INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Franciszek Paweł Raszeja  

 
 
Biogram został opublikowany w 1987 r. w XXX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Raszeja Franciszek Paweł (1896–1942), lekarz ortopeda, chirurg, profesor i kierownik Kliniki Ortopedycznej Uniw. Pozn. Ur. 2 IV w Chełmnie na Pomorzu, był synem Ignacego i Julii z Cichoniów, młodszym bratem Maksymiliana (zob.), starszym bratem Leona (zob.).

Od r. 1907 uczęszczał R. do gimnazjum klasycznego w Chełmnie, gdzie w sierpniu 1914 zdał maturę. Wkrótce powołany został do armii niemieckiej i wysłany na front wschodni. W grudniu t. r. w bitwie nad środkową Rawką dostał się do niewoli rosyjskiej. Przebywał w obozie jenieckim w Taszkiencie i na Uralu, skąd uciekł po wybuchu rewolucji marcowej 1917 r. i dotarł do Piotrogrodu. Stąd na początku 1918 r. – nie bez przygód – przedostał się przez zamarzniętą Zatokę Fińską i dalej przez Finlandię do Szwecji, a z pomocą ambasady niemieckiej w początku kwietnia powrócił do kraju.

R. 31 V 1918 zapisał się na wydział filozoficzno-przyrodniczy uniwersytetu w Berlinie. W r. 1919 przeniósł się na wydział lekarski uniwersytetu w Münster (Monastyr), gdzie w r. 1920 złożył pierwszy egzamin lekarski (tzw. półdoktorat). W lecie wrócił do Polski i uczestniczył w wojnie polsko-radzieckiej, służąc w okresie od 12 VIII do 21 X 1920 w oddziale sanitarnym WP. Od półrocza letniego r. akad. 1920/1 do 30 VI 1922 studiował przez trzy semestry medycynę na UJ. Od 3 X 1922 studiował dalej medycynę na Uniw. Pozn., gdzie we wrześniu 1923 otrzymał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Od grudnia t. r. był starszym asystentem Kliniki Ortopedycznej Uniw. Pozn.; pracował tu pod kierunkiem Ireneusza Wierzejewskiego. W r. akad. 1924/5 przez siedem miesięcy pracował w Klinice Chirurgicznej Uniw. Pozn., po czym powrócił do Kliniki Ortopedycznej. Dn. 27 II 1925 uzyskał uprawnienia do prowadzenia praktyki lekarskiej.

