INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Fryderyk Albert Lessel (Loessel, Lössel)  

 
 
1767 - 1822-03-15
 
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lessel (Loessel, Lössel) Fryderyk Albert (1767–1822), architekt. Ur. w Dreźnie, był synem Alberta Jerzego, cukiernika i Luizy Krystyny Blum-Arndt. Ojciec L-a jako młody człowiek przybył do Polski. W Warszawie otworzył własną cukiernię, wkrótce znaną i popularną, której klientelę stanowili zaprzyjaźnieni z Lesslami przedstawiciele świata artystycznego, m. in. architekt Jan Chrystian Kamsetzer. Właśnie u niego L. rozpoczął naukę w r. 1786; Kamsetzer wysoko oceniał jego zdolności. W r. 1791 skończył L. naukę i otrzymał dyplom architekta. W czerwcu t. r. wyjechał na studia do Rzymu. W pierwszych miesiącach pobytu uczęszczał do Akademii Francuskiej w Rzymie. W Wiecznym Mieście L. wykonywał pomiary znaczniejszych budowli, zaznajomił się ze starymi edycjami dzieł włoskich teoretyków architektury, odwiedzał muzea i podejmował próby rytowania. Z tego czasu pochodzi rysunek przedstawiający fantazję na temat architektury rzymskiej. Nawiązał też kontakty z przebywającymi we Włoszech arystokratami polskimi: z bratankiem króla Stanisławem Poniatowskim, Ludwikiem Tyszkiewiczem, Tomaszem Aleksandrowiczem, Joachimem Chreptowiczem. W r. 1794 nadesłał L. z Rzymu projekt Kościoła Opatrzności w Warszawie. Była to jego pierwsza poważniejsza praca architektoniczna.

Do Polski L. powrócił w czerwcu 1794 r. W l. 1795–1804 pracował poza Warszawą, głównie na Mazowszu i w Wielkopolsce. Niewielkie w zakresie prace wykonał dla Józefa Bielińskiego w Otwocku Wielkim, dla Józefa Walickiego w Małej Wsi i dla Antoniego Kozietulskiego w dobrach Promna. Udzielał też lekcji architektury przyszłemu bohaterowi spod Somossiery – Janowi Kozietulskiemu. Z większych prac budowlanych przeprowadzonych w tym czasie przez L-a na uwagę zasługuje przebudowa dworu w Żelazkowie w pow. kaliskim (1796–8) dla Piotra Radolińskiego, prace przy rezydencji w Gzikowie koło Błaszek (1800–2) dla Ignacego Lipskiego, oraz wzniesienie w r. 1804 dworu w Konstantynowie w pow. bialskim dla Tomasza i Marianny z Ledóchowskich Aleksandrowiczów. L. 1804–13 przynoszą najciekawsze realizacje L-a na terenie Warszawy i okolic. W l. 1804–5 pracował dla Józefa Niemojewskiego przy jego pałacu (ul. Miodowa nr hipoteczny 480), zaś w l. 1804–11 dla Feliksa Potockiego przy przebudowie pałacu (ul. Miodowa nr hipoteczny 482) i dobudowie dwóch skrzydeł od ul. Podwale. Dla Klementyny Walickiej wzniósł w l. 1806–9 przy ul. Senatorskiej (nr hipoteczny 471 a) pałacyk na miejscu dawnej wozowni pałacu Mniszchów, a przed r. 1812, również dla Walickiej, dwór w Błędowie w pow. grójeckim. W l. 1808–9 dla Pawła Sapiehy w Pęcicach koło Warszawy wzniósł pałac i być może, zabudowania gospodarcze oraz budynek karczmy. W r. 1812 przebudował pałacyk przy ul. Miodowej (nr hipoteczny 481) dla rodziny Ostrowskich. Najwybitniejszym dziełem stworzonym przez L-a była przebudowa Pałacu Błękitnego w Warszawie (1812–5) dla Stanisława Zamoyskiego. Zastosowanie purystycznych form i przełamanie ich formami neorenesansowymi stawia pałac w rzędzie budowli postępowych i zapowiadających nowe kierunki w architekturze polskiej.

Nowym etapem działalności była dla L-a praca w Urzędzie Budowniczego Miasta Warszawy. Wcześniej, 7 III 1810 r., mianowany został budowniczym rządowym w Ks. Warsz., a 3 VII 1813 r. otrzymał nominację na budowniczego miasta Warszawy; urząd ten objął 28 X 1813 r. W ramach nowych obowiązków wykonywał ekspertyzy (m. in. kaplicy Loretańskiej na Pradze, kościoła Karmelitów przy Krakowskim Przedmieściu, katedry Św. Jana, zabudowań Marywilu), przeprowadzał prace rozbiórkowe (altana w Ogrodzie Saskim), dokonywał oszacowania różnych domów. W dniach uroczystej koronacji cara Aleksandra na króla polskiego (1–12 i 15 XI 1815) wykonał dekorację okolicznościową. W l. 1820–1 kierował budową dzwonnicy przy kościele Bernardynów, wg projektu Ch. P. Aignera. Najbardziej znaną pracą L-a w ostatnim okresie życia jest przebudowa pałacu Jabłonowskich i adaptowanie go na ratusz miasta Warszawy (1817–9). Tuż przed śmiercią wzniósł bramę wjazdową prowadzącą na dziedziniec pałacu Tyszkiewiczów przy Krakowskim Przedmieściu. Zmarł L. 15 III 1822 r. w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim.

Za zasługi dla miasta przyznano L-owi 14 (26) XII 1820 r. Order Św. Stanisława 4 kl. L. był właścicielem domu przy ul. Nowy Świat w Warszawie (nr hipoteczny 1303). Z małżeństwa z Chrystianą Katarzyną Leppiege h. Gromiec (od 1800) pozostawił dzieci: Józefa (zob.), Stanisława, Annę Krystynę Mariannę, Anielę Amelię i Helenę Amelię.

 

Łoza, Architekci; tenże, Rodziny polskie pochodzenia cudzoziemskiego osiadłe w Warszawie i okolicach, W. 1935 III (tu wiele nieścisłości); Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler; – Batowski Z., Świątynia Opatrzności z r. 1791, „Spraw. Tow. Nauk. Warsz.” Wydz. II. T. 23: 1930; Rottermund A., F. A. L., „Biul. Hist. Sztuki” 1966 nr 2 s. 215–42; tenże, Warszawska rezydencja Zamoyskich w XIX w., „Biul. Hist. Sztuki” 1964 nr 4 s. 268–82; – AGAD: KRSW nr 5367, 5704, 5763, 5963, 6383, 6387, 6438, 6563, 7127, Protokóły Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego nr 7/352 sekcja V–VI 841; Arch. PAN w W.: Materiały prof. Batowskiego, III-2, teczka 8q i teczka 5; Arch. Państw. w W: Księga hipoteczna dóbr Pęcice, nr 59 6, Teki Korotyńskich, 1–6.

Andrzej Rottermund

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Józef Grzegorz Lessel

1802-10-06 - 1844-10-21 architekt
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
pisarz
 

Józef Dietl

1804-01-24 - 1878-01-18
prezydent Krakowa
 

Kazimierz Wojniakowski

1771 lub 1772 - 20.01 lub 20.12.1812
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Leon Potocki

1799-07-14 - 1864-12-12
pamiętnikarz
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.