Stocki-Sosnowski (Stocki, Sosnowski) Gabriel Kazimierz (1843–1927), kurier Rządu Narodowego, emigrant, inżynier w służbie osmańskiej.

Ur. 18 IV w Letniowcach (Uszyca Nowa) w pow. strugskim na Podolu, był synem Ferdynanda Stockiego (zm. 1876), koleżskiego registratora, i Katarzyny z Fudakowskich.

S. ukończył ze srebrnym medalem liceum w Kamieńcu Podolskim. Od r. 1860 studiował na Wydz. Matematyczno-Fizycznym Uniw. św. Włodzimierza w Kijowie. Podróżował po Rosji, zwiedził Moskwę i Petersburg. Po wybuchu powstania styczniowego przedostał się w lipcu 1863 do naczelnika południowych powiatów gub. podolskiej Zygmunta Miłkowskiego, tworzącego swój oddział w Rumunii. Kiedy 17 VII Miłkowski złożył broń i został wydalony do Konstantynopola, S. jako kurier Rządu Narodowego udał się w sierpniu za nim. W obawie przed aresztowaniem nie wrócił już w rodzinne strony i osiadł w Turcji. Wg relacji rodzinnych, jego ojciec został w tym czasie deportowany w głąb Rosji. Nie chcąc narażać rodziny na kolejne represje, S. opatrywał korespondencję przybranym nazwiskiem Sosnowski. Pracował w Konstantynopolu do końca powstania jako trzeci sekretarz Agencji Głównej, potem jako grabarz w czasie epidemii cholery, a następnie otrzymał posadę inżyniera sandżaku (powiatu) Karasi oraz kierownika grupy inżynierów w tureckim przedsiębiorstwie projektującym linie kolejowe w Turcji. Przez pewien czas uczył matematyki w szkole francuskiej w Konstantynopolu. W r. 1877 wraz z gen. Marianem Langiewiczem pracował przy arsenale tureckim jako kontroler broni dostarczanej ze stalowni Kruppa. Był poliglotą, znał niemiecki, francuski, rosyjski, turecki, grecki i włoski; kilkakrotnie władze tureckie wysyłały go w poufnych misjach handlowych.

W r. 1881 objął S. w Konstantynopolu państwową posadę w Zarządzie Ottomańskiego Długu Publicznego (Dette Publique Ottomane, ), międzynarodowej instytucji pilnującej terminowego spłacania zadłużenia państwa tureckiego i kontrolującej jego finanse. Od tego czasu zaczął używać podwójnego nazwiska: Stocki-Sosnowski. W DPO pracował na stanowisku kontrolera 3 kl. w Brousse, następnie był inspektorem w Ismit i kontrolerem w Adrianopolu. Dn. 28 IV 1884 awansował na inspektora oddziału DPO w Konstantynopolu, a 7 VIII 1885 objął posadę inspektora generalnego DPO. Od maja 1894 pełnił funkcję honorowego radcy Generalnej Dyrekcji DPO; w tym okresie na skutek przepracowania dostał «mózgowej neurastenii» i wyjechał na kilkumiesięczną kurację do Bawarii. T.r. objął stanowisko dyrektora generalnego DPO, w r. 1895 został odznaczony komandorią tureckiego Orderu Osmanije. Jednak już w r. 1896 zrezygnował z posady i opuścił Turcję. Wg tradycji rodzinnej przyczyną tej decyzji było trzęsienie ziemi, ale jak wynika z fragmentów ocalałej korespondencji (list do sióstr z 8 IV 1882) S.-S. tęsknił za «żywiołem rodzinnym», a swoje życie, mimo sukcesów urzędniczych, uważał za «zwichnięte» emigracyjną tułaczką. Jako rentier osiadł z rodziną w Galicji; przez pewien czas mieszkał we Lwowie, a stamtąd przeniósł się na stałe do Krakowa. Był działaczem Stow. Weteranów Powstania 1863 r. Zmarł na zapalenie płuc 1 I 1927 w Krakowie, został pochowany na cmentarzu Rakowickim. Po jego śmierci żona spaliła większą część jego korespondencji i dokumentów. S.-S. był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1924).

W małżeństwie zawartym 3 IX 1883 w Konstantynopolu z Heleną Tufan-Bey Gościmińską (1857–1931), córką Jana Gościmińskiego (zob.), działaczką Polonii tureckiej, a od r. 1892 członkinią honorową Tow. Polskiego Wzajemnej Pomocy i Dobroczynności w Konstantynopolu, miał S.-S. trzech synów: Witolda (1884–1931), inżyniera, dyrektora kopalni wosku ziemnego w Borysławiu, Zygmunta (1886–1933), prawnika i przedsiębiorcę, ożenionego z Kazimierą z Kopaczyńskich, zarządzającego po śmierci teścia fabryką artystyczno-brązowniczą i posiadającego sklep artykułów liturgicznych w Krakowie przy ul. Brackiej 2, i Kazimierza Władysława (1888–1964), majora WP (od 1 VI 1919), oraz córkę Wandę (1893–1973), żonę Łazarza Pileckiego, lekarza w Krakowie.

Liczne fot. w posiadaniu Marka Gręplowskiego z Kr.; – Łątka J. S., Słownik Polaków w imperium osmańskim i Republice Turcji, Kr. 2005; – Markert A. E., Gloria Victis. Tradycje powstania styczniowego w Drugiej Rzeczypospolitej, Pruszków 2004 s. 162; – Stocki-Sosnowski J., Jedno życie. Cztery światy, Wstęp J. J. Szczepański, Kr. 1994 s. 17–21; – „Czas” 1927 nr z 6 I; „Tydzień Pol.” (Londyn) 1996 nr z 17 II; – B. Jag.: sygn. Przyb. 621/75; Wojsk. Biuro Hist. – CAW w W.: Kolekcja Krzyża Zasługi, sygn. KZ 27-167.

Bibliogr. dot. synów S-ego-S-ego: Chyrowiacy (dot. Kazimierza Władysława i Zygmunta); Kossuth S., Polacy – słuchacze Akademii Górniczej w Leoben, Kat. 1964 (dot. Witolda); – Rocznik oficerski, W. 1923, 1924 (dot. Kazimierza Władysława); – Informacje i mater. w posiadaniu prawnuka S-ego-S-ego, Marka Gręplowskiego z Kr.

Elżbieta Orman