Tabasz Jan z Załusek h. Junosza (zm. między 1442 a 1443), podkomorzy bełski i rawski.
Pochodził ze wsi Załuski (parafii Błędów i Wilków) w ziemi rawskiej, na pograniczu z ziemią czerską. Zapewne jego ojcem był Jan (zm. przed 1 X 1432), odnotowany w r. 1416 w księdze ziemskiej czerskiej jako dziedzic Załusek, być może związany z otoczeniem księcia mazowieckiego Siemowita IV i z jego nadania trzymający dobra w ziemi bełskiej, zasiedlanej przez rycerstwo z Mazowsza. Przed 24 X 1426, kiedy w Sokalu świadkował w dokumencie synów Siemowita IV, książąt: Siemowita V, Kazimierza II i Władysława I, wspólnie władających księstwami płockim, rawskim i bełskim, został on pierwszym podkomorzym bełskim; jako podkomorzy oraz star. bełski wystąpił 25 V 1427 w Bełzie na liście świadków dokumentu książąt. Z urzędem podkomorzego bełskiego pojawił się 4 IX 1429 w Sochaczewie w dokumencie książąt dla kaszt. warszawskiego Pawła z Leszna, a z tytułem podkomorzego bełskiego i sochaczewskiego oraz podstolego płockiego 4 I 1432 w Raciążu na Mazowszu płockim.
T. wystąpił w źródłach 25 VI 1427 jako dworzanin synów Siemowita IV, świadkując w Bełzie w umowie zawartej między książętami, dotyczącej dóbr pozyskiwanych przez nich w służbie królewskiej, poza zakresem ojcowizny. Towarzyszył też książętom 15 XII t.r. w Sochaczewie. Zapewne to on, wymieniony jako Jan Tabasz, przejął w r. 1430 dobra Piątnica nad Narwią w ziemi wiskiej od Junoszy z Zaborowa Małego pod Błoniem (ziemia warszawska); dowodziłoby to, że był powiązany rodzinnie z możnymi Junoszami w księstwie czersko-warszawskim. Po ojcu zapewne otrzymał urząd podkomorzego bełskiego, z którym pojawił się 8 I i 7 VI 1432 w Płocku w dokumencie książąt; sprawował go do r. 1435, kiedy pojawił się kolejny podkomorzy bełski, Gotard z Falęcic Mycowski.
Po objęciu 31 VIII 1434 rządów w księstwie rawskim przez Siemowita V wszedł T. w krąg jego współpracowników. Jako podkomorzy rawski wystąpił 26 X t.r. w Białej (Rawskiej), a następnie 15 XII w Wiskitkach i 28 XII w Rawie. Towarzyszył Siemowitowi V w podróży na Ruś Czerwoną i 5 III 1435 wystąpił w Żydaczowie jako świadek na jego dokumencie. Przywiesił swą pieczęć, z siedmioma dygnitarzami księstwa rawskiego, do traktatu pokojowego polsko-krzyżackiego zawartego 31 XII 1435 w Brześciu. W l.n. skoncentrował się na gospodarowaniu w swoich dobrach. W Rawie 23 X 1436 i 5 IX r.n. wystąpił z tytułem podkomorzego rawskiego. Dn. 7 VII 1439 w Białej świadkował na dokumencie Siemowita V dla tamtejszego plebana, 26 VII t.r. w Sochaczewie był jednym ze świadków kupna przez księcia wsi Wilków w ziemi sochaczewskiej, na obrzeżu Puszczy Kampinoskiej, a 20 VIII w Rawie skwitował księcia z 300 grzywien i zobowiązał się do osiadłości (rezydencji osobistej) w jego księstwie, przez co ograniczył swoje więzi z księstwem bełskim, pozostającym we władzy Kazimierza II, brata Siemowita V. T. wziął udział 13 XI 1440 w Sochaczewie w sądowych rokach generalnych księstwa rawskiego, na których Siemowit V przeniósł oprawę wiana swej żony, Małgorzaty, na dobra w ziemi gostynińskiej. Następnie 5 VI 1441 towarzyszył księciu w Rawie. Możliwe, że w lutym 1442 uczestniczył tam w pogrzebie władcy. Po raz ostatni pojawił się 16 IV t.r. w Sochaczewie, podczas współrządów księstwem rawskim przez książąt, bełskiego Kazimierza II i płockiego Władysława I. T. miał dobra w ziemi rawskiej, czerskiej i zapewne bełskiej. Zmarł zapewne przed 14 XI 1443, kiedy urząd podkomorzego rawskiego pełnił już Elwig Siestrzeniec z Mrogi.
O rodzinie T-a brak wiadomości. Prawdopodobnie był protoplastą Junoszów z Załusek o przydomku Tabasz.
Atlas historyczny Polski. Mazowsze w drugiej połowie XVI w., W. 1973 (mapa ziemi rawskiej); – Niesiecki, IX; Paprocki; Urzędnicy, III/2 (powtórzone i poszerzone błędne informacje); Wolff A., Zniszczone dokumenty Biblioteki ordynacji Krasińskich, w: Straty archiwów i bibliotek warszawskich, W. 1955 III nr 115 (20 VIII 1439); Żychliński; – Pacuski K., Możnowładztwo i rycerstwo ziemi gostynińskiej w XIV i XV wieku, W. 2009; Sochaniewicz K., Wolff A., Urzędnicy województwa bełskiego do połowy XVI w., „Mies. Herald.” T. 10: 1931 nr 1 s. 11 (błędne przypisanie T-owi funkcji star. bełskiego i błędne informacje o podkomorzym bełskim przed r. 1432); Supruniuk A., Mazowsze Siemowitów (1341–1442). Dzieje polityczne i struktury władzy, W. 2010; taż, Otoczenie księcia mazowieckiego Siemowita IV (1374–1426), W. 1998; Swieżawski A., Administracja, gospodarka i skarbowość księstwa rawskiego 1313–1462, Częstochowa 1991 s. 30 (dot. ojca); tenże, Rawskie księstwo Piastów mazowieckich 1313–1462. Dzieje polityczne, Ł. 1975 s. 128; – Akta grodz. i ziem., III; Iura Masoviae terrestria, Wyd. J. Sawicki, W. 1972 I nr 74; Kod. maz (Lubomirskiego), nr 107; Weise E., Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preußen im 15. Jahrhundert (1398–1437), Königsberg 1939 I nr 181; Zbiór dok. mpol., II nr 386, 395; – AGAD: Metryka Kor., t. 12 k. 219–20, t. 17 k. 46v–7v, t. 44 k. 292, t. 46 k. 67–7v, t. 66 k. 75–8v, 221, t. 122 k. 34–6v, t. 340 k. 144v, Płocka Gr. 85 k. 86–7, Warsz. ZG 2, 63, dok. perg. 3329; Arch. Archidiec. w L.: rkp. 64, A10 (kopiariusz biskupstwa chełmskiego) k. 28; Arch. Pozn. Tow. Przyjaciół Nauk w P.: Notaty K. Tymienieckiego, nr 426 (7 VI 1432); B. Kórn.: rkp. 194 nr 39 k. 4–40v; IH PAN: Pracownia Atlasu, Kartoteka Słown.Hist.-Geogr. Mazowsza w średniowieczu (ziemia rawska).
Kazimierz Pacuski