INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Błażej Lipowski  

 
 
XVII - XVII
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lipowski Błażej (XVII w.), autor pierwszego polskiego regulaminu piechoty. W r. 1660 ukazało się w Krakowie Piechotne ćwiczenie albo wojenność piesza do wiadomości podana przez Błażeja Lipowskiego. Rzecz jest dedykowana Andrzejowi Maksymilianowi Fredrze. W dedykacji L. pisze, iż swój traktat oparł na tym, co usłyszał z ust Fredry i zaobserwował na jego dworze. Ze względu na brak jakichkolwiek danych odnośnie do osoby L-ego oraz zbieżności wyrażanych poglądów z poglądami A. M. Fredry, nie ma do tej pory zgodności w kwestii, czy L. istniał naprawdę, czy też był to tylko literacki pseudonim Fredry. Na rozkrzewienie tego drugiego poglądu wpłynął decydująco Estreicher, powołujący się dość bałamutnie na notatkę J. Jabłonowskiego przypisującego pseudonim L-ego karmelicie Eliaszowi (Idlińskiemu), który urodzony w r. 1658, rzeczywiście nie mógł mieć nic wspólnego ze wspomnianym regulaminem. Nie wyjaśnił natomiast, dlaczego należy podstawić na jego miejsce Fredrę.

Pierwsze prace naukowe, w których zostało szerzej omówione Piechotne ćwiczenie (Górski, Czermak), nie analizowały samego autorstwa, lecz tylko treść dziełka. Spośród najnowszych prac koncepcja Estreichera została przyjęta bez zastrzeżeń w życiorysie A. M. Fredry w „Polskim Słowniku Biograficznym” oraz w tzw. „Nowym Korbucie”. Za autorstwem L-ego wypowiadał się autorytatywnie Kukiel w oparciu o dedykację. Toż samo stanowisko zajęto w „Encyklopedii Wojskowej”. Poszukiwania w literaturze genealogicznej i w rolach popisowych jednostek pieszych z tego czasu nie dały żadnego wyniku. Prawdopodobnie L. nie był szlachcicem ani oficerem, lecz sekretarzem Fredry. Musiał jednak uczestniczyć przy ćwiczeniu organizowanych przez Fredrę oddziałów piechoty łanowej woj. ruskiego, o czym sam zresztą wspomina. Wspomniany regulamin, chwalony jako wyraz dążeń do pełnego spolszczenia piechoty, był jednocześnie krytykowany za przedstawienie zbyt już w owych czasach skomplikowanych i nieaktualnych zasad musztry. W świetle ostatnich badań okazuje się, że nie odbiegał on od poziomu innych współczesnych mu prac europejskich. L. starał się zastąpić używany wówczas w wojsku polskim międzynarodowy (głównie niemieckiego pochodzenia) żargon musztry komendami polskimi. W praktyce podręcznik jego nie znalazł jednak zastosowania. Udało się wykryć nazwisko L-ego przy czwartym wydaniu traktaciku J. D. Solikowskiego pt. „Idea apocaliptica” przypisywanego wówczas niesłusznie S. Orzechowskiemu (Kr. 1660, starodruk w B. Czart, w Kr.). Wydano go «ex recognitione Blasii Lipowskii», który w załączonej dedykacji mienił się jako «addictissimus servitor» A. M. Fredry i jego synów.

 

Estreicher, (pod hasłem A. M. Fredro); Nowy Korbut (Piśm. staropolskie), III; Enc. Wojsk.; PSB, (Fredro A. M.); – Czermak W., Polska musztra piechotna z r. 1660, w: Z czasów Jana Kazimierza, Lw. 1893; Górski, Historia piechoty, s. 44, 45, 47, 49–51; Kukiel M., Polskość i niemczyzna w cudzoziemskim autoramencie, w: Od Wiednia do Maciejowic, Londyn 1965 s. 58, 59, 65; Wimmer J., Andrzej Maksymilian Fredro jako projektodawca reform wojskowych, w: O naprawę Rzeczypospolitej, W. 1965 s. 112; – Jabłonowski J., Muzeum Polonum, Lw. 1752 s. 56; Orzechowski S., Idea apocaliptica, Kr. 1660 s. 5–8.

Jan Wimmer

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.