Cerner Franciszek († 1811), sekretarz-archiwista Kom. Ed. Nar. Był w zakonie jezuitów, a po jego zniesieniu został zatrudniony przez Komisję Ed. Nar. jako sekretarz dla spraw majątkowych. Czuwał nad archiwum odziedziczonych po zakonie hipotek, pełniąc te czynności przez lat 23. W r. 1790 podniesiony do stanu szlacheckiego, otrzymał herb Gniewosz, przedstawiający gryfa, dzierżącego w przednich łapach książkę otwartą. W tym czasie założył rodzinę, a wśród ofiarodawców na rzecz insurekcji 1794 r. znalazła się Cernerowa, »żona sekretarza królewskiego«. Istotnie w okresie »rewolucji« C. przebywał na zamku warszawskim i jego o ratunek błagał osaczony marszałek Rady Nieustającej, Ankwicz. Po ostatecznym rozbiorze Polski C. z początkiem r. 1796 przeszedł na lat 14 w służbę Austrii, której był potrzebny jako archiwariusz. Razem z papierami, dotyczącymi dóbr pojezuickich, które znalazły się w granicach obojga Galicji, C. zawędrował do Lublina. W r. 1800 ożenił się powtórnie i troskał się o swe liczne potomstwo. W r. 1809 porozumiewał się z Andrzejem Horodyskim jako dyrektorem cywilno-wojskowym przy naczelnym wodzu armii Księstwa Warszawskiego w związku z reorganizacją szkół w odzyskanej części Galicji. C. był zawsze archiwistą akt b. Komisji Edukacji Narodowej, które wówczas złączono z papierami Akademii. Dlatego administracja cyrkułu krakowskiego wstrzymała mu wypłatę poborów, skreślając go z listy urzędników. Aż rozchorował się ze zmartwienia, mając do wyżywienia »dwanaście osób familii«. Ostatecznie pozostał »archiwistą aktów skarbowych i edukacyjnych« na etacie państwowym. Zajmował się przewiezieniem tych akt do Warszawy oraz rewindykowaniem od rządu austriackiego archiwaliów, wypożyczonych do Lwowa. Wśród tych prac i trosk zmarł 7 IV 1811. Wdowa po nim Klara upominała się o 18.000 zł., które niegdyś jej mąż złożył jako depozyt zakonowi jezuitów.
Arch. Ośw. Publ. w W. i Państw. we Lw.; rkp. Akad. Um. 163, B. Jagiell. 3758; Boniecki, II 326; Żernicki, 140; Vol. leg. IX 194; Wierzbowski T., Protokóły posiedzeń Kom. Ed. Nar. 1773–1775, W. 1910, 54; Tokarz W., Insurekcja Warszawska, Lw. 1934.
Adam Skałkowski