INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Bogdan Marcjan Ogiński      wzmianka o Bohdanie Ogińskim w Konstytucjach Sejmu Walnego Warszawskiego 1607.

Bogdan Marcjan Ogiński  

 
 
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ogiński Bogdan Marcjan h. własnego (zm. 1625), rotmistrz, potem pułkownik wojsk lit., podkomorzy trocki. Pochodził z kniaziowskiej rodziny litewskiej z Ogint, był synem Matwieja Bohdanowicza, ciwuna wileńskiego, i Katarzyny Iwanówny Jurłówny. W młodości został dworzaninem królewskim, w r. 1577 przyprowadził królowi Stefanowi Batoremu własny poczet na wojnę z Gdańskiem. Brał następnie udział w wojnie inflanckiej: podczas wyprawy połockiej (1579) był rotmistrzem chorągwi husarskiej w litewskim wojsku zaciężnym Krzysztofa Radziwiłła «Pioruna», hetmana polnego lit.; w drugiej wyprawie (1580) uczestniczył w zdobyciu Wielkich Łuków, a następnie przez zimę 1580/1 pozostawał na czele roty 120 jazdy wchodzącej w skład wzmocnionego garnizonu wielkołuckiego, dowodzonego przez Filona Kmitę. W okresie lipiec–październik 1581 wziął udział w wyprawie dywersyjnej K. Radziwiłła w głąb państwa moskiewskiego: w rejonie Białej dowodził wzmocnionym podjazdem (ok. 700 jazdy lekkiej) i zdołał rozpoznać siły moskiewskie (ok. 3 000) pod dowództwem wojewodów: M. Nozdrowatego i P. Bariatyńskiego. Po zawarciu rozejmu w Jamie Zapolskim (15 I 1582), jako jeden z komisarzy wyznaczonych przez Janusza Zbaraskiego, przekazywał w styczniu 1582 Moskwie te zamki, z których Rzeczpospolita rezygnowała na mocy rozejmu.

Jeszcze podczas wojny, w r. 1580 otrzymał O. od króla podkomorstwo trockie. W r. 1590 organizował w woj. trockim sądy kopne. W końcu lutego 1596 na polecenie K. Radziwiłła objął dowództwo nad wojskiem litewskim, skierowanym przeciwko powstaniu Semena Nalewajki. W marcu wyruszył w kierunku Mozyrza, zagrożonego przez Kozaków współdziałającego z Nalewajką Matwieja Sawuły, a następnie – 24 V – połączył się z wojskiem koronnym hetmana polnego Stanisława Żółkiewskiego i brał udział w oblężeniu obozu Nalewajki nad rzeką Sołonicą koło Łubni, zakończonym kapitulacją Kozaków (10 VI). W lipcu t.r. złożył rezygnację z dowództwa, mimo iż proponowano mu urząd pisarza polnego litewskiego. W wojnie ze Szwedami w Inflantach, podczas kampanii letniej 1601 r. prowadzonej przez hetmana w. lit. Krzysztofa Radziwiłła, dowodził, wspólnie z synem hetmana Januszem, pułkiem wysłanym 11 V pod twierdzę Kokenhausen. Odznaczył się w bitwie pod Kokenhausen (23 VI), a następnie pozostał w Inflantach i kontrolował w Rydze prace przygotowawcze do jesiennej kampanii Jana Zamoyskiego. Z początkiem listopada dostarczył pod oblegany przez Zamoyskiego Wolmar artylerię, co przyspieszyło zdobycie twierdzy (grudzień 1601). W zimie 1602 pozostawał nadal w Rydze, nadzorował tam przygotowywanie artylerii na potrzeby dalszej kampanii Zamoyskiego.

