INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Edward Jan Kanty Stadnicki      Jan Kanty hrabia Stadnicki : Jego Cesarsko Królewskiej Mości rzeczywisty tajny radca i Podkomorzy, najwyższy Ochmistrz, i Prezes Zastepca Stanów w Królestwach Galicyi i Lodomeryi - litografia Adama Janeka z roku 1842 - plik z: POLONA.pl
Biogram został opublikowany w 2002 r. w XLI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stadnicki Edward Jan Kanty (1765–1842), radca Najwyższej Izby Sprawiedliwości w Wiedniu, prezes Forum Nobilium w Tarnowie, zastępca prezesa Wydziału Stanowego, prezes i komisarz królewski Sejmu Stanowego galicyjskiego. Ur. 14 X w Bilsku (obwód sądecki).

Ojciec S-ego, Piotr (1740–1819), był star. radzyńskim od r. 1772, członkiem Stanów Galicyjskich z grona magnatów od r. 1782, hrabią z nadania (1788) cesarza Józefa II, kawalerem Orderu św. Stanisława (1789), właścicielem dóbr Ciężkowice i Łososina Górna w obwodzie sądeckim, Zatoki w bocheńskim, oraz Rzochowa, Rzemienia i Niwisk w tarnowskim (te trzy ostatnie klucze odstąpił bratu Antoniemu w r. 1788 w zamian za Racławice w Król. Pol.). Matką S-ego była Apolonia Chronowska (1747–1830), córka Michała, skarbnika wiślickiego, i Ludwiki z Ożarowskich.

Po studiach prawniczych ukończonych w r. 1786 na Uniw. Lwow., zaczął S. pracować jako auskultant w sądzie pierwszej instancji we Lwowie. Od 9 IV r.n. był już radcą sądu. Następnie pełnił funkcję radcy, kolejno: Forum Nobilium (sądu szlacheckiego) w Tarnowie (15 IV 1796) oraz Sądu Apelacyjnego we Lwowie (27 III 1801). W r. 1801 przeniósł się na stałe do Wiednia i od 21 XI był radcą dworu przy nadwornej kancelarii galicyjskiej, a także radcą senatu galicyjskiego w Najwyższej Izbie Sprawiedliwości. Dn. 6 X 1802 otrzymał tytuł szambelana (c.k. podkomorzego). W r. 1804 ożenił się w Dukli z Teklą ze Stadnickich, która w posagu wniosła mu Łabową i Nawojową nieopodal Nowego Sącza z przyległymi wioskami: Barnowice (Baranowice), Rybień, Boncza, Konina (Kunina), Białawoda (Białowoda), Czaczów, Czarna Woda, Frycowa, Jaworki, Krzyżówka, Łęg, Maciejowa, Popradowa, Szlachtowa, Złotne, Margoń i Homrzyska. Dn. 29 VII 1806 został tajnym radcą. T.r. wrócił do Galicji, by objąć prezesurę tarnowskiego Forum Nobilium. Miał opinię «prawego i gorliwego urzędnika, sumiennego sędziego» („Gaz. Lwow.”). W r. 1812 zrezygnował ze służby urzędniczej.

Po wznowieniu w r. 1817 działalności galicyjskiej reprezentacji stanowej we Lwowie, S. objął funkcję zastępcy prezesa Wydz. Stanowego. Był nadto komisarzem królewskim Sejmu Stanowego galicyjskiego w r. 1819, jego prezesem (naczelnikiem) w l. 1820–3, 1825, 1830, i znów komisarzem w l. 1834 i 1840. Sposób pełnienia owych funkcji spotkał się z uznaniem współczesnych, ale ograniczone kompetencje Wydziału i Sejmu nie pozwoliły S-emu odegrać większej roli politycznej. Kilkakrotnie był członkiem deputacji galicyjskich do cesarza Franciszka I. W r. 1819 dziękując cesarzowi za obniżenie podatku gruntowego, upomniał się o rozszerzenie kompetencji Sejmu Stanowego. W r. 1822 wraz z Józefem Dzierzkowskim zwrócił się do Gubernium o zastosowanie surowych środków przeciw tzw. pokątnym pisarzom, którzy pomagali chłopom sporządzać skargi na uciemiężenie ze strony panów. Kolejno otrzymywał coraz wyższe dygnitarstwa galicyjskie: dn. 14 I 1819 został najwyższym łowczym kor., 5 X 1825 – podkomorzym w. kor. (dyplom otrzymał 7 XII r.n.), 12 VI 1829 – marszałkiem w. kor., a 15 III 1834 – ochmistrzem w. kor.

W tym okresie S. przebywał przeważnie we Lwowie, jego dom był ośrodkiem życia towarzyskiego. Odegrał pewną rolę przy zatwierdzaniu fundacji Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. Sprzyjał tej sprawie w Wydz. Stanowym, a fundator w kodycylu z 15 I 1824 wymienił jego potomków, wśród osób uprawnionych do objęcia kuratorii Zakł. Narodowego im. Ossolińskich. Od 29 I 1834 był S. członkiem Tow. Naukowego działającego przy Zakładzie i wspierał rozwój jego wydawnictw. W Nawojowej wybudował jednoklasową szkołę trywialną (1829) i dbał o jej zaopatrzenie. Pod koniec życia przestał faktycznie spełniać obowiązki zastępcy prezesa Wydz. Stanowego, był w nich wyręczany przez prezydenta Gubernium, F. Kriega de Hochfelden. Zmarł 17 IV 1842 we Lwowie, pochowany został w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Łyczakowskim. Zgodnie z wolą S-ego jego serce złożono w kościele w Nawojowej. Tam też znajduje się epitafium poświęcone S-emu i jego żonie, ufundowane przez syna, Edwarda.

