INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Albert Mehler (Mekler, Meller, Moller)     

Jan Albert Mehler (Mekler, Meller, Moller)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Mehler (Mekler, Meller, Moller) Jan Albert (2. poł. XVIII w.), inżynier wojskowy, podpułkownik, kartograf, konspirator. Był synem Franciszka Józefa, majora artylerii lit., nobilitowanego w r. 1790. Równocześnie został nobilitowany M. Zaczął służbę w artylerii kor. jako kanonier w maju 1769. W końcu 1775 r. przeszedł w stopniu porucznika do organizującego się korpusu inżynierów kor. (był jednym z jego czterech oficerów). W szkole artylerii był zarazem «profesorem sytuacji» (1779). W l. 1784–8 kierował kopiowaniem map delimitacyjnych, zaś w r. 1787 pracami nad mapą Dniestru. W r. 1785/6 kopiował wraz z kadetami rysunki okrętu, w r. 1787 uczestniczył w zdjęciach planu przedmieścia warszawskiego Czyste, w r. 1788 prowadził pomiary głębokości Bugu, przeprowadzał «rewizję» Warty. Po decyzji sejmowej rozbudowy armii awansował w końcu 1789 r. na kapitana, w r. 1790 fortyfikował Wawel na wypadek wojny z Austrią (sporządził też plan zamku), w r. 1791 uczestniczył w pomiarach dóbr biskupich krakowskich, w r. n. prowadził rozpoznanie wojskowe i zdejmował plany w woj. kijowskim i na Wołyniu. W końcu kampanii «ukraińskiej» w czerwcu 1792 fortyfikował Połonne, a w lipcu Włodawę.

Zbliżony do H. Kołłątaja, należał M. do najwybitniejszych przedstawicieli lewicy konspiracyjnej. Podejmował się przeprowadzić opanowanie artylerii rosyjskiej w Warszawie, gdy zaś na zebraniu konspiratorów 4 III 1794 bankier Kapostas znów zażądał odroczenia terminu wybuchu walki, niepohamowany M. rzucił się na niego z szablą. Zaraz potem udał się do Drezna, aby donieść emigrantom o sytuacji w kraju, lecz wracając z instrukcjami (21 III) został aresztowany przez Prusaków i zapewne dopiero w końcu maja znalazł się w powstańczej Warszawie, skoro Rada Zastępcza Tymczasowa zajmowała się na początku maja losem jego żony i dzieci. Jako jedyny z inżynierów awansował w czerwcu 1794 o dwa stopnie na podpułkownika i objął odcinek prac fortyfikacyjnych stolicy. Po odejściu z korpusu gen. K. Sierakowskiego i odsunięciu jego następcy, znakomitego architekta S. Zawadzkiego, M. objął dowództwo korpusu i od 2. poł. lipca prowadził prace fortyfikacyjne Pragi (z tego czasu zachowało sie wiele jego raportów w AGAD). W czasie jej szturmu dostał się do niewoli, lecz po kilku dniach został zwolniony. Przypuszczalnie w początkach stycznia 1795 przebywał M. w Warszawie, był członkiem tajnego «klubu wojskowego» i z ramienia gen. J. H. Dąbrowskiego wyjechał w czerwcu z jakąś tajną misją do Francji, zawrócił jednak z drogi (z Bazylei), sprawiwszy tym zawód sprzysiężonym. W pracy konspiracyjnej pojawił się M. raz jeszcze w związku ze spiskiem F. Gorzkowskiego i był czasowo poddany nadzorowi policyjnemu (1797). Dalsze jego losy nie są znane; nie ma m. in. pewności, czy jest on identyczny z Moellerem, przejściowym komendantem Częstochowy w r. 1809.

 

Łoza, Architekci, (omyłkowo połączył jego nazwisko z nazwiskiem kpt. de Sévigny); Uruski, X; Sulerzyska T., Katalog rysunków z Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej, W. 1972 III; – Askenazy Sz., Napoleon a Polska, W.–Kr. 1918–19 I; Bauer K., Szturm Pragi 1794, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1969 XV/1; Buczek K., Prace kartografów pruskich w Polsce…, Prace Kom. dla Atlasu Hist. Polski, Kr. 1935 z. 3 i odb.; Gembarzewski, Wojsko Pol. 1807–14; Giergielewicz J., Zarys historii korpusu inżynierów, W. 1933; Korzon, Wewnętrzne dzieje; Kukiel M., Próby powstańcze po trzecim rozbiorze…, Kr. 1912; Leśnodorski B., Polscy jakobini, W. 1960; Olszewicz B., Polska kartografia wojskowa, W. 1921; Pachoński J., Legiony polskie 1794–1807. Prawda i legenda, W. 1969 I; Teki Hist., (Londyn) T. 12 s. 276–7; Tokarz W., Insurekcja warszawska, Lw. 1934; tenże, Ostatnie lata H. Kołłątaja, Kr. 1905; tenże, Warszawa przed wybuchem powstania, Kr. 1911; [Wolański A.] Soplica, Wojna polsko-rosyjska 1792 r. Kampania koronna, P. 1924; – Akty powstania Kościuszki, (pomieszany Jan M. i Karol); Arch. Wybickiego, I; Rozkazy Kościuszki do gen. Orłowskiego, P. 1925; Tajna korespondencja z Warszawy do Ignacego Potockiego, W. 1961; Vol. leg., IX 190.

Stanisław Herbst

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Potocki h. Pilawa

1761-03-08 - 1815-12-23
powieściopisarz
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Euzebiusz Tomasz Słowacki h. Leliwa

14 lub 15 listopada 1773 - 1814-11-10
teoretyk literatury
 

Andrzej Rudzki

1713-11-29 - 1766-05-07
jezuita
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.