Raszyk Jan (1890–1973), lekarz, działacz społeczny. Ur. 11 V w Cieszynie, na Brandysie (ówczesna dzielnica miasta obecnie w granicach Czeskiego Cieszyna), był synem Jana, szewca, i Alojzy z domu Josiek.
R. gimnazjum ukończył w Cieszynie, od r. 1912 studiował medycynę w Wiedniu i przez rok w Pradze. Po wybuchu wojny w r. 1914 powołany został do wojska austriackiego i służył w charakterze oficera sanitarnego na froncie rosyjskim i włoskim; był ranny, ostatnie dwa lata wojny pracował w szpitalu wojskowym w Trieście. Po przerwie wojennej ukończył studia w roku 1922 w Wiedniu. R. nostryfikował dyplom w Krakowie w r. 1922 i od tego czasu był lekarzem w Istebnej, gdzie mieszkał i pracował do śmierci. Na terenie Beskidów pomiędzy Żywcem, Jabłonkowem i Ustroniem był pierwszym lekarzem, który tu się osiedlił. W latach międzywojennych pracował w Istebnej jako lekarz domowy Ubezpieczalni Społecznej, najpierw Cieszyńskiej, a później Bielskiej, we wsiach: Istebna, Koniaków, Jaworzynka, w części Wisły usytuowanej na stokach Baraniej Góry, a nawet docierał do wsi pow. żywieckiego (Kamesznica, Szare, Laliki oraz Sól i Piekło pod Zwardoniem). Prowadził poradnie Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK): przeciwjagliczą, przeciwgruźliczą, przeciwweneryczną i poradnię dla matki i dziecka, wchodzące w skład ośrodka zdrowia. Był lekarzem szkolnym szkół powszechnych w Istebnej i Jaworzynce, a w roku 1939 został także lekarzem szkolnym w Państwowym Gimnazjum i w Państwowej Szkole Gospodarczej Żeńskiej w Jabłonkowie. R. poza tym urządził we własnym mieszkaniu aptekę domową i izbę porodową. Dzięki R-owi w rejonie jego pracy, gdzie było ok. 50 ognisk jagliczych, jaglica całkowicie zniknęła. Najtrudniejsze zadanie stwarzało mu położnictwo, nie istniała bowiem możność szybkiego przetransportowania położnic do najbliższych szpitali w Cieszynie lub Żywcu. Środkiem lokomocji R-a był wóz konny, sanie i karple.
R. ukończył kursy w Warszawie: w r. 1934 kurs trachomatologii i okulistyki społecznej w Państwowym Zakładzie Higieny, w r. 1935 dwumiesięczny kurs prowadzony przez Polski Związek Przeciwgruźliczy, w r. 1938 kurs dla lekarzy ośrodków zdrowia, w r. 1939 kurs z zakresu chirurgii urazowej. Uczestniczył w posiedzeniach Cieszyńskiego Koła Tow. Lekarzy Polaków na Śląsku.
W kampanii wrześniowej 1939 r. brał udział jako lekarz porucznik; ranny, był leczony w szpitalu w Budapeszcie. Po powrocie do Istebnej w listopadzie 1939 pracował nadal jako lekarz, lecz pod ścisłą kontrolą władz niemieckich. Udzielał pomocy ludności polskiej i czeskiej, m. in. nadawał fałszywe telegramy, pomocne w ucieczce z wojska niemieckiego. Był lekarzem grupy partyzantów Armii Krajowej «Barania Góra» i opiekował się rodzinami partyzantów. W kwietniu 1945 został aresztowany razem z synem Juliuszem. Najpierw był więziony w Jabłonkowie, potem w Cieszynie, gdzie szczęśliwie uniknął grożącego mu rozstrzelania; następnie przewieziony do więzienia w Mirowie na Morawach, przetrwał tu do wyzwolenia w dniu 7 V 1945.
Po wojnie R. był kierownikiem Ośrodka Zdrowia w Istebnej, pracował w poradni ogólnej, izbie porodowej i jako lekarz szkolny. W r. 1951 ukończył kurs z zakresu krwiodawstwa. Dzięki jego staraniom w r. 1950 otwarto tu izbę porodową, a w r. 1961 nowoczesny Gminny Ośrodek Zdrowia. Był inicjatorem corocznej akcji honorowego krwiodawstwa w Istebnej. Założył Koło PCK. W 1967 r. uzyskał tytuł specjalisty drugiego stopnia z zakresu medycyny ogólnej, Był członkiem Stronnictwa Demokratycznego, Polskiego Związku byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych (później Związku Bojowników o Wolność i Demokrację). Zmarł 17 X 1973 w Istebnej i tu został pochowany. Odznaczony był m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta (1923), Medalem Zwycięstwa i Wolności, Odznaką Wzorowego Pracownika Służby Zdrowia.
W małżeństwie (od r. 1922) z Austriaczką Julią Koenig miał R. dwu synów: Eleuteriusza (ur. 1923), który w czasie wojny walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, a po wojnie został lekarzem w Cieszynie, i Juliusza (ur. 1928), który podczas wojny brał udział w partyzantce, a potem również został lekarzem (w woj. wrocławskim).
W r. 1983 na frontonie Gminnego Ośrodka Zdrowia w Istebnej odsłonięto tablicę pamiątkową z płaskorzeźbą R-a i jego żony. Uroczystość odsłonięcia połączona była ze zjazdem górali, pochodzących z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa.
Rocznik Lekarski RP na 1936 r., W. 1936; toż na r. 1938, W. 1938; toż na r. 1948, W. 1949; – Brożek K., Lekarz górali, „Służba Zdrowia” 1974 nr 43; tenże, Lekarz górali. Wspomnienie o doktorze Janie Raszyku (1890–1973) z Istebnej, „Pol. Tyg. Lek.” T. 30: 1975 nr 44 s. 1851–2; tenże, Lekarz-społecznik, który zdobył serca górali, „Głos Ziemi Cieszyńskiej” 1975 nr 30 s. 3; Heller M., Ruch oporu na Śląsku Cieszyńskim, Opole 1982 s. 149, 217; M. C., Tablica ku czci dr Raszyka, „Służba Zdrowia” 1983 nr 47; Zahradnik F., Przyjaciel prostych ludzi, „Głos Ziemi Cieszyńskiej” 1972 nr 52; Zjazd górali-emigrantów, tamże 1983 nr 34; – Arch. Urzędu Wojewódzkiego w Kat.: Teczka personalna; – Arch. rodzinne u syna Eleuteriusza Raszyka w Cieszynie; – Informacje mieszkańców Istebnej (Anna Burek, Zuzanna Gembołyś, Michał Marekwica) i Jabłonkowa (Franciszek Brożek) oraz lekarzy z Cieszyna: Emila Błahuta, Henryka Bernacika, Władysława Bruk-Stonawskiego.
Krzysztof Brożek