W tym czasie R. ogłosił swoje pierwsze opisy ciekawszych przypadków schorzeń układu kostnego: O złamaniu kości skokowej („Pol. Gaz. Lek”. 1925 nr 2), Osteopathia condensans – przyczynek kazuistyczny (tamże 1926 nr 1) oraz obserwacje diagnostyczne nad tzw. odczynem Biernackiego w zastosowaniu do ortopedii: Sedymentacja krwinek czerwonych i jej wartość kliniczna w chirurgii ortopedycznej (tamże 1927 nr 4 i 5). Już w czasie choroby dyrektora Kliniki Ortopedycznej I. Wierzejewskiego R. prowadził także wykłady dla studentów, a po śmierci Wierzejewskiego (w marcu 1930) objął je oficjalnie. Ze śmiercią dyrektora ustała unia personalna między uniwersytetem a Zakładem Ortopedycznym im. B. S. Gąsiorowskiego, należącym do Tow. Charitas w Poznaniu, w konsekwencji czego zabrakło kliniki. Z nowym r. szk. 1930/1 przeniesiono wykłady i ćwiczenia praktyczne do Szpitala Miejskiego m. Poznania na oddział chirurgiczny. Równocześnie Rada Wydziału poleciła R-i zorganizowanie i uruchomienie odrębnej początkowo polikliniki ortopedycznej, w przeniesionym Zakładzie Anatomii Opisowej w Collegium Marcinkowskiego na Górnej Wildzie 81 (tzw. Zakład Garczyńskich); z czasem (1933) uzyskano tu łącznie 20 pomieszczeń, które po remoncie dostosowano do użytku klinicznego wraz z dwoma salami operacyjnymi. Poliklinika uniwersytecka mogła się pomyślnie rozwijać dzięki ścisłej współpracy ze Szpitalem Ortopedycznym Poznańskiej Ubezpieczalni Społecznej w Swarzędzu pod Poznaniem, którego R. był dyrektorem od r. 1931 i gdzie prowadził demonstracje kliniczne dla studentów. Również w tym czasie R. przeprowadzał w Zakładzie Fizjologii Uniw. Pozn. pod kierunkiem Leona A. Zbyszewskiego badania doświadczalne i histologiczne na królikach nad biologicznym wpływem jontoforezy, polegające na wprowadzaniu do ustroju poprzez skórę jonów i leków za pomocą prądu stałego. Drogą tego zabiegu fizykalnego leczył też schorzenia z dziedziny ortopedii m. in. gruźlicę kości i stawów, schorzenia gośćcowe, stany wysiękowe wielostawowe i inne. Na podstawie pracy pt. Doświadczalne i kliniczne badania nad jontoforezą. Cz. I Doświadczalna („Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Pol.” T. 1: 1929, zeszyt dodatkowy) i toż Cz. II Kliniczna (tamże T. 2: 1930 z. 1–2) habilitował się 11 III 1931 na Wydziale Lekarskim Uniw. Pozn. jako docent ortopedii. Za pracę tę otrzymał: w r. 1930 nagrodę pieniężną od Komitetu Konkursowego im. dr. Feliksa Sommera przy Tow. Lekarskim Warszawskim, zaś 23 X 1932 od Senatu Akademickiego Uniw. Pozn. medal brązowy im. H. Święcickiego. Jeszcze jako asystent często wyjeżdżał za granicę w celu uzupełnienia wykształcenia. Brał udział w zjazdach naukowych, m. in. w r. 1930 w Kongresie Przyrodolecznictwa w Liège, a w r. 1934 w Czechosłowacji i na Węgrzech.

W lutym 1934 przy Poliklinice Ortopedycznej razem z Wincentym Jezierskim, prof. katedry chorób wewnętrznych, R. otworzył poradnię przeciwreumatyczną. Dn. 1 VIII 1935 nastąpiło oficjalne otwarcie Kliniki Ortopedycznej Uniw. Pozn., której R. został kierownikiem. Równocześnie zamknięto szpital w Swarzędzu (31 VIII t. r. ) i przejęto leczenie chorych z Ubezpieczalni Społecznej do kliniki w Collegium Marcinkowskiego. Początkowo klinika liczyła 63 łóżka, w r. 1939 już 100 łóżek dla dorosłych i oddział dziecięcy z 30 łóżkami. Równocześnie R. wyposażył klinikę, jedną z pierwszych tego typu w Polsce, w najnowocześniejszą aparaturę medyczną. Dn. 15 XII 1936 został mianowany profesorem nadzwycz. ortopedii na Wydz. Lekarskim Uniw. Pozn. Prowadził intensywną pracę dydaktyczną, naukowo-badawczą i społeczną. Po otwarciu kliniki rozpoczął pracę nad stworzeniem tzw. szkoły dla kalek, przerwaną wybuchem wojny.

