INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Felicjan Sułkowski     

Józef Felicjan Sułkowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sułkowski Józef Felicjan (1892–1968), prawnik, dyplomata, profesor Uniwersytetu Poznańskiego.

Ur. 31 I w Wadowicach, był synem Józefa, prokuratora w Wadowicach, od r. 1909 radcy Sądu Najwyższego w Wiedniu, i Zofii z Górów.

W l. 1903–7 uczęszczał S. do gimnazjum w Wadowicach, następnie do Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie, m.in. z Janem Stanisławem Bystroniem. Dn. 11 VI 1910 zdał z wyróżnieniem maturę, następnie studiował w l. 1910–14 na Wydz. Prawa uniw. w Wiedniu. W r. 1913 ogłosił broszurę Prawo służebności na własnej rzeczy (Kr.). Po złożeniu państw. egzaminów pracowniczych, sądowego (26 VI 1915) i politycznego (30 XI t.r.), pracował od 17 XII jako praktykant konceptowy kolejno przy starostwie powiatowym w Białej i w Namiestnictwie Galicyjskim we Lwowie. Dn. 4 VI 1917 otrzymał na uniw. w Wiedniu stopień doktora prawa i po zdaniu we Lwowie 12 I 1918 egzaminu z ustawodawstwa i postępowania administracyjnego pracował od 1 VII 1918 jako referent, a następnie kierownik działu pożyczek w Galicyjskim Miejskim Wojennym Zakładzie Kredytowym w Krakowie, wspomagającym samorząd gminny w likwidowaniu zniszczeń wojennych.

Dn. 30 VIII 1919 został S. zatrudniony w MSZ. Na podstawie pracy O stosunkach prawnych kopalin niezastrzeżonych i zastrzeżonych oraz o istocie uprawnień do ich wydobywania („Czas. Prawn. i Ekon.” R. 17: 1917–18 nr 1–4, odb. Kr. 1919), wysoko ocenionej przez Fryderyka Zolla (młodszego) i Stanisława Wróblewskiego, otrzymał 22 I 1920 habilitację na Wydz. Prawa i Administracji UJ i został tam prywatnym docentem (do 1 XII 1921). Od początku r. 1920 pracował w Poselstwie RP w Waszyngtonie w randze sekretarza legacyjnego II kl., ale 30 VI 1921 został odwołany do kraju i pozostawał odtąd w «stanie rozporządzalności». W l. 1920–7 był członkiem polsko-niemieckiego Mieszanego Tryb. Rozjemczego, powołanego na mocy traktatu wersalskiego. Opublikował artykuł będący uzupełnieniem rozprawy habilitacyjnej O rodzajach i istocie uprawnień do wydobycia kopalin niezastrzeżonych („Czas. Prawn. i Ekon.” R. 19: 1921 nr 5–6).

Z inicjatywy Stanisława Kasznicy został S. 1 VII 1921 zastępcą profesora na Wydz. Prawno-Ekonomicznym Uniw. Pozn., a 1 I 1922 otrzymał tamże na Katedrze Prawa Handlowego i Wekslowego profesurę nadzwycz. Opublikował artykuł Kilka uwag o projekcie ustawy wekslowej („Ruch Prawn. i Ekon.” R. 3: 1923) oraz książki: Przewalutowanie przedsiębiorstw handlowych (P. 1925) i O prawie zastawu na wekslu. Studium z prawa francuskiego (P. 1925). W r. akad. 1925/6 był delegatem Wydz. Prawno-Ekonomicznego do Senatu Uniw. Pozn., w r. akad. 1926/7 dziekanem, a w l. 1927–9 prodziekanem. W tym okresie był kuratorem i «filistrem honorowym» korporacji studenckiej «Helionia». W l. 1926–34 dodatkowo wykładał w poznańskiej Wyższej Szkole Handlowej. W r. 1927 został mianowany członkiem Komisji Kodyfikacyjnej RP; był w niej członkiem sekcji prawa handlowego oraz referentem głównym podkomisji pracujących nad prawem zobowiązań, handlowym, czekowym i wekslowym, ubezpieczeniowym, morskim i rzeczowym. Jako reprezentant rządu RP podpisał t.r. w Genewie konwencję końcową o unifikacji prawa wekslowego i czekowego (weszła w życie 6 IV 1937). W r. 1927 wszedł do Państw. Rady Ubezpieczeniowej w Poznaniu. Od 14 XI t.r. do 5 VII 1928 był ekspertem w prowadzonych w Berlinie polsko-niemieckich rokowaniach, dotyczących waloryzacji wzajemnych zobowiązań finansowych; kierował tam podkomisjami: w sprawie ubezpieczeń prywatnych, poznańskich ziemstw kredytowych, banków kultury rolnej i rent ablucyjnych. W tym okresie opublikował artykuły: Polsko-niemiecki układ waloryzacyjny („Ruch Prawn., Ekon. i Socjol.” R. 8: 1928 z. 4, odb. P. 1928), La loi polonaise sur les sociétés anonymes („Przegl. Pol. Ustawodawstwa Cywilnego i Kryminalnego” T. 1: 1928 z. 2) i Prawo akcyjne (tamże R. 9: 1929 z. 1, odb. P. 1929). W sierpniu 1929 w Akad. Prawa Międzynarodowego w Hadze wygłosił wykład Questions juridiques soulevées dans les rapports internationaux par les variations de valeur des signes monétaires („Recueil des Cours de l’Académie de Droit International” Vol. 29: 1929).

