INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Kuropatwa h.Śreniawa  

 
 
ok. 1400 - 1462
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kuropatwa Jan z Łańcuchowa h. Śreniawa (zm. 1462), dworzanin królowej Zofii, podkomorzy lubelski, marszałek dworu. Pochodził z ziemi lubelskiej, był synem Jaśka Kuropatwy z Grodziny i Łańcuchowa (zob.) i Elżbiety z Widuchowej. Pojawia się K. w źródłach w r. 1424 w otoczeniu czwartej żony króla Jagiełły, Zofii Holszańskiej, jako jej dworzanin i stronnik. Zapewne był sympatykiem husytyzmu, skoro w r. 1430 znalazł się K. u boku Fryderyka ks. ostrogskiego, bohatera wojen husyckich na terenie Czech, Moraw i Słowacji, oraz Jakuba z Rogowa i razem z nimi wziął udział w głośnym napadzie łupieżczym na klasztor jasnogórski i miasto Częstochowę. Po śmierci króla Jagiełły K. znajdował się w grupie przeciwników politycznych Zbigniewa Oleśnickiego; przystąpił też do aktu konfederacji Spytka z Melsztyna w r. 1439. Po klęsce grotnickiej i chwilowym rozproszeniu opozycji K. znajdował się ciągle u boku królowej Zofii, przebywając wraz z jej dworem przeważnie w Bieczu i Sanoku, gdzie grupowali swoje siły wrogowie Oleśnickiego i jego stronnictwa. W r. 1440 K-ie powierzyła królowa odwiezienie na Litwę 12-letniego Kazimierza Jagiellończyka udającego się tam dla objęcia tronu wielkoksiążęcego. Za poparciem królowej został K. starostą sanockim (1442–6); utrzymywał zażyłe kontakty z Janem Kmitą. W Sanoku zajmował się remontem miejscowego zamku; urządził w nim rezydencję królowej oraz ośrodek, gdzie koncentrowali się niezadowoleni z polityki Oleśnickiego przywódcy szlachty małopolskiej.
W r. 1445 przebywał K. na Litwie, co pozwala przypuszczać, że był łącznikiem pomiędzy królową a jej młodszym synem. W okresie bezkrólewia po r. 1444 odgrywał ważną rolę polityczną jako gorący zwolennik kandydatury królewicza Kazimierza na tron polski. Z chwilą objęcia przez tegoż rządów w Polsce (1447) K. stał się wiernym sługą króla, który dał mu od razu starostwo chełmskie. W r. 1453 (razem z innym stronnikiem Kazimierza z okresu bezkrólewia, Janem ze Szczekocin) oblegał K. zamki Oświęcim oraz Wołek i pobił wojska Janusza, ks. oświęcimskiego, i Przemysława, ks. na Toszku, nękające stale napadami ziemię krakowską; po zdobyciu Oświęcimia K. trzymał tam załogę, przyczyniając się w dużym stopniu do sprzedaży księstwa przez ks. Janusza królowi polskiemu. W okresie wojny pruskiej K. przebywał u boku króla, m. in. w r. 1457 w Gdańsku, kiedy Kazimierz Jagiellończyk spotkał się z wygnanym ze Szwecji królem Karolem Knutsonem. W r. 1458 wykonał K. rozkaz królewski i uwięził zwolenników oligarchii magnackiej, posłów ziemi chełmskiej: Zygmunta z Latyczyna i Wierzbięty z Siennicy. K. był rzecznikiem wcielenia do Królestwa ziemi bełskiej i w tym celu w r. 1462 w imieniu króla skutecznie posłował na sejmik tamtejszej szlachty. Znaczny wkład wniósł K. w obronę ziemi chełmskiej niepokojonej przez Tatarów. W l. 1439–62 piastował K. godność podkomorzego lubelskiego i zarazem podkomorzego ziemi łukowskiej, a zachowane księgi podkomorskie obu tych ziem świadczą, iż działalność K-y na tym odcinku była owocna. Ok. r. 1455 i 1459 miał być marszałkiem nadwornym (Boniecki).
Mimo że K. brał aktywny udział w życiu politycznym kraju i był człowiekiem zaufanym królowej Zofii, a następnie króla Kazimierza (rada m. Torunia nazywała go w r. 1455 «podkomorzym króla»), nie zbudował sobie, jak inni w tym okresie, magnackiej fortuny; posiadał tylko rodowy Łańcuchów z folwarkiem i dworem oraz Wolę Łańcuchowską w pow. lubelskim. Nie dysponował zasobami pieniężnymi, pożyczał gotówkę u szlachty sanockiej. Jedynie w r. 1459 pożyczył królowi 500 fl. węgierskich, które zabezpieczył mu on na ziemi chełmskiej oraz w l. 1459 i 1461 w sumie 270 grzywien zapisanych na wsi Łęczna w ziemi lubelskiej. W r. 1462 K. już nie żył; w rok później występuje wdowa po nim Jadwiga wraz z dziećmi, jako dzierżawczyni wsi Łęczna. Pozostawił dwu synów: Jana (zm. przed 1481) i Stanisława (zob.), oraz trzy córki: Burnetę Jadwigę, Katarzynę i Annę.

Boniecki; Paprocki; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; – Kiryk F., Jakub z Dębna na tle wewnętrznej i zagranicznej polityki Kazimierza Jagiellończyka, Wr.–W.–Kr. 1967 s. 17, 39; Maleczyńska E., Ruch husycki w Czechach i w Polsce, Wr. 1959; taż, Społeczeństwo polskie XVI w. wobec zagadnień zachodnich, Prace Tow. Nauk., Wr. 1947 s. 128; Piekosiński F., O monecie i stopie menniczej w Polsce w XIV i XV w., Rozpr. AU. Wydz. Hist.-Filoz., Kr. 1878 IX 261; tenże, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego, Kr. 1907 VII; Prochaska A., Konfederacja Spytka z Melsztyna, Lw. 1887 s. 43, 48, 69, 71–2, 84; – Akta grodz. i ziem. II, XI; Arch. Sanguszków, II; Bielski, Kronika, I 606; Cod. Pol., I, II, III; Długosz, Historia, IV, V; tenże, Liber benef., II; Kod. tyniecki; Księga długów m. Torunia z okresu wojny trzynastoletniej, Wyd. K. Ciesielska i I. Janosz-Biskupowa, Tor. 1964, Tow. Nauk. w Tor., Fontes, 55; Lubelska księga podkomorska XV wieku, Wyd. L. Białkowski, L. 1934 s. 2–6, 12–3, 17, 19, 26, 31, 41, 51, 68, 92, 95; Matricularum summ., I; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 2327, 2700; – AGAD: dok. perg. nr 6668, 6670, 6673, 6674; B. PAN w Kr.: dok. perg. nr 49; WAP w L.: rkp. nr 22031 (Księga podkomorska ziemi łukowskiej) s. 182.
                                                                                                                                                                                                                                                 Feliks Kiryk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław ze Skarbimierza

ok. 1365 - 1431-01-09
teolog
 

Józef Sołtan

brak danych - 1521
biskup prawosławny
 

Elżbieta Rakuszanka (Habsburżanka)

na przełomie 1436/7 - 1505-08-30
królowa Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.