R. ogłosił ok. 50 publikacji naukowych (w czasopismach krajowych oraz francuskich i niemieckich), dotyczących ortopedii ze szczególnym uwzględnieniem fizjologii i patologii stawów: Kilka zagadnień z zakresu fizjologii stawu kolanowego („Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Pol.” T. 1: 1929 z. 2), O rozpoznaniu różnicowym przewlekłych schorzeń stawu kolanowego (tamże T. 7: 1934 z. 2), Zmiany patologiczne łąkotek i ich znaczenie kliniczne (tamże T. 10: 1937 z. 2–4); w pracy tej na materiale 125 łąkotek stwierdził w 64% badań histologicznych patologiczne zmiany zwyrodnieniowe w przypadkach schorzeń stawu kolanowego. Jedną z ostatnich jego prac była: Schorzenia stawu biodrowego, ich rozpoznawanie i leczenie z uwzględnieniem leczenia zdrojowiskowego i mechanomedycznego („Lekarz Wojsk.” T. 33: 1939 nr 3). Na specjalną uwagę zasługuje obejmująca 603 tytuły: Polska bibliografia ortopedyczna 1900–1930 („Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Pol.” T. 6: 1932 z. 3 i 4). R. był jednym z jedenastu poznańskich profesorów sygnatariuszy odezwy w 2. poł. grudnia 1937, w której wystąpili «w obronie uroszczeń żydowskich» protestując przeciwko «zasadzie getta ławkowego» na wyższych uczelniach. Był współzałożycielem i członkiem zarządu Polskiego Tow. Ortopedycznego i Traumatologicznego, współredaktorem, a potem redaktorem jego organu „Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Polska”, od r. 1935 wiceprezesem Polskiego Tow. Zwalczania Gośćca, od r. 1934 członkiem zwycz. Komisji Lekarskiej Poznańskiego Tow. Przyjaciół Nauk. Miał zainteresowania historyczne.

Dn. 4 IX 1939 R. dostał rozkaz mobilizacyjny jako lekarz wojskowy do Łodzi celem ewakuowania tamtejszego szpitala. Wraz z rodziną dotarł do Kowla, gdzie był komendantem szpitala wojskowego. Po zakończeniu działań wojennych, uprzedzony o mającym nastąpić aresztowaniu, przedostał się z rodziną na stronę niemiecką i przybył do Warszawy, gdzie zgłosił się do Wojskowego Szpitala Ujazdowskiego. Dn. 5 XII 1939 został ordynatorem oddziału chirurgicznego w Szpitalu Polskiego Czerwonego Krzyża przy ul. Smolnej 6. Utworzył tam nowy oddział ortopedyczny na 30 łóżek. W ramach tajnego Uniw. Warsz. kształcił w nim medyków praktykantów. W r. 1941 w porozumieniu z Tajnym Komitetem Porozumiewawczym Lekarzy Demokratów i Socjalistów zorganizował i kierował Poradnią Gruźlicy Kostno-Stawowej w Ośrodku Zdrowia i Opieki Społecznej m. Warszawy przy ul. Karowej 2, gdzie codziennie ordynował. Był również kierownikiem tajnej stacji krwiodawstwa dla Żydów zamieszkałych w getcie i współpracował tu z Ludwikiem Hirszfeldem. Zaopatrzony w legalne dokumenty i przepustki niemieckie, R. wielokrotnie uczestniczył w konsultacjach lekarskich na terenie getta. W dn. 21 VII 1942 został zaproszony przez swego byłego asystenta Kazimierza Pollaka na konsylium lekarskie do znanego antykwariusza Abe Gutnajera na ul. Chłodną 6. W tym czasie dom został otoczony przez oddział SS, który wtargnął do wnętrza i natychmiast rozstrzelał wszystkie znajdujące się tam osoby. Następnego dnia zwłoki R-i zostały wydane żonie. R. został pochowany na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony m. in. Złotym Krzyżem Zasługi (1936) i pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1957).

R. był żonaty od 2 X 1926 z Stanisławą z Deniszczuków (zob.) i miał z nią dwie córki: Bożenę Julię (ur. 1927), zamężną Wanic, profesora chorób wewnętrznych w Akademii Medycznej w Poznaniu, i Ewę Aleksandrę (ur. 1932), zamężną Tobjasz, profesora ekonomii rolnej w Instytucie Ekonomii Rolnej w Warszawie.

Imię R-i noszą: szpital miejski w Poznaniu (od 1953), szpital w Prudniku i ulica w Warszawie.