Dn. 7 VI 1929 otrzymał S. profesurę zwycz. i kierował odtąd Seminarium Cywilistycznym na Uniw. Pozn. T.r. minister spraw zagranicznych August Zaleski powołał go do Tryb. Arbitrażowego ds. likwidacji mienia niemieckiego w Polsce, a podsekretarz stanu MSZ Alfred Wysocki do komisji polsko-czechosłowackiej, powstałej na mocy koncyliacyjno-arbitrażowego traktatu obu krajów z 23 IV 1925. W r. 1930 reprezentował S. rząd RP na konferencji Ligi Narodów w sprawie unifikacji prawa rzeczowego. Dn. 28 XI 1931 podpisał protokół w sprawie wykonania polsko-niemieckiego układu o waloryzacji wzajemnych zobowiązań finansowych. W r. 1932 był pełnomocnikiem rządu RP Aleksandra Prystora w polsko-niemieckich rokowaniach w sprawie podziału kapitału kas brackich na Górnym Śląsku. Od r. 1931 prowadził wykłady zlecone z prawa prywatnego w ramach tworzonej na Wydz. Prawno-Ekonomicznym sekcji morsko-kolonialnej. Opublikował artykuły W sprawie unifikacji prawa wekslowego i czekowego („Ruch Prawn., Ekon. i Socjol.” 1930 z. 2, odb. P. 1930) i Problem waloryzacji na Górnym Śląsku (tamże z. 3, odb. P. 1930). Ponownie zaproszony do Akad. Prawa Międzynarodowego w Hadze, wygłosił tam w sierpniu 1932 wykład Conception du droit international privé daprès la doctrine et la pratique en Pologne („Recueil des Cours de l’Académie de Droit International” Vol. 41: 1932). Opublikował artykuły: Unifikacja prawa wekslowego („Notariat-Hipoteka” 1933 nr 2), Unifikacja prawa wekslowego w państwach słowiańskich („Ruch Prawn., Ekon. i Społ.”, 1933 z. 3, odb. w: „Referaty na I Zjazd Prawników Państw Słowiańskich w Bratysławie”, P. 1933) i Polski kodeks handlowy („Ruch Prawn., Ekon. i Socjol.” 1934 nr 2). Dla Komisji Kodyfikacyjnej opracował w r. 1934 projekt nowelizacji części kodeksu handlowego (przedłożony na przełomie l. 1938 i 1939, nie został uchwalony z powodu wybuchu drugiej wojny światowej). Dn. 28 III 1934 podpisał protokół w sprawie kaucji emigracyjnych, 10 XI 1934 układ o wykupie przez Polskę obligacji Zachodnio-Pruskiego Związku Prowincjonalnego, a 17 X 1936 porozumienie między Polską a Niemcami o wzajemnym anulowaniu waloryzacji należności. W dn. 5–10 IX 1937 uczestniczył w Warszawie w III Studium Katolickim, a wygłoszony na nim referat opublikował pt. Rola wychowania społecznego w przebudowie świata (P. 1937). Zajmował się również analizą prawną sądowych sporów o odszkodowania między Polską a Wolnym M. Gdańskiem. Był członkiem Regionalnej Komisji Prawno-Agrarnej w Poznaniu i komisji egzaminów aplikanckich i sądowych przy tamtejszym Sądzie Apelacyjnym. Pracował także jako adwokat i sporządzał ekspertyzy w zakresie prawa cywilnego, handlowego i morskiego.

