugija« (»Towarzystwo«) i inne. Używał różnych kryptonimów i pseudonimów, z których b. znane: A. Jakstas, Druskius, Kuroniełis, dr Humanus, XX , A. A., Nemo, Šaipokas i in. Najpoważniejszymi dziełami D-go z dziedziny poezji są: Szkatułka poezji (dwa wydania r. 1894 i 1906), Jesienne echa (dwa wyd. 1911 i 1920), Pieśni św. Franciszka (przekład 1921) i in., z belestryki i humorystyki: Niby śmiechy, niby łzy (1915), Niekończące się kazanie (1918), Szept-szept (2 tomy, 1931) i in., z krytyki: Boska proporcja (1911), Ekspresjonizm w sztuce i poezji (1921) i in. Z dziedziny publicystyki należy wymienić: Vox Americae Lithuanorum ad Summum Pontificem Leonem Papam XIII necnon vitae duorum servorum Dei P. Andreae Rudomina S. J. et Melchioris Ducis Gedroyć Episcopi Samogitiensis latine et lituane primum editae (Tylża 1908), Głos Litwinów do młodej generacji magnatów, obywateli i szlachty na Litwie (dwa wyd. 1902 i 19061, Jedność czy separatyzm. Odpowiedź krytykom Głosu Litwinów (1903), Lithuaniens et Polonais (1913), Litwa i Liga Narodów (1919), Międzynarodówka Katolicka (1921) i in. Z pism teologicznych do najważniejszych należą: Piśma katoliczeskago bogosłowa k prawosławnomu (1904), Nauka i wiara (1930), O katolickich litewskich przekładach Pisma św. i tłumaczach (1923), Problem zła (1935), Somnium theologi (1906) i in. Z matematyki: Nowe systemy trygonometryczne (1906; jest też przekład francuski przez E. Lefèvre 1908), Matematyczny instynkt pszczół (1929), Trzy słynne pytania matematyczne (1924) i in. Ponadto ogiaszał podręczniki geometrii, trygonometrii, logiki i języka esperanto, modlitewniki itd.

Lietuviškoji Enciklopedija, V. Artykuł: Aleksandras Dambrauskas pióra Franciszka Dovydaitisa i Wacława Bi rżyszki.

Ks. Wł. Tołoczko