INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Rycerski      Autoportret Aleksandra Rycerskiego.

Aleksander Rycerski  

 
 
1825-11-15 - 1866-11-30
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rycerski Aleksander (1825–1866), malarz, konserwator obrazów. Ur. 15 XI we wsi Speranda (w Sandomierskiem), pochodził z rodziny szlacheckiej, był synem Jana Kazimierza (w chwili zapisu R-ego na studia – urzędnika) i Julianny z Zawadzkich.

Po ukończeniu gimnazjum w Radomiu R. wstąpił w r. 1844 do nowo powstałej Szkoły Sztuk Pięknych (SSP) w Warszawie (w księdze wpisowej podano, że będzie mieszkał u kuzyna Józefa Szweykowskiego). Studiował w l. 1844–8 pod kierunkiem Ksawerego Kaniewskiego i Rafała Hadziewicza (uchodził za jego ulubionego ucznia). Kolegami jego byli m. in. Ignacy Gierdziejewski, Wojciech Gerson, Franciszek Kostrzewski. Gerson, po latach, wspominał kolegę z okresu studiów: «R. butny karmazyn, blondyn, jasny, młodo łysiejący o sumiastych wąsach, energicznie umiał się rozprawiać z przeciwnikami». Po ukończeniu studiów i uzyskaniu patentu w r. 1849 R. osiadł w Warszawie. Na zaproszenie mecenasa sztuki i kolekcjonera Tomasza Zielińskiego wraz z Gersonem i Marcinem Olszyńskim przebywał (w lecie 1849) w jego domu w Kielcach. Młodzi artyści robili stamtąd wycieczki krajoznawcze w okolice. R. zajmował się kopiowaniem obrazów i pracami konserwatorskimi dla galerii Zielińskiego (w zbiorach Zielińskiego były jednak jedynie szkice R-ego). Możliwe, że z polecenia Zielińskiego R. wykonał dla Józefa Ignacego Kraszewskiego kopię rysunkową portretu damy polskiej wg A. R. Mengsa, oznaczonego jako portret poetki Elżbiety Drużbackiej, i kopię portretu szkoły holenderskiej – jako portret poetki Zofii Oleśnickiej.

R. uprawiał głównie malarstwo religijne, malował także portrety i typy ludzkie o charakterze rodzajowym. Podejmował się często prac konserwatorskich, przeważnie dla kościołów. W czasie restauracji w r. 1851 kościoła Sakramentek na Nowym Mieście w Warszawie odnowił «malowidła na murze». W l. 1856/7, wraz z Ignacym Ważniewskim, odrestaurował piękne freski i obrazy w kościele w Porycku, majątku Czackich na Wołyniu. Podobno restaurował też malowidła w kaplicy św. Antoniego w kościele na Jasnej Górze w Częstochowie. R. malował obrazy sztalugowe dla kościołów, jak Święty Jan Chrzciciel chrzczący Chrystusa (1858) dla kościoła w Fałkowie (pow. konecki), Święty Łukasz i Matka Boska Różańcowa (1859) w kościele w Skórkowicach (pow. opoczyński), obraz ołtarzowy dla kościoła w Węgrowie, 3 obrazy (m. in. Święta Magdalena) dla kościoła w Radomsku. Namalował też kilka portretów, wśród nich Autoportret, Portret ojca artysty, Portret Alojzego Romanowskiego, a także obrazy rodzajowe, jak Babka krakowska ucząca wnuka różańca, Góralka, Staruszka z książką czy Wieśniaczka oparta na dzbanie. Przypuszczalnie zwiedził Kraków, gdyż Swieykowski wymienia obraz R-ego Wnętrze kaplicy na Wawelu.

W r. 1858 był R. (wraz z Józefem Simmlerem, Gersonem, Kostrzewskim, Józefem Szermentowskim) jednym z inicjatorów utworzenia w Warszawie tow. sztuk pięknych. R. «tak gorąco wziął do serca myśl założenia Tow. Sztuk Pięknych, iż na chwilę mandat do przedsięwzięcia starań wahał się pomiędzy nim a Schouppém» (Gerson), ostatecznie zorganizowanie towarzystwa powierzono Alfredowi Schouppé. R. został członkiem rzeczywistym Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP).

W r. 1860 podjął się R. większej pracy w Kielcach, a mianowicie restauracji plafonów warsztatu Dolabelli w Pałacu Biskupim. Prace w Kielcach, wykonywane przy współudziale Telesfora Borkowskiego, zajęły R-emu co najmniej dwa lata, gdyż jeszcze 17 VIII 1862 „Kurier Warszawski” donosił, że «pan Rycerski wyjechał do Kielc w interesie Zamku po Biskupiego». Oprócz prac konserwatorskich R. uzupełniał i domalowywał niektóre partie dekoracji, namalował kopie obrazów Dolabelli, m. in. „Sesja pod namiotem”, „Królewicz Władysław przyjmuje komisarzy polskich i szwedzkich”, „Sąd nad arianami”, „Pożar Moskwy”, a także portretów biskupów Jakuba Zadzika, hetmana Stanisława Koniecpolskiego i kanclerza Jerzego Ossolińskiego. R. kilka razy brał udział w wystawach krajowych: w r. 1855 na wystawie w Warszawie, w r. 1858 na wystawie krajowej sztuk pięknych w Warszawie, w r. 1858 w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP) w Krakowie i w TZSP (w r. 1862, 1865).