Podczas rokoszu 1606 r. pozostał O. w obozie regalistów. Posłował na sejm 1607 r. i został wyznaczony do powołanej przy Zygmuncie III komisji «do uspokojenia» rokoszu. Na sejmie tym wszedł nadto do grona komisarzy, powołanych w celu dopilnowania budowy zamków na granicy wschodniej Rzpltej. Był posłem na sejm 1609 r. i został deputatem z woj. witebskiego do korektury praw i Trybunału Lit., którą miano rozpocząć w listopadzie t.r. w Wilnie. Dn. 6 IV t.r. król wezwał go, aby towarzyszył mu w wyprawie na Smoleńsk. Udział O-ego w oblężeniu Smoleńska nie jest pewny. Na sejmie 1611 r. wyznaczono go na jednego z komisarzy do boku hetmanów na czas wojny moskiewskiej. Był następnie na sejmie nadzwycz. 1613 r. i został delegowany do komisji wileńskiej do «zapłaty żołnierzom» oraz do komisji, powołanej w celu uregulowania sprawy osiedlonych na terenach Rzpltej Tatarów. Podczas sejmu 1615 r. był w marcu jednym z komisarzy do prowadzenia traktatów z Moskwą. Był marszałkiem Trybunału Głównego W. Ks. Lit. W wyprawie chocimskiej 1621 r. nie wziął udziału; wyprawił na nią: synów Aleksandra i Samuela oraz wnuka Jana Stetkiewicza.

O. był dziedzicem Ogint, Kroń i Jewia w woj. trockim. Z nadania Stefana Batorego otrzymał dzierżawy: Kormiałowską (1579), Kojryszki (ok. 1582) i Dorsuniszki (24 III 1586), na której nowe sumy darował mu Zygmunt III (1607). Należał do obrońców Kościoła prawosławnego. W r. 1612, wraz z synami Janem i Aleksandrem, podpisał protest szlachty prawosławnej przeciw przystąpieniu duchowieństwa prawosławnego do unii brzeskiej. Ok. r. 1600 fundował w Jewiu cerkiew (p. wezw. «Uspienia») i monaster. Gdy unici opanowali monaster i Bractwo Świętej Trójcy w Wilnie, którego był opiekunem, udzielił wygnanym mnichom schronienia w Jewiu, a gdy król 1 IV 1610 polecił zlikwidować drukarnię wileńskiego Bractwa Św. Ducha, udzielił jej schronienia w Jewiu i umożliwił uruchomienie tam w r. 1611 drukarni, w której wydawano jego nakładem prawosławne księgi liturgiczne. Drukarnia ta funkcjonowała nadal po r. 1615, chociaż właściwy ośrodek wydawniczy przeniósł się znów do Wilna, dokąd powróciło Bractwo, uzyskawszy od O-ego dwa domy w Wilnie przylegające do ich nowej cerkwi Św. Ducha. Przy prawosławnym Bractwie Św. Ducha powstała szkoła określana mianem kolegium, do którego uczęszczali alumnowie bursy fundowanej przez O-ego. Dn. 20 VI 1619 nowym zapisem rozszerzył wcześniejsze nadania dla monasteru w Jewiu, przekazując mu dwór w Jewiu, wsie i jeziora. Zastrzegł jednocześnie zależność monasteru od prawosławnej cerkwi brackiej Św. Ducha w Wilnie i utrzymywanie szkoły przy monasterze. Obdarował ziemią monaster w Kroniach i wymurował cerkiew, w której został z żoną pochowany. Zmarł w r. 1625.

Był O. żonaty (ślub przed r. 1583) z Reginą z Wołłowiczów (zm. między r. 1637 a r. 1646), z którą miał synów: Dymitra (zmarłego 23 VII 1610 po powrocie spod Smoleńska), Aleksandra (zob.), Jana, kasztelana mścisławskiego (zob.), i Samuela Lwa (zm. 1657), stolnika trockiego w r. 1620, rotmistrza królewskiego w r. 1625, ciwuna trockiego w r. 1633, dworzanina Władysława IV w r. 1635, oraz cztery córki: Annę, żonę podkomorzego brasławskiego Wilhelma Stetkiewicza, Barbarę zamężną za podkomorzym wileńskim Melchiorem Szemetem, Dorotę – za kuchmistrzem lit. Pawłem Pieczyhojskim, i Apolonię, 1. v. za Jerzym Szemiotem, chorążym żmudzkim, 2. v. za Michałem Despotem Zenowiczem, strukczaszym brasławskim.

