INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Andrzej Rudomina      Andrzej Rudomina, frag. portret olejnego z 1. poł XVIII w.

Andrzej Rudomina  

 
 
1596 - 1631-09-05
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rudomina Andrzej, nazwisko używane w Chinach: Lu Ngan tö Pan Sze (1596–1631), jezuita, misjonarz w Chinach. Był synem rajcy i burmistrza wileńskiego Jana (zm. 1599) i jego drugiej żony, Doroty Galwelanki (2. v. za chorążym wileńskim Jerzym Chrzczonowiczem), bratankiem burmistrza wileńskiego Macieja (zob.), stryjecznym bratem wojskiego brasławskiego Jana (zob.). W przeciwieństwie do braci stryjecznych R. nie używał nazwiska dwuczłonowego «Rudomina Dusiacki». Pieczętował się natomiast zapewne h. Trąby, mimo że Radziwiłłowie dokonując adopcji herbowej objęli nią tylko stryja R-y Macieja i jego potomków.

R. kształcił się początkowo w Akademii jezuickiej w Wilnie. W r. 1613 był studentem klasy logiki i należał do Sodalicji Maryjnej. Następnie kontynuował studia z zakresu filozofii podczas podróży po Europie Zachodniej. Dn. 1 VI 1616 wpisał się do metryki studenckiej w Moguncji, zaś 14 I 1617 immatrykulował się na Uniwersytecie w Lowanium. Prawdopodobnie wkrótce potem powrócił na Litwę, gdyż 18 VIII t. r. nabył od Szemiotów dobra Łuczaj (pow. oszmiański). Związał się wówczas z powinowatym swych krewnych Rudominów Dusiackich, mianowicie bpem wileńskim Eustachym Wołłowiczem i przebywał krótko na jego dworze. Być może wtedy (ok. r. 1618) przetłumaczył na język polski książkę J. E. Chokiera de Surlet „Thesaurus politicorum aphorismorum” (Romae 1610), którą wydano drukiem w Wilnie dopiero w r. 1652 pt. „O odmianie państw i zgubie panujących i o słusznym ratunku” (wznowiono w r. 1738 pt. „Fortuna państw i panujących”).

Pierwotny zamiar kontynuowania życia świeckiego oraz służby publicznej R. nagle odmienił, mając już podobno ustalony termin swego wesela i 31 V 1618 wstąpił wraz ze swym sługą Mikołajem Włosiewskim do zakonu jezuitów. W t.r. również sprzedał bratankowi stryjecznemu Piotrowi (zob.) niedawno nabytą majętność Łuczaj. Po ukończeniu dwuletniego nowicjatu przy kościele Św. Ignacego w Wilnie (1618–20) złożył pierwsze śluby zakonne, zaś skromny dotychczas fundusz domu nowicjatu wileńskiego powiększył zapisując sumę 20 tys. złp. na majątku Rostyniany z wsią Giełoże (pow. wileński). Studiował następnie teologię w Akad. Wileńskiej (1620–2); zaprzyjaźnił się z Maciejem Kazimierzem Sarbiewskim, który pocieszał go w elegiach po stracie w r. 1621 w wyprawie chocimskiej bratanka stryjecznego Jerzego i zmarłego t.r. brata stryjecznego Jana. Ukończywszy z dobrym wynikiem drugi rok teologii wyjechał R., wraz z Sarbiewskim, jesienią 1622 na dalsze studia teologiczne do Rzymu. Ukończył je w Kolegium Rzymskim w r. 1624, ale już 3 VI 1623 przyjął święcenia kapłańskie. Uzyskawszy zgodę generała zakonu M. Vitelleschiego na wyjazd na misje chińskie, o co, wg pierwszego biografa B. de Matosa, prosił pod wpływem proroczego snu, 5 IX 1624 odjechał z Rzymu do Lizbony żegnany odą przez Sarbiewskiego.

Po przygotowaniach misyjnych w Lizbonie R. wypłynął 6 IV 1625 z Portugalii i 22 VIII t.r. dotarł do Goa w Indiach. W portugalskiej kolonii Goa oddawał się pracy kapłańskiej i charytatywnej. W r.n. popłynął dalej do Makau w Chinach. W Kiating koło Suczou w prowincji Nankin przeszedł kursy języka, literatury i obyczajów chińskich. Opanował język chiński na tyle, że w tym już czasie napisał dwie broszury ascetyczne o cnotach i wadach: Theu che pa fou sin tou (Osiemnaście obrazów serca) oraz Che fou kin tai tou (Dziesięć obrazów człowieka pracowitego i leniwca). Wspólnie z J. Aleni opracował też dzieło Keu to je tchao (Odpowiedzi na różne pytania) o kwestiach wiary oraz nauk przyrodniczych i matematycznych, wydane najpierw w r. 1630 w Fuczou (wznowione w r. 1872). W r. 1627 brał prawdopodobnie udział w konferencji w Kiating, gdzie dyskutowano ważną dla spraw misyjnych kwestię, jakim słowem chińskim należy wyrażać imię Boga. W Kiating zachorował poważnie na gruźlicę płuc.

