INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jeremiasz Feldbinger (Felbinger)      Felbinger, Jeremias - Demonstrationes christianae... - 1653 - w zbiorach: München, Bayerische Staatsbibliothek - sygn.: 4 Dogm. 204 - źródło kopii cyfrowej: www.digitale-sammlungen.de - rubrykacja: iPSB.

Jeremiasz Feldbinger (Felbinger)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1948 r. w VI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Feldbinger Jeremiasz (1616–po 1687), działacz i pisarz antytrynitarski, propagator doktryny Braci Polskich za granicą. Ur. 27 IV w Brzegu na Śląsku jako syn tamtejszego kuśnierza. Studia prawnicze odbył w r. 1634 we Frankfurcie n. O., później zaciągnął się do służby wojskowej w Szwecji, skąd wrócił okryty ranami i bez grosza. Wtedy objął stanowisko rektora szkoły w Koszalinie na Pomorzu, gdzie pod wpływem polemik i dysput teologicznych miejscowego kleru zainteresował się zagadnieniami religijnymi i uległ propagandzie unitarystycznej. Odtąd wszędzie i przy każdej sposobności głosił przekonania antytrynitarskie i z tego powodu nie mógł utrzymać się nigdy dłużej na żadnym miejscu. Po ustąpieniu ze stanowiska rektora w Koszalinie udał się do Helmstedt, skąd wkrótce wydalono go za szerzenie antytrynitaryzmu wśród studentów. W r. 1642 objął na krótko obowiązki kantora w Bernstadt, lecz i stąd uciekł, gdy ujawniono jego działalność ariańską. Również niedługo zabawił jako nauczyciel śpiewu w Sidzinie i jako rektor we Wrocławiu. Po powrocie do Koszalina przełożył F. na język niemiecki dzieło Jonasza Schlichtinga »Wyznanie zborów tych, które się w Polszcze Christiańskim tytułem pieczętują«. Przez pewien okres czasu pomagał F. Marcinowi Ruarowi w pracy zborowej w Straszynie. Wtedy nawiązał korespondencję z Anglikiem Janem Bidle, który w Londynie, jako znany autor dzieł antytrynitarskich, utworzył gminę unitarian i żywo propagował jej zasady. F. cieszył się w jednym z listów, iż Bidle pragnie szerzyć unitaryzm nie tylko w Anglii, lecz również i w Ameryce, zachęcał go do tego usilnie, a za pośrednictwem Andrzeja Sandolana informował Anglika o pracy zborowej w Straszynie. List ten z 24 VIII 1654 został w r. 1664 ogłoszony drukiem na wstępie »Podwójnego katechizmu« Bidle’a dla zaznaczenia łączności braci polskich z angielskimi unitarystami. W r. 1654 zjawił się F. na synodzie arian polskich w Czarkowach, gdzie przedstawił swe pisma religijne, prosząc o ich wydanie. Zebrani zadecydowali oddać je do oceny Preussowi i Wolzogenowi, samego zaś F-a wybrali do komisji, która miała zrecenzować niemiecki przekład psalmów, dokonany przez Jana Preussa. Podczas tego synodu, F., powołując się na swe zasługi wyświadczone zborowi, prosił o wyznaczenie miejsca do pracy. Synod w Raszkowie z r. 1655 mianował go ministrem zboru w Lusławicach na Podkarpaciu, skąd po wygnaniu arian z Polski udał się na tułaczkę do Niemiec. Z Niemiec skierował się do Belgii i Holandii, w r. 1687 osiadł w Amsterdamie, gdzie najprawdopodobniej zakończył życie. Pewne poglądy F-a nie znalazły uznania wśród Braci Polskich, którzy z tego powodu nie udzielali mu na starość żadnego wsparcia, tak że umarł w biedzie.

Z drukowanych prac F-a zasługują na wymienienie: Politicae Christianae compendium (Wrocław 1648). W dziele tym oponował F. przeciwko skrajnym poglądom Fausta Socyna na zagadnienie udziału zborowników w przyjmowaniu urzędów związanych z prawem miecza. Powtórnie już na wygnaniu zajął się F. zagadnieniem udziału w rządach i prowadzeniu wojny w lutym r. 1666 pisząc w Kluczborku odezwę Ad Christianos… epistola, in qua Socini et eius discipulorum errores graviores… succinte refutantur (wyd. 1672 i powtórnie w Rotterdamie 1681). Jako jeden z najistotniejszych błędów, które zemściły się na braciach polskich, uważa w tym liście głoszony przez Socyna i uznawany przez unitarian w znacznej mierze, zakaz urzędu i wojny. Niezupełnie zgodne z oficjalną doktryną Braci Polskich były i inne poglądy F-a, wyrażone w dziełach Demonstrationes Christianae invictissimis testimoniis comprobantes (1653), Doctrina de Deo et Christo et Spiritu S. (1657), przełożona z oryginału niemieckiego na łacinę przez Joachima Stegmanna, tłumaczona również na języki francuski (1657) i holenderski (dwa wydania 1657 i 1670), Epistola ad Christianos unum altissimum Deum, Patrem Domini ac Salvatoris Jesu Christi… recte agnoscentes (dwa wydania w Amsterdamie 1672 i 1681), gdzie całość wywodów poświęcona jest polemice z nauką Socyna. W r. 1660 ogłosił F. drukiem przekład Nowego Testamentu z języka greckiego na niemiecki. Dzieła te charakteryzują F-a jako umysł trzeźwy, daleki od utopijnych poglądów niektórych przywódców unitariańskich.

 

Estr.; Bock Fr. S., Historia Antitrinitariorum, Regiomonti 1774, I, s. 340–55; Sandius Chr., Biblioteca Antitrinitariorum, Freistadii 1684, s. 157–60; Chmaj L., Ślązacy wśród Braci Polskich, Katowice 1936, s. 39–40; Kot St., Ideologia polityczna i społeczna Braci Polskich, W. 1932; Kot St., Oddziaływanie Braci Polskich w Anglii (Reformacja w Polsce, VII–VIII); Kot St., Źródła do historii propagandy Braci Polskich w Anglii (Reformacja w Polsce, VII–VIII); Szczotka St., Synody arian polskich (Reformacja w Polsce, VII–VIII).

Stanisław Szczotka

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Michał Piotr Boym

ok. 1614 - 1659-08-22
jezuita
 
 

Tomasz (Tommaso) Dolabella

ok. 1570 - 1650-01-17
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Franciszek Szembek

2 poł. XVII w. - IX/X 1712
stolnik nadworny koronny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.