 

Estreicher; Drukarze dawnej Pol., Z. 5 s. 55–7, 59, 63, 104–5; Słown. Geogr., IV 695; Dworzaczek; Kojałowicz, Compendium, s. 189; Wolff J., Kniaziowie lit.-rus., s. 294–6; – Charlampowič K., Zapadnorusskie pravoslavnye školy, Kazań 1898; Herbst S., Wojna inflancka 1600–1602, W. 1938; Kotarski H., Wojsko polsko-litewskie podczas wojny Inflanckiej 1576–1582, Cz. I, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1970–1 XVII cz. 1 s. 96, XVII cz. 2 s. 129; Maciszewski J., Polska a Moskwa 1603–1618, W. 1968; Ochman S., Sejmy z lat 1615–1616,Wr. 1970 s. 122; Prochaska A., Hetman Stanisław Żółkiewski, W. 1927; – Akty Vil. Archeogr. Kom., VIII 29–36, 94–5, 120, XI 73, 85–92, 105–7, 117, 167–73, XVIII 88–9; Archiwum domu Radziwiłłów, Script. Rer. Pol., VIII; Archiwum domu Sapiehów, Wyd. A. Prochaska, Lw. 1892 s. 137–8, 140, 371; Arch. Zamoyskiego, III; Bobrykowicz J., Kazanie na znamienity pogrzeb Bohdana Ogińskiego, Jewie 1625; Epicedion albo żałosny rym o ześciu z świata tego… Dymitra Bohdanowicza Ogińskiego…, Wil. 1610; Jurewicz J. O., Tropheum Gloriae ill. d. d. Alexandra Ogiński etc. erectum ad pompam funebrem, Vilnae 1667; Księga Batoriańska, Zbiór dokumentów…, Oprac. R. Mienicki, Wil. 1939 s. 42–4; Księgi podskarbińskie; Threnograph albo żałosne opisanie żywota, testamentu y śmierci … Bohdana Marcina Ogińskiego…, [Jewie] 1625; Vol. leg., II 1529, 1600, 1635, 1638, 1684, 1685, III 2, 242, 251; Zbiór dawnych dyplomatów i aktów miast mińskiej guberni, prawosławnych monasterów, cerkwi i w różnych sprawach, Mińsk 1848 s. 130; – B. Kórn., rkp. 289 k. 421; – Informacje Henryka Kotarskiego.

Tadeusz Wasilewski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

służba w wojsku litewskim, cerkiew Św. Trójcy w Wilnie, posiadanie domu w Wilnie, rotmistrzostwo chorągwi husarskiej, wojna z Gdańskiem 1576-1577, wojna z Moskwą 1577-1582, zdobycie Wielkich Łuk 1580, dowodzenie rotą jazdy, korektura praw, teść - Wojewoda Smoleński, fundowanie cerkwi, kampania wielkołucka 1580, sejm 1615, zwyczajny, warszawski, sejm 1609, zwyczajny, warszawski, sejm 1611, zwyczajny, warszawski, sejm 1613 nadzwyczajny, warszawski, wierność Królowi podczas Rokoszu Zebrzydowskiego, bitwa pod Kokenhausen 1601, dobra w Woj. Trockim, sejm 1607, zwyczajny, warszawski, opór wobec Unii Brzeskiej, obrona prawosławia, syn - urzędnik nadworny litewski, wyprawa inflancka 1601, mecenat wydawniczy, zięć - urzędnik ziemski żmudzki, walki z Kozakami, syn - Kasztelan Trocki, syn - dworzanin królewski, fundowanie burs, syn - rotmistrz królewski, syn - marszałek Trybunału Głównego Litewskiego, syn - starosta w Woj. Mińskim, herb Oginiec, teść - starosta w Woj. Mścisławskim, marszałkostwo Trybunału Głównego Litewskiego, książęta Ogińscy (z Ogint, Rurykowicze?), teść - starosta w Woj. Trockim, syn - starosta w Woj. Trockim, teść - starosta w Woj. Wileńskim, zięć - działacz protestancki, sejmy XVII w. (1 poł.), walki z powstaniem Nalewajki, Oblężenie Wolmaru 1601, zapisy dla monasterów, kampania połocka 1579, oblężenie Kokenhausen 1601, syn - Wojewoda Miński, rodzeństwo - 5 (w tym brat), teść - konwertyta, teść - dyplomata, syn - pułkownik królewski, opieka nad cerkwią prawosławną, wyprawa dywersyjna K. Radziwiłła 1581, Bractwo Św. Trójcy w Wilnie, teść - urzędnik ziemski grodzieński, teść - Marszałek Nadworny Litewski, zięć - Kuchmistrz Litewski, pułkownikostwo wojsk litewskich
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Chmura tagów

 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt II August

1520-08-01 - 1572-07-07
król Polski
 

Henryk (de Valois)

1551-09-19 - 1589-08-02
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Mateusz Kraśnicki

brak danych - 1655-10-01
teolog
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.