 

Bibliografia zawartości poznańskich wydawnictw medycznych okresu międzywojennego 1919–1939, P. 1970–2 cz. I, II; Encyklopedia Warszawy, W. 1975; Łoza, Czy wiesz, kto to jest? Olszewicz, Lista strat kultury pol.; Peretiatkowicz-Sobeski, Współcz. kultura pol.; Rocznik Lekarski RP na 1933/34 rok, W. 1933; toż na 1938 rok, W 1938; Who’s who in World Medicine 1939, London 1939. Wpol. Słown. Biogr. (J. Wasicki); – Dąbrowski S., Uniwersytet Poznański 1939–1945, P. 1946 s. 11, 64; 25 lat Akademii Medycznej w Poznaniu, P, 1974; Dzieje Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 1919–1969, P. 1972; Filomaci pomorscy. Księga pamiątkowa Sesji Naukowej oraz Zjazdu Filomatów w Wejherowie w dniu 20 maja 1977 r., Oprac. J. Szews, Od. 1975 s. 53, 113; Hasik J., Juszczyk J., Dzieje Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej (1919–1979), P. 1979; Nauka w Wielkopolsce, P. 1973; Szołdrska H., Walka z kulturą polską, P. 1948 s. 70, 78–81; Tajne nauczanie medycyny i farmacji w latach 1939–1945, W. 1977; Veritate et Scientia, Księga Pamiątkowa w 125-lecie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, W.-P. 1982 s. 217; W 50-lecie rozwoju nauk medycznych w Poznaniu 1920–1970, P. 1969; Zakrzewski Z., Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych, W.-P. 1974 s. 222, 302; Z dziejów szpitali poznańskich, P. 1983 s. 48–53, 72; – Bartoszewski W., Lewinówna Z., Ten jest z ojczyzny mojej, Wyd. 2, Kr. 1969; Hirszfeld L., Historia jednego życia, W. 1957, Wyd. 2, s. 327, 339; Kronika Uniwersytetu Poznańskiego za l. 1923/4–1936/7; LXXVII Jahresbericht über das Schuljahr Ostern 1914 bis Ostern 1915, Königliches Gymnasium zu Culm, Culm 1915 s. 18; – „Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Pol.” T. 13: 1948 nr 1 s. 5, 8–13 (nekrolog z fot. i bibliogr.); „Dzien. Pozn.” 1931 nr 130 s. 7; „Ilustr. Kur. Pol.” 1985 nr 161 s. 8 z fot.; „Kur. Pozn.” 1931 nr 256 s. 6, nr 265 s. 3, 1936 nr 594 s. 2 i 8, 1937 nr 587 s. 1, nr 593 s. 2; „Nowiny Lek.” R. 42: 1930 nr 20 s. 688, R. 54: 1947 nr 3–4 s. 45–7 (nekrolog z fot. i bibliogr.); „Pol. Przegl. Chirurgiczny” T. 32: 1960 nr 8–9 s. 798, 803, „Przegl. Lek”. R. 23: 1967 nr 1, s. 129, R. 25: 1969 nr 1 s. 10, 195–8 z fot.; „Spraw. Pozn. Tow. Przyj. Nauk” T. 13: 1946 nr 1 (34) s. 142 (za l. 1945–6); „Życie Warszawy” 1965 nr 163 s. 4, 1968 nr 80 s. 6; – Arch. Państw. w P: Karta meldunkowa; Arch. UJ: Informacja o przebiegu studiów; Gł. B. Lek.: Zbiory specjalne i muz., Akta Izby Lekarskiej, sygn. S.K. 431 (4); – Informacje córki, Bożeny Raszeja-Wanic, z P.

Andrzej Dzięczkowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Leon Raszeja

1901-06-26 - 1939-09-09 sędzia
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Tondos

1854-03-10 - 1917-12-22
malarz
 

Jerzy Nowak

1923-06-20 - 2013-03-26
aktor teatralny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wacław Lipiński

1896-09-28 - 1949-04-04
historyk
 

Władysław Michejda

1876-03-17 - 1937-04-01
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.