Porajewicz Allan (zm. 1941?), literat, działacz kulturalny Polonii radzieckiej. Bliższe szczegóły biograficzne nieznane. Wywodził się prawdopodobnie z autochtonicznego środowiska polskiego Ukrainy, gdzie pracował i mieszkał (na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych w Kijowie). Z autobiograficznego Wiersza o podeptanym dzieciństwie („Głos Radziecki” 1940 nr 133) wynika, że przebiegało ono w trudnych warunkach w mieście i że wcześnie stracił ojca. Należał do tzw. «młodych», pierwszego pokolenia ukształtowanego już w warunkach porewolucyjnych, uznającego Związek Radziecki za swoją ojczyznę i określającego się mianem «Polaków radzieckich». Był jednym z inicjatorów tworzenia własnej proletariackiej literatury polskiej w Związku Radzieckim. W r. 1927 działał w pierwszej grupie literackiej Polonii radzieckiej skupionej wokół kijowskiego „Głosu Młodzieży”, która z czasem przekształciła się w istniejącą do r. 1932 Sekcję Polską Wszechukraińskiego Zrzeszenia Pisarzy Proletariackich «Mołodniak». Pisywał wiersze oraz sporadycznie zajmował się publicystyką kulturalną. Ok. r. 1930 przygotował pierwszy zbiorek poetycki Droga zagubiony przez wydawnictwo w Charkowie. Fakt ten wywołał oburzenie i protesty w środowisku «młodych». W l. 1930–7 publikował m. in. w moskiewskiej „Kulturze Mas”. W notatce Kluby żądają śpiewek (1930 nr 3–4) wystąpił jako rzecznik popularnej twórczości masowej opartej o tradycje folklorystyczne i sam starał się realizować te założenia. Był szczególnie uwrażliwiony na niski poziom poprawności językowej radzieckich wydawnictw polskojęzycznych i ostro protestował przeciwko podobnym zaniedbaniom (tamże 1930 nr 6–7). Jako kierownik działu literackiego pisma pionierów „Bądź Gotów” interesował się również problematyką literatury dziecięcej (Twórzmy polską literaturę dla dzieci, „Tryb. Radziecka” 1933 nr 238).
Wraz z reprezentującymi ośrodek białoruski Włodzimierzem Kowalskim i leningradzki Kazimierzem Śliwińskim należał P. do najruchliwszych poetów polonijnych środowiska «młodych»; jego twórczość budziła zainteresowanie Międzynarodowego Zrzeszenia Pisarzy Rewolucyjnych. Ogłosił trzy zbiory wierszy: Młodość. Poezje 1929–1931 roku (Charków – Kijów 1931), Uścisk dłoni (Mińsk 1935) oraz Naszą młodość dźwigamy w błękity (Kijów – Charków 1936). Pozostając w kręgu stałych tematów (rewolucja i wojna domowa, budowa podstaw socjalizmu w Związku Radzieckim) wierszopisarstwo P-a odznaczało się predylekcją do dłuższych form epizowanych. Bodaj najlepszym jego utworem była stylizowana «duma ludowa» Bondarywna (pierwodruk w: „Kultura Mas” 1935 nr 1–2), której krytyka zarzucała jednak «apologię buntarstwa». Zastrzeżenia budziły również stosunkowo liczne liryki pejzażowe i osobiste, pozbawione bezpośredniego wydźwięku politycznego. Pozytywnie natomiast oceniał wiersze P-a Jan Hempel, odpowiadały bowiem lansowanemu przez krytyka modelowi pisarstwa werystycznego. Realia niektórych wierszy zdają się wskazywać, że P. był przewlekle chory (serce i płuca?) i wielokrotnie przebywał w uzdrowiskach, m. in. na Krymie, którego przyroda zajęła trwałe miejsce w jego pisarstwie. Sporadycznie zajmował się również przekładami z radzieckiej literatury ukraińskiej (m. in. T. Masenko, L. Pierwomajski, M. Bażan) i rosyjskiej (W. Majakowski). Represje schyłku lat trzydziestych, których ofiarą padli niemal wszyscy wybitniejsi działacze środowiska polskiego, jak się zdaje, osobiście nie dotknęły P-a, skoro w l. 1939–40 nadal publikował w kijowskim „Głosie Radzieckim” wiersze, tłumaczenia współczesnej poezji i prozy ukraińskiej oraz rosyjskiej, a także próbował sił w krytyce literackiej i teatralnej. W związku z uroczystymi obchodami 85-lecia śmierci Mickiewicza ogłosił również szkic Ludowość poezji Mickiewicza (1940 nr 272). Jeszcze w r. 1941 po zamknięciu „Głosu Radzieckiego”, prawdopodobnie jako jedyny literat przedwojennej Polonii, szukał kontaktów z nowymi środowiskami polskimi, jakie znalazły się w Związku Radzieckim w l. 1939–40. Ostatnie, jakie udało się odnaleźć, wiersze, szkice i recenzje wydawnictw polskojęzycznych ogłaszał wówczas w „Prawdzie Wileńskiej” (nr 15, 108, 110) oraz „Nowych Widnokręgach” (nr 4). W utworach z l. 1940–1 wyraźnie dochodziła do głosu refleksja autobiograficzna.
P. był prawdopodobnie żonaty i w r. 1940 miał małego synka. Innych informacji brak.
Nieuważny F., Twórczość Włodzimierza Majakowskiego w Polsce międzywojennej, w: Po obu stronach granicy, Wr. 1972 s. 254 (błędnie jako Aleksander P.); Raport sekcji polskiej „Mołodniaka”, „Kultura Mas” 1931 nr 1; Sierocka K., Polonia radziecka 1917–1939, W. 1968; taż, Z dziejów czasopiśmiennictwa polskiego w ZSRR („Kultura Mas” 1929–1937), W. 1963; Stępień M., Polska książka wZSRR w latach 1918–1939, „Biul. B. Jag.” R. 23: 1973 z. 1/2; tenże, Zagadnienia literackie w publicystyce Polonii radzieckiej 1918–1939, Wr. 1968; Woźniakowski K., Allan Porajewicz i jego wiersze (Kartka z dziejów literatury polskiej w ZSRR), „Przegl. Polonijny” 1983 z. 2; tenże, Z polskiego życia literackiego i kulturalnego Wilna lat 1939–1941, „Przegl. Polonijny” 1979 z. 2 (błędne przypuszczenie dotyczące związków P-a ze Lwowem w l. 1940–1); – Recenzje: „Tryb. Radziecka” 1936 nr 70 (J. Hempel), 1937 nr 21 (Z. Kubalska).
Krzysztof Woźniakowski