R. wziął udział w powstaniu 1863 r., po jego upadku emigrował do Francji. Osiadł w Paryżu. Nadal malował obrazy wzorując się na malarstwie historycznym P. Delaroche’a. Zapewne pod jego wpływem powstał obraz R-ego Rozpusta Rzymian, który był wystawiony w Salonie paryskim. R. zmarł «wśród wytrwałej pracy» (B. Zaleski) 30 XI 1866 w Paryżu. Pochowany był początkowo na Montmartrze, potem został przeniesiony na cmentarz w Montmorency; inskrypcję na grobie powtórzono w języku francuskim.

Z nekrologów i wspomnień pośmiertnych nie wynika, aby R. założył rodzinę.

Po śmierci R-ego jakieś jego obrazy były pokazane na wystawie publicznej obrazów w Płocku w r. 1872. Brat artysty Feliks Rycerski ofiarował w r. 1883 kopie obrazów Dolabelli Zachęcie, jedna z nich została pokazana na wystawie TZSP w r. 1884, zaś w r. 1892 wystawiono tamże Portret własny artysty. Jego obrazy były też na dwóch wielkich retrospektywnych wystawach: w r. 1894 na Wystawie Sztuki Polskiej we Lwowie i w r. 1898 na Wystawie retrospektywnej w Warszawie.

Obrazy R-ego znajdują się w Muz. Narod. w Warszawie (olejne: Portret starszego mężczyzny i Autoportret, w dziale grafiki jest litografia kopii Rycerskiego z Dolabelli portretu Fabiana Birkowskiego wykonana przez H. Hischela), w Muz. Narod. w Poznaniu (Staruszka nad książką, 1850, olejny), w Muz. Narod. w Krakowie (Portret mężczyzny w białym mundurze, 1862, olejny). W IH PAN, w kamienicy książąt Mazowieckich w Warszawie, jest kopia pędzla R-ego „Sądu nad Arianami” Dolabelli.

 

Autoportret (olejny, własność Muz. Narod. w W.); Podob. R-ego przez Franciszka Tegazzo w: „Kłosy” 1867 s. 197; – Grajewski, Bibliogr. ilustracji; Pol. Bibliogr. Sztuki; Krótkie wzmianki o malarzach pol.; Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., IV 24 (Kielce); Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme-Becker, Lexikon d. Künstler (Z. Batowski); Antoniewicz, Katalog Wystawy Sztuki Pol. 1764–1886; Katalog zabytków sztuki w Pol., III z. 4 s. 34, 36; Kraszewski, Catalogue d’une Collection, s. 25, 217; Malarstwo pol. od XVI do XX w. Katalog; [Piątkowski H.], Katalog zbiorów Tow. Zachęty Sztuk Pięknych, W. 1925; Wiercińska, Katalog prac TZSP; – Cmentarz polski w Montmorency, W. 1986; [Gerson W.], Jednodniówka. Pamięci profesorów i kolegów b. Szkoły Sztuk Pięknych z wydziału malarstwa i rzeźby z roku 1847, W. 1897; Gerson W., Lat temu czterdzieści, „Tyg. Illustr.” T. 2: 1898 nr 30 s. 578; Jakimowicz I., Tomasz Zieliński, kolekcjoner i mecenas, „Studia z Hist. Sztuki” T. 15: 1973; Jakimowicz-Ryszkiewicz, Szkoła Sztuk Pięknych; Kozakiewicz-Ryszkiewicz, Warsz. „cyganeria”; Wiercińska, Tow. Zachęty; Wiśniewski J., Dekanat opoczyński, Radom 1913 s. 150; tenże, Monografia dekanatu koneckiego, Radom 1913 s. 70; Zaleski B., Zmarli na wychodźstwie od 1861, „Roczn. Tow. Hist.-Liter. w Paryżu” 1866 s. 356; – „Gaz. Warsz.” 1855 II półr. nr 218; „Kłosy” IV 1867 s. 197 (nekrolog); „Kur. Warsz.” 1862 nr 161, 1883 nr 190b; „Tyg. Illustr.” 1865 t. 2 s. 202, 1867 s. 17–18, 232, 1872 t. 1 s. 202; – Arch. PAN: III–2, zespół Z. Batowskiego; IS PAN: Mater. do Słownika Artystów Pol.; – Informacje Muz. Narod. w W. i Muz. Narod. w Kr.

Róża Biernacka

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.