INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Leśniowolski h. Kolumna vel Roch  

 
 
1 poł. XVI w. - 1596
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Leśniowolski (Leśnowolski) Jan h. Kolumna vel Roch (zm. 1596), rotmistrz jazdy kor., kasztelan czerski. Syn Jakuba (zm. 1565), dziedzica dóbr Zawady i Ciszków w ziemi czerskiej, kolejno sekretarza królewskiego i cześnika wiskiego, rotmistrza jazdy kor. na Rusi Czerwonej w r. 1557, przejściowo starosty czerskiego z nadania królowej Bony (1548–58), kasztelana warszawskiego (1564), oraz Doroty Skulskiej, brat Marcina (zob.). L. poszedł w swej karierze w ślady stryja Stanisława (zob.). Najpierw przebywał na dworze królewskim, a potem zaciągnął się do roty jezdnej stryja jako towarzysz, i to już zapewne w r. 1561, pozostając na inflancko-litewskim teatrze wojny co najmniej do r. 1567. W r. 1569 występował już jako rotmistrz jazdy kor. w wojsku kwarcianym stacjonującym na Rusi Czerwonej. Pod sam koniec panowania Zygmunta Augusta posłował na sejm warszawski (marzec–maj 1572) z woj. mazowieckiego. W czasie drugiego bezkrólewia wraz z bratem Marianem podpisał elekcję cesarza Maksymiliana. Dopiero w wojnach za panowania Stefana Batorego zaczął się wybijać. Dn. 5 VIII 1576 zaciągnął się do wojska nadwornego («Exercitus Aulae») jako rotmistrz husarski. Wziął udział w głośnej zwycięskiej bitwie nad Jeziorem Lubieszowskim 17 IV 1577, a następnie w oblężeniu Gdańska. Już wtedy król, oceniając jego zasługi położone w wojnach za Zygmunta Augusta i ostatnio w wojnie gdańskiej, przyznał mu 20 VIII 1577 roczną pensję w wysokości 300 złp. z dochodów starostw: liwskiego i kamienieckiego.

Z kolei L. odbył wszystkie trzy kampanie podczas wojny inflanckiej 1579–82. Jego walory dowódcze oceniał bardzo wysoko Jan Zamoyski, hetman w. kor., i powołał go pod murami Pskowa w początkach grudnia 1581 do 6-osobowej Rady Wojennej złożonej z ludzi «qui aetate, ordine, ac usu rei militaris ceteros antecedebant» (Heidenstein). Po zawarciu rozejmu w Jamie Zapolskim 15 I 1582 L. został oddelegowany jako komisarz do przejęcia Parnawy, obsadzanej jeszcze ciągle przez wygłodzoną załogę moskiewską, ale już bardzo poważnie zagrożoną przez postępy Szwedów. Dzięki stanowczej postawie L-ego udało się tę ważną twierdzę zabezpieczyć dla Rzeczypospolitej. Wkrótce potem mianowano go komendantem polskiej załogi w Parnawie i w tzw. blokhauzie ryskim. W związku z tym był odpowiedzialny za stan obrony części pogranicza polsko-szwedzkiego. Znaczne zasługi wojskowe i nieprzerwana 6-letnia służba dawała mu w myśl obowiązujących w Rzeczypospolitej praw pierwszeństwo do dygnitarstw i różnych nadań. Toteż już 27 III 1582 otrzymał starostwo parnawskie, a w r. 1584 został kasztelanem zakroczymskim. Na sejmie warszawskim 1585 r. został wybrany jednym z czterech komisarzy na rokowania ze Szwecją. Zjawił się w związku z tym 14 IX t. r. w Parnawie, ale wskutek ponownego zaostrzenia się stosunków w ogóle do rokowań nie doszło. Dość aktywną działalność polityczną przejawiał L. na początku panowania Zygmunta III. Został też wkrótce przeniesiony (12 V 1588) na kasztelanię czerską. Uczestniczył w radzie senatu w Piotrkowie w październiku 1588 r., a z ramienia sejmu 1589 r. w licznej delegacji przy zaprzysięganiu traktatu bytomsko-będzińskiego 24 V 1589. We wrześniu t. r. towarzyszył Zygmuntowi III w zjeździe rewelskim z Janem III, królem szwedzkim. W n. r. otrzymał star. brańskie i suraskie na Podlasiu. Zmarł w r. 1596.

L. władał częścią dóbr rodowych w ziemi czerskiej, m. in. Grodzką Wolą oraz częściami Wól: Leśnej i Księżej, oraz Zawad. Ponadto zawiadywał obszernymi królewszczyznami na Podlasiu i w Inflantach. Żoną L-ego była Ewa Podłęcka, z którą miał córkę Helenę, 2. v. za Stanisławem Stadnickim, kaszt. przemyskim, 3. v. za Mikołajem Kiszką, kaszt. trockim (zob.), oraz synów: Adama (zm. 1653), star. brańskiego, Jakuba (zm. przed r. 1608), Marcina (zm. 1628) i Prokopa (zm. 1653), od r. 1646 kasztelana, a od 1652 wojewodę podlaskiego.

 

Boniecki; Niesiecki; Paprocki, s. 153; Kolankowski L., Posłowie sejmów Zygmunta Augusta, „Reform. w Pol.” (W.) R. 5: 1928 s. 137; – tenże, Roty koronne na Rusi i Podolu 1492–1572, „Ziemia Czerwieńska” (Lw.) R. 1: 1935 z. 1 s. 169; Lepszy K., Rzeczpospolita Polska w dobie sejmu inkwizycyjnego 1589–1592, Kr. 1939; tenże, Walka stronnictw w pierwszych latach panowania Zygmunta III, Kr. 1929; Nowodworski W., Stosunki Rzeczypospolitej ze Szwecją i Danią za Batorego, „Przegl. Hist.” (W.) T. 12: 1911 s. 320–3; – Arch. Zamoyskiego, II, III; Heidenstein R., De bello Moscovítico, w: Historiae Ruthenicae Scriptores, Wyd. W. Starczewski, Berlin 1842 II 163, 167,171, 172; Łasicki J., Clades Dantiscanorum, w: Pistorius J., Polonicae historiae corpus, Bazylea 1582 s. Ili; Matricularum summ., V z. 1 poz. 3535; Script. Rer. Pol., XVIII (Diariusz sejmu 1585), XXI (Diariusz sejmu 1591–2); Uchańsciana, II; Źródła Dziej., III, IV, XI, XVII z. 3; – AGAD: ASW dz. 86 nr 18 k. 2, dz. 85 nr 63 k. 101–104, 224–227, nr 64 k. 23, 49, ASK dz. I nr 113 k. 3–5, dz. II nr 28 k. 15–17, nr 31 k. 107–124, Rach. Król. nr 330 k. 216–217v., 219–221 v., 223–226, 253 v.–254 v.

Henryk Kotarski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Zamoyski

1542-03-20 - 1605-06-03
kanclerz wielki koronny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław Stańczyk

ok. 1470? - po 1556
błazen
 

Stanisław Karnkowski

1520-05-10 - 1603-06-08
prymas Polski
 

Janusz Ostrogski

ok. 1554 - 1620-09-12
książę
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.