Eufemia raciborska, dominikanka (ur. zapewne przed 1299, zm. 17 I 1359), używała nawet w aktach publicznych zdrobniałego imienia Ofka, jak o tym świadczy zachowana we wrocławskim archiwum państwowym pieczęć przy jej testamencie z napisem «Sigillum S. Offce Ordin. Pd«. Była córką Przemysława raciborskiego i Anny mazowieckiej, córki Konrada II czerskiego, i zwyczajem tamtych czasów została wkrótce po urodzeniu przeznaczona przez rodziców na służbę bożą. W r. 1306 Przemysław fundował dla niej w Raciborzu klasztor św. Ducha, który odpowiednio uposażył i w którym obrał miejsce ostatecznego spoczynku. Tam to w r. 1313 Ofka przyjęła habit zakonny. Z jednym z przeorów miała Ofka pewien konflikt o pieniądze, z którym się zwracała do kilku kolejnych kapituł prowincjalnych w Legnicy, Toruniu i Krakowie.
Dwukrotnie, jak się zdaje, O. piastowała u św. Ducha urząd przeoryszy. Po raz pierwszy spotykamy ją z tym tytułem w r. 1341, ale już w 1344 lub 1345 prosiła prowincjała Stanisława o zwolnienie, i wkrótce na jej miejscu widzimy s. Gertrudę. W tym to czasie w r. 1343 zostało założone przy kościele parafialnym w Raciborzu jedno z najdawniejszych na Śląsku bractw poświęconych czci N. Marii Panny. W jego »Liber albus« na drugim miejscu miało być zapisane imię Eufemii, co by świadczyło, że brała czynny udział w jego powstaniu. Pod koniec życia spotykamy Ofkę ponownie na stanowisku przeoryszy. W miesiąc przed śmiercią sporządziła testament, w którym rodowe posiadłości Piastów zapisała swym bratanicom Elżbiecie i Agnieszce oraz wnuczce brata Annie Ziemowitównie Mazowieckiej. Wszystkie były dominikankami w Raciborzu, po ich więc śmierci majątki rodowe miały przejść na własność klasztoru. W w. XV, gdy już Piastówien u św. Ducha nie było, spadkobiercy fundatorów próbowali odebrać zakonnicom niektóre z tych posiadłości. Z zachowanych dokumentów jest widoczne, że Zakon Kaznodziejski odnosił się do Ofki ze szczególną czcią – zwał ją nieraz «serenissima domicella« – co się tłumaczy zarówno jej pochodzeniem, jak i cnotami życia zakonnego. Ciało jej po śmierci zostało pochowane w podziemiach kościoła klasztornego św. Ducha i dopiero po oddaniu go protestantom przeniesione w r. 1821 do kościoła parafialnego. Na nagrobku księcia Przemysława, zachowanym do niedawna w kościele św. Ducha, Luchs upatrywał w postaci niewiasty obok księcia jego córkę Eufemię. Jest to jednak mało prawdopodobne. Jeśli w ogóle jest to nagrobek Przemysława, to niewiastą obok niego może być tylko jego żona Anna, która była zapewne obok niego pochowana.
Pierwsze dwa wieki nie pozostawiły nam śladów czci oddawanej Eufemii, co bynajmniej nie dowodzi, aby jej nie było. Owszem musiała się już w pewnym stopniu szerzyć, gdy Abraham Bzowski przybył na Śląsk, skoro dwukrotnie ją wspomina, raz w »Propago S. Hyacinthi«, a drugi w Annałach. Niestety podaje on tam wiele niedokładnych i nawet fałszywych danych, powtarzanych po nim aż do naszych czasów przez tych wszystkich, którzy o Eufemii pisali. Kult Eufemii od w. XVI jest już bardzo widoczny; imię jej można spotkać w wielu zbiorowych wydaniach żywotów świętych, ukazują się też osobne jej życiorysy oraz obrazy w kościołach, zaś małe obrazki przyczyniają się do rozpowszechnienia jej czci wśród wiernych. Na miejscu, gdzie złożono jej szczątki w polskiej kaplicy kościoła parafialnego w Raciborzu, postawiono w w. XIX sarkofag przedstawiający jej postać i koło niego ześrodkował się kult, który w w. XX nie przestał się rozwijać. Imię Eufemii znajduje się na liście osób zmarłych w opinii świętości, których procesy beatyfikacyjne są powierzone Postulatorowi jeneralnemu Zakonu Kaznodziejskiego w Rzymie, a kapituła prowincjalna prowincji polskiej zebrana w r. 1934 we Lwowie zwróciła się z prośbą do arcybiskupa wrocławskiego o podjęcie wstępnych kroków o wszczęcie procesu informacyjnego.
Codex diplomaticus Silesiae, T. 2, 16, 18, 22, 29, 30; Dictamina litterarum, ed. Woroniecki-Fijałek, Kr. 1938; Weltzel A., Geschichte der Stadt u. Herrschaft Ratibor, Ratibor 1881; tenże, Żywot bł. Eufemii księżnej Raciborskiej, z zakonu św. Dominika, Gliwice b. d.; Prus K., Świątobliwa księżniczka Ofka i klasztor pp. dominikanek w Raciborzu, Bytom 1910; Bażan, P. O. P., Die selige Euphemia von Ratibor, Vechta 1935; Gottschalk J., Euphemia von Ratibor († 1359) Untersuchung der Quellen zu ihrer Lebensgeschichte. Archiv für schlesische Kirchengeschichte, Breslau 1936; Linge C., Geschichte des ehemaligen Jungfrauenklosters zum hl. Geist in Ratibor, Schulschriften, Breslau 1828; Schaffer H., Geschichte einer schlesischen Lieb frauengilde seit dem Jahre 1343, Ratibor 1883; Luchs H., Schlesische Fürstenbilder des Mittelalters, Breslau 1872; tenże, Verzeichniss der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. IV: Regierungsbezirk Oppeln, Breslau 1894.
O. Jacek Woroniecki O. P.