Od r. 1628 pracował R. w prowincji Fukien (Fuiien), gdzie zapadał coraz bardziej na zdrowiu. Prawdopodobnie w r. 1630 udał się do Fuczou, w prow. Fukien, by w cieplejszym klimacie ratować swoje zdrowie i oddawać się w miarę możliwości pracy misyjnej. Zmarł 5 IX 1631 w Fuczou i został pochowany na cmentarzu misyjnym w osobnym grobowcu w kształcie kapliczki.

R-ę uważano za człowieka świątobliwego i kandydata na ołtarze. W r. 1900 grupa Litwinów amerykańskich wniosła do Leona XIII prośbę o jego beatyfikację, ale dalszych starań nie podjęto.

 

Fot. portretu w stroju chińskim ze zbiorów rodzinnych Rudominów, w: „Misje Katol.” 1932 s. 267; – Estreicher; Encyclopedia Lituanica, Boston 1975 IV 539–40; Lietuvių Enc., XXVI 54–6; Brown, Bibl. pisarzów, s. 351; Backer-Sommervogel, Bibl. de la Comp. de Jésus, VII 287; Pfister L., Notices biographiques sur les Jésuites de l’ancienne mission de Chine 1552–1773, Szanghaj 1932 s. 191–3; Słown. Geogr. (Łuczaj, Rostyniany); Niesiecki, VIII 182–4; – Andruška B., Tevas Andrius Rudomina SI, Siauliau 1933; Bednarz M., Andrzej Rudomina SI, w: Plattner F., Gdy Europa szukała Azji, Kr. 1976 s. 317–23; Chudek J. M., O. Andrzej Rudomina, „Pro Christo” 4 (1928) s. 919–28; Czermiński M., Życie X. Wojciecha Męcińskiego T. J., Kr. 1895 s. 257–70; tenże, Vie du Père Albert Menciński, Troyes 1900 s. 146–55; Dehergne J., Répertoire des Jésuites de Chine de 1552 à 1800, Roma 1973 s. 235; Hamy A., Essai sur iconographie, Paris 1875 s. 159; Helleniusz E., Wspomnienia polskich czasów, Lw. 1894 I 71; Jankowski Cz., Powiat oszmiański, Pet. 1897 II 11; Jaroszewicz F., Matka świętych Polska, Cz. 3, P. 1893 s. 169; Kot S., Stosunki Polaków z uniwersytetem lowańskim, „Minerwa Pol.” T. 1 (1927) s. 119–224; Krzyszkowski J., O. Andrzej Rudomina Tow. Jez., „Misje Katol.” T. 51 (1932) s. 201–11, 265–8, 298–300, 336–8; tenże, Rudominiana, tamże T. 52 (1933) s. 22931; Pertek J., Polacy na szlakach morskich świata, Gd. 1957 s. 255–6; Piechnik L., Rozkwit Akademii Wileńskiej w l. 1600–1655, Rzym 1983; Poplatek J., Ksiądz Andrzej Rudomina, „Alma Mater Vilnensis” T. 8 (1929) s. 67–70; Rostowski S., Lithuanicarum Societatis Iesu historiarum libri decem, Paris 1877 s. 302–3; Warszawski J., „Dramat rzymski” Macieja Kazimierza Sarbiewskiego T. J., Rzym 1984 s. 47, 68, 88, 281; Załęski, Jezuici, II; – Kojałowicz W., Miscellanea rerum ad statum ecclesiasticum in Magno Ducato Lithuaniae pertinentium, Vilnae 1650 s. 18–20, 102; Matricule de l’Université de Luuvain, Wyd. A. Schiling, Bruxelles 1962 V 13; Mattos B. de, O pobożnym pożyciu W. X. Andrzeja Rudominy Soc. Iesu, w: Chokier E., O odmianie państw, Wil. 1652 k. nlb. 2 (wstęp); Opis dokumentov Vilenskogo Centr. Arch. drevnich aktovych knig, Vil. 1907 V kol. 210; Sarbiewski C. M., Poemata omnia, Wyd. T. Wall, Stara Wieś 1892 s. 73; Symbola ad gratulatoria Reverendissimo D. D. Abrahamo Woynae, episcopo Methonensi, Vil. 1613; Tłuczyński M. J., Vita et mors R. P. Alberti Męciński, Cracoviae 1661 s. 113–27; – Arch. Rom. S. I.: Lit. 6 k. 107, 120, 138, 173, 187 (katalogi roczne i trzyletnie), Arch. Sup. 19 k. 671, Jap. Sin. 134 k. 308 (katalog z 1628); Arch. Prow. Mpol. TJ w Kr.: rkp. 1536 k. 244, 724–725 (J. Poszakowski, De viris illustribus), rkp. 1328 (Teka Rudominów); B. Czart.: rkp. 1352 s. 272 (Kojałowicz W., Nomenclator, z r. 1658), rkp. 2094 s. 225–227; – Mater. Red. PSB: Kartoteka Komitetu Źródeł do Dziejów Życia Umysłowego Polski w XVI–XVII w.

Ludwik Grzebień

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.