W małżeństwie z Teklą Marią Heleną ze Stadnickich (14 VI 1775 – 28 IX 1843), córką Franciszka (zob.), siostrą Antoniego (zob.), damą Orderu Krzyża Gwiaździstego, miał S. synów: Aleksandra (zm. 1830), Edwarda (zob.), Mariana Ksawerego Konstantego, Piotra (1813–1814), oraz córki: Marię (1808–1833), damę Orderu Krzyża Gwiaździstego, żonę Ludwika Głogowskiego (1799–1876), podkomorzego galicyjskiego, dziedzica Psar (obwód brzeżański), i Marię Izabelę (1812–1879), również damę Orderu Krzyża Gwiaździstego, od 29 IV 1836 żonę Kazimierza Krasickiego (zob.).

Syn S-ego, Konstanty (1809–1831), porucznik WP, uczestniczył w powstaniu listopadowym w szeregach 5. p. ułanów, był adiutantem gen. Girolama Ramoriny; za męstwo otrzymał Krzyż Virtuti Militari. Zginął 15 IX 1831 pod Józefowem w Lubelskiem, pochowany został w Gorzycach; w kościele w Nawojowej znajduje się poświęcone mu epitafium.

 

Litogr. Adama Janeka z r. 1842 w B. Jag., sygn. I 14.447, opis w: Katalog portretów osobistości polskich i obcych w Polsce działających, W. 1994 IV; – Wurzbach, Biogr. Lexikon, XXXVII; – Niesiecki, VIII; Stadnicki K., Rodowody domu Stadnickich…, Lw. 1857–61, Linia «ze Stadnik», cz. II oddz. 2 s. 7–8; Żychliński, III; – Dunin-Borkowski J. S., Panie polskie przy dworze rakuskim, Lw. 1891 s. 155, 165, 171 (dot. żony i córek S-ego); tenże, Polacy dygnitarzami austriackimi, Lw. 1890 s. 12; Nicieja, Łyczaków; – Dębicki L., Portrety i sylwetki z dziewiętnastego stulecia, Kr. 1906 s. 2,1 254, 283, II 58; Grodziski S., Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772–1848, Kr. 1971; Grodziski S., Partyka A., Die Polen in der österreichischen Rechtspflege (1772–1914), „Zesz. Nauk. UJ” 1978 nr 482, Prace Hist. z. 57 s. 90–1; Lasocka B., Teatr lwowski w latach 1800–1842, W. 1967; Łapiński H., U początków działalności wydawniczej Ossolineum 1817–1834, Wr. 1973; Łoziński B., Galicyjski Sejm Stanowy 1817–1848, Lw. 1871; Maasburg F., Geschichte der Obersten Justizstelle in Wien 1749–1848, Prag 1891; Wawel-Louis J. J., Początkowe sądownictwo austriackie w Galicji (1772–1784), Lw. 1897 s. 23, 125; – Szematyzmy Król. Galicji, 1802–3, 1806, 1808–9, 1820, 1826–7, 1828, 1831, 1833–41; – Czynności sejmu, który w królestwach Galicji i Lodomerii […] w roku 1821 zgromadził się…, Lemberg 1822; toż za l. 1822–7, 1929–30, 1833–40, Lemberg 1824–41; Dzieła sejmu, który w królestwach Galicji i Lodomerii […] w roku 1820 zgromadził się…, Lemberg 1821; Fredro A., Pisma wszystkie, Wyd. S. Pigoń, W. 1976 XIV; Jabłonowski L., Pamiętniki, Oprac. K. Lewicki, Kr. 1963; Klasova borot’ba seljanstva Schidnoï Halyčyny (1772–1849). Dokumenty i materiały, Kyïv 1974; Zbiór ustaw i dokumentów tyczących się Zakładu imienia Ossolińskich, [Wyd.] J. Lubomirski, Lw. 1851 s. 25; – „Gaz. Lwow.” 1817 nr 3371, 1842 nr 46, 48, 1843 nr 116 (nekrolog żony); – AP w Kr.: Sąd Szlachecki w Tarnowie (Forum Nobilium), Akta Prezydialne, sygn. FNT 2090, 2240; B. Jag.: sygn. Przyb. 606/99; – Informacje Wiesława Adama Tobiasza z Nowego Sącza.

Bibliogr. dot. Piotra Stadnickiego: Korwin-Kruczkowski S., Poczet Polaków wyniesionych do godności szlacheckiej przez monarchów austriackich w czasie od r. 1773 do 1918, Lw. 1935 s. 49; Sęczys, Legitymacje Król. Pol.; – Ślusarek K., Drobna szlachta w Galicji 1772–1848, Kr. 1994.

Bibliogr. dot. Konstantego Stadnickiego: Białynia Chołodecki J., Lwów w czasie powstania listopadowego, Lw. 1830 s. 40; – Kruszewski I., Pamiętniki z roku 1830–1831, Kr. 1890 s. 160, 191; – B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 9242 k. 149.

Andrzej Dziadzio

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

(Henryk) Oskar Kolberg

1814-02-22 - 1890-06-03
etnograf
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.