Świrski (Świerski) Aleksander h. Szaława (1587—1655), bernardyn, prowincjał prowincji ruskiej.
Był wnukiem Stanisława (zm. przed 1576) i Katarzyny z Cebrowskich, synem Prokopa (zm. w lub przed 1591), właściciela części Wierzbowa i Szumlan w ziemi lwowskiej woj. ruskiego, i Margarity z Milanowskich, stryjecznym bratankiem Gabriela Świrskiego (zob.). Miał siostrę Annę, żonę podsędka ziemskiego halickiego Adama Tyrawskiego.
Ś. wpisał się 7 V 1606 na Uniw. Krak., wnosząc 4 gr opłaty immatrykulacyjnej. Dn. 8 IX 1613 złożył profesję wieczystą w klasztorze bernardynów w Krakowie; odbył tam również nowicjat i studia teologiczne; 22 II 1614 uzyskał święcenia akolitatu, a 15 III t.r. zdał egzamin do święceń kapłańskich i w katedrze na Wawelu przyjął święcenia subdiakonatu. Pełnił funkcję sekretarza polskiej prow. bernardyńskiej. Jako zwolennik wewnętrznej odnowy życia zakonnego, nakazanej jeszcze przez sobór trydencki, na polecenie nowego prowincjała Leonarda Starczewskiego został w r. 1623 wikarym, a w l. 1625—8 gwardianem w klasztorze rekolekcyjnym w Bydgoszczy. Wydał w tym czasie podręcznik kształcenia nowicjuszy Exercitia quotidiana in gratiam religiosae iuventutis, maxime novitiorum Ordinis (Kr. 1626). W klasztorze bydgoskim był obecny podczas wizytacji komisarza generalnego Antoniego Strozziego i razem z nim udał się na kwestę, «by prosić o chleb, piwo i wino mszalne». Na kapit. prowincjalnej w Warszawie, podczas której 20 II 1628 przeprowadzono podział polskiej prow. bernardyńskiej na prowincje: litewską, małopolską, ruską i wielkopolską, Ś., jako gorliwy rekolektant cieszący się poparciem Strozziego, został obrany pierwszym prowincjałem prow. ruskiej. Jako prowincjał omawiał ze szlachcicem wołyńskim Mikołajem Jeło Malińskim warunki przyjęcia fundacji na rzecz bernardynów w Janówce koło Kowla (która w tym czasie nie doszła jednak do skutku), a 17 III t.r. zatwierdził Wincentego Morawskiego na urzędzie prokuratora w procesie beatyfikacyjnym Władysława z Gielniowa. T.r. wyjechał z pozostałymi prowincjałami na kapit. generalną do Rzymu i wziął udział w audiencji u papieża Urbana VIII; wspólnie z kustoszem prow. wielkopolskiej Bernardynem z Poznania wpisał się w maju do metryki nacji polskiej uniw. w Padwie. Urząd prowincjała pełnił do r. 1630, kiedy prowincje ruską, litewską i małopolską połączono w nową prowincję polską. Na kapit. prowincjalnej we Lwowie, w sierpniu 1637, na której z prow. polskiej ponownie wydzielono ruską, Ś. został obrany definitorem aktualnym prowincji ruskiej; w r. 1639 pełnił także funkcję komisarza tej prowincji. W r.n. Piotr a Petra Acuto, wyznaczony przez kapit. generalną w Rzymie na komisarza dla polskich prowincji bernardynów, popierający stronnictwo tzw. «kampistów», czyli stronników Krzysztofa Scipio del Campo, a nastawiony negatywnie do bliskich Ś-emu zwolenników «reformy domowej», obłożył Ś-ego ekskomuniką. Ś. złożył skargę przeciw wizytatorowi, jednak dalsze losy sporu nie są znane.
W l. 1645—6 był Ś. kustoszem klasztoru bernardynów we Lwowie. W r. 1647 został komisarzem generalnym; przeprowadził wówczas wizytację prow. małopolskiej przed nadchodzącą kapit. prowincjalną w Przeworsku, a podczas kapituły został ponownie obrany definitorem prow. ruskiej i funkcję tę pełnił do r. 1650. Był jednym z reprezentantów prow. ruskiej na rozpoczętej 25 X t.r. w Warszawie konferencji ojców wszystkich trzech prowincji kor. Na kapit. prowincjalnej we Lwowie w r. 1653 został obrany wikariuszem prow. ruskiej; ponieważ prowincjał Bonawentura Bonar zmarł w r. 1654, Ś. w jego zastępstwie zarządzał do końca życia prowincją. Zmarł 13 IV 1655 w Leżajsku.
Kantak K., Bernardyni polscy, 1573—1932, Lw. 1933 II 77, 85, 86, 109, 117, 133, 134; Klasztory bernardyńskie w Polsce w jej granicach historycznych, Red. H. E. Wyczawski, Kalwaria Zebrzydowska 1985; Murawiec W. F., Bernardyni warszawscy. Dzieje klasztoru św. Anny w Warszawie 1454—1864, Kr. 1973; Sitnik A. K., Bernardyni lwowscy. Historia klasztoru i kościoła pod wezwaniem świętych Bernardyna ze Sieny i Andrzeja Apostoła we Lwowie (1460—1785), Kalwaria Zebrzydowska 2006 s. 137, 161, 354, 355, 359, 416, 420; tenże, Paweł z Łęczycy, bernardyn (1572—1642), „Studia Franciszkańskie” T. 12: 2002 s. 524, 537, 544; Widajewicz J., Z przeszłości Buszcza. Studium historyczne, P. 1925 s. 109—11; — Album stud. Univ. Crac., III 252; Arch. nacji pol. w Uniw. Padewskim; Barącz S., Pamiętnik Zakonu WW. OO. Bernardynów w Polsce, Lw. 1874 s. 59—1, 81—2; Golichowski N., Przed nową epoką. Materiały do historii OO. Bernardynów w Polsce, Kr. 1899 s. 162, 175; Kantak K., Kronika bernardynów bydgoskich, P. 1907 s. 110; Kronika Ojca Cypriana Damirskiego OFM, Wyd. K. Żuchowski, „Przegl. Kalwaryjski” T. 15: 2011 s. 380—2, 399, 400; Kroniki Bernardynów poznańskich, Oprac. S. B. Tomczak, J. Wiesiołowski, P. 2002; Księgi egzaminów do święceń w diecezji krakowskiej z lat 1573—1614, Oprac. Z. Pietrzyk, Kr. 1991 nr 624; — Arch. Prow. Bernardynów w Kr.: rkp. W-26 s. 16, 194, rkp. W-31 s. 12, rkp. W-32 s. 5, rkp. W-39 s. 98, rkp. W-66 s. 223, rkp. M-6 s. 91-2, 97, rkp. RGP-a-2 s. 5-7, 13-15, 23, 31, 36, 48, rkp. RGP-b-1 k. 10, 12v, 29, 30, rkp. RGP-b-2 s. 4, 6, rkp. RGP-b-3 s. 4, rkp. RGP-b-4 s. 2, 4, rkp. S-wa-11 s. 66-8, rkp. I-b-13 k. 112, rkp. XXII-b-10 s. 103; B. Ossol.: rkp. 1460/II k. 34—41v, 58, 66—6v, 81, 90v, 124, 126.
Aleksander Krzysztof Sitnik