INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Chrzciciel Starowieyski h. Biberstein  

 
 
ok. 1740 - 1806-02-07
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Starowieyski (Starowiejski) Jan Chrzciciel h. Biberstein (ok. 1740–1806), burgrabia krakowski, starosta barwałdzki.

Był jednym z dziesięciorga dzieci Jana Kantego, kapitana gwardii konnej, stolnika latyczowskiego, a następnie zatorskiego i oświęcimskiego, i Joanny z Wolskich h. Półkozic.

O wykształceniu S-ego brak wiadomości. Czasem tytułowany był szambelanem JKMci, jednak godność ta nie znalazła potwierdzenia w źródłach, podobnie jak informacja, że w r. 1764 posłował z woj. krakowskiego na koronację Stanisława Augusta. Dn. 17 III 1770 otrzymał nominację na burgrabiego krakowskiego. Od króla Stanisława Augusta uzyskał 24 X 1780 przywilej na star. barwałdzkie, którego część należała jeszcze do Rzpltej. Udowodniwszy szlachectwo 3 XII 1782 przed oświęcimskim sądem grodzkim, został wpisany, wraz z braćmi Kazimierzem, Stanisławem i Hipolitem, do ksiąg szlachty Królestwa Galicji i Lodomerii. Dn. 3 XII 1788 został odznaczony przez Stanisława Augusta Orderem św. Stanisława. Dn. 16 XII t.r. zrezygnował z burgrabstwa krakowskiego na rzecz syna Kaspra. Wyznaczony uchwałą sejmową z 30 V 1789 o powołaniu komisji «do wynalezienia ofiary z dóbr ziemskich i duchownych» oraz uniwersałem Komisji Skarbu Kor. z 9 VI t.r., został jednym z komisarzy pow. proszowickiego. Urzędował w okresie 1 VII – 30 IX. Podczas lustracji woj. krakowskiego t.r. potwierdził 25 VII przysięgą wysokość intraty ze swych dóbr, lecz nie okazał przywileju na ich posiadanie. Dn. 4 V 1792 podpisał kontrakt sprzedaży star. barwałdzkiego (wówczas w cyrkule myślenickim) Antoniemu Ciepielowskiemu, za 184 tys. złp. i 150 czerwonych zł porękawicznego, która to transakcja została wpisana 22 VI t.r. do ksiąg ziemiańskich krakowskich.

W r. 1770 był S. wraz z żoną posesorem wójtostwa wsi Mikołaj koło Wadowic. Dn. 15 VI 1774 wg kontraktu spisanego w Krakowie, nabył za 85 tys. złp. wieś Rudze od podstolego kijowskiego Antoniego z Brzezia Russockiego. Wskutek działów majątkowych dokonanych w Starej Wsi 15 IX 1786 odziedziczył po śmierci ojca Starą Wieś Górną. W r. 1789 tytułowany był «panem i dziedzicem Barwałdu, Choczni, Jaroszewicz, Stanisławia, Mikołaja, Gołuchowca, Ochoczy [Ochodzy], Sułkowej, Gorzenia, Rudz, Trzebieńczyc, panem i posiadaczem Tomic, Tłuczani, Krzęcina, Facimiecha, Kurzelowa i Lipowej» (A. M. Prokopowicz). W l. 1790–1 posiadał wieś Zaryszyn (Zarzeszyn) w pow. Książ Wielki, którą nabył od Rocha Dębskiego. Był właścicielem kamienicy nr 456 w Rynku Głównym w Krakowie oraz kamienicy na Wzgórzu Wawelskim. Od Mikołaja Maćkiewicza nabył 22 I 1805 wieś Rzonkę w cyrkule bocheńskim. We wsi Chocznia w pow. wadowickim ufundował drewniany kościół p. wezw. św. Jana Chrzciciela, który – jak napisał w testamencie – postawił «z fundamentu po wieżę»; tam też życzył sobie odprawienia egzekwii za swą duszę. Z inspiracji i ze wsparciem S-ego pijar Antoni Maksymilian Prokopowicz przełożył z francuskiego i opublikował „Pamiętnik od pokoju Hubertsburskiego R. 1763 aż do podziału [....] Polski R. 1775 pisany od Fryderyka króla pruskiego...” (Kr. 1789).

W sporządzonym 28 I 1806 testamencie S. podarował 2 tys. złp. kościołowi p. wezw. św. Jana Chrzciciela w Wadowicach, z których odsetki mieli pobierać altaryści. Przeznaczył też znaczne sumy dla zakonów krakowskich: reformatów, kapucynów, franciszkanów, bernardynów, augustianów. Wnukowi Józefowi, synowi Józefa, zapisał wieś Rzonkę. S. zmarł 7 II 1806 w Piaskach Wielkich, których większą część posiadał.

W małżeństwie z Krystyną z Ossowskich h. Gryf (1736/7 – 29 I 1796), 1.v. żoną Damiana Starowieyskiego, burgrabiego krakowskiego, 2.v. Józefa z Brzezia Russockiego, podsędka ziemi oświęcimskiej i zatorskiej, miał S. czworo dzieci: Szymona (ur. 1768), właściciela Dobranowic, Kaspra (ur. 1771), właściciela Brzegów, Józefa (ur. 1774), właściciela Owczar, oraz córkę, Krystynę 1.v. Trzebińską, żonę Antoniego (intercyza spisana w Rudzach 24 XI 1794), 2.v. żonę Jana Nepomucena Wiktora, 3.v. (już po śmierci S-ego) żonę hr. Ferdynanda Marassiego. W kościele Mariackim w Krakowie znajduje się blaszane epitafium żony S-ego.

 

Nowy Korbut, VI (Prokopowicz A. M.); – Enc. Org., XIV 57; – Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lw. 1857 s. 238; Żychliński, XIV 121–2; – Leśniak F., Wielkorządcy krakowscy XVI–XVIII wieku, Kr. 1996 s. 230; Łoza, Kawalerowie, s. 42, 94; Słown. Geogr. (Chocznia, Piaski Wielkie); Urzędnicy, IV/2; – Falniowska-Gradowska A., Studia nad społeczeństwem województwa krakowskiego XVIII wieku, W. 1892 s. 76, 160, 168, 186, 194; Marczewski B., Powiat wadowicki pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym, Kr. 1897 s. 125; – Corpus Inscriptionum Pol., VIII z. 2 s. 186–7; Lustracja województwa krakowskiego 1789, Cz. I. Powiat krakowski, proszowicki i ksiąski, Wyd. A. Falniowska-Gradowska, I. Rychlikowa, Wr. 1962 s. XVIII, 201–3, 346, 350; Materiały do słownika historyczno-geograficznego województwa krakowskiego w dobie Sejmu Czteroletniego (1788–1792), Red. W. Semkowicz, Wr. 1960 II 295 (Sułkowa), 349 (Zaryszyn); Vol. leg., IX 77; – AP w Kr., Oddz. na Wawelu: Akta m. Kr., sygn. 783 s. 719–22 (testament S-ego), Castr. Crac. Rel., 211 s. 2580–1, Castr. Osw., 159 s. 716, Terr. Crac. Nova, nr 23 s. 447–50, nr 59 s. 1243–5, nr 75 s. 41, nr 76 s. 741–4, Sąd Szlachecki w Tarnowie, sygn. FNT 458 (succesionalia 1433) s. 11, 61, 111–17, 163–203, 241–317; B. Czart.: rkp. 736, 1175, nlb (uniwersał KSK z 9 VI 1789); B. Jag.: rkp. 5944 t. 2 k. 138–40 (Zbiór Tarkoty).

 

Ewa Danowska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.