Po wybuchu drugiej wojny światowej S. we wrześniu 1939 przez Litwę i Szwajcarię przedostał się wraz z żoną do Paryża. Podjął tam pracę referenta w Biurze Celów Wojny prowadzonym przez MSW rządu RP Władysława Sikorskiego. Po otwarciu 1 XII 1939 z inicjatywy Oskara Haleckiego Uniw. Polskiego za Granicą w Paryżu wykładał na jego Wydz. Prawno-Ekonomicznym ogólne zasady prywatnego prawa międzydzielnicowego i międzynarodowego. Opublikował w Londynie w r. 1940 książki: Przesiedlenia, opisującą konwencje zawarte przez państwa bałkańskie oraz Historia przesiedleń. Konwencje zawarte przez Niemcy. Po rozpoczęciu ofensywy wojsk niemieckich na Francję (13 V t.r.) wyjechał do Nowego Jorku, gdzie pracował w kolejnych agendach rządu RP: Polskim Centrum Informacyjnym przy Min. Informacji i Dokumentacji, prowadzonym przez MSW Biurze Prac Politycznych, Ekonomicznych i Prawnych oraz ponownie w Biurze Prac Kongresowych, prowadzonym przez powołane w lipcu 1942 Min. Prac Kongresowych. Był członkiem korespondentem powstałego 15 V t.r. Polskiego Inst. Naukowego w Ameryce, kierowanego przez Jana Kucharzewskiego. Opublikował artykuły: The Atlantic charter and the principle of self-determination („New Europe and World Reconstruction” Vol. 2: 1942 nr 9, odb. New York 1942) oraz The problem of national minorities in its sociological aspects („Bulletin of the Polish Institute of Arts and Sciences in America” Vol. 2: 1943 nr 1), a także broszury: Sprawa polska (New York 1944), The Problem of international protection of national minorities, past experience as a basis for future solution (tamże 1944) i Dumbarton Oaks: an alliance of great powers or an international organization based on law (tamże 1945). Po zakończeniu drugiej wojny światowej i wycofaniu 5 VII 1945 przez USA uznania dla rządu RP Tomasza Arciszewskiego podjął S. w r. 1946 pracę w Szkole Nauk Społecznych przy Uniw. Katolickim w Waszyngtonie, gdzie wykładał skarbowość, międzynarodowe stosunki polityczne i ekonomiczne oraz prawo międzynarodowe. Wezwany 29 III t.r. (ponownie 12 VII) do powrotu do kraju przez dziekana Wydz. Prawno-Ekonomicznego Uniw. Pozn. Zygmunta Lisowskiego, wystąpił o urlop do końca września 1948. Jednak mimo poparcia Rady Wydz. Uniw. Pozn. Min. Oświaty nie wyraziło zgody na zatrudnienie S-ego, toteż pozostał w USA. W r. 1953 opublikował broszurę Les Conférences régionales de lOrganisation Internationale du Travail (Paris). Dn. 23 IX 1955 został członkiem korespondentem Wydz. Humanistycznego, działającego w Londynie Polskiego Tow. Naukowego na Obczyźnie.

W następstwie przełomu politycznego z października 1956 wrócił S. do kraju w r. 1957 i od 16 IX t.r. pracował w Warszawie w Inst. Nauk Prawnych PAN, gdzie zajmował się problematyką międzynarodowych organizacji gospodarczych oraz ekonomicznymi i prawnymi aspektami współpracy międzynarodowej. Od 1 XII 1957 wykładał także w Szkole Głównej Służby Zagranicznej (do jej rozwiązania w r. 1959). Dn. 30 IX 1962 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Warszawie 30 VII 1968, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (grób 231 rząd 4 kw. 23). Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1929), Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Niepodległości.

W małżeństwie z Olgą z Bobrzyńskich (1902–1978) S. nie miał dzieci.

 

Cataloque général des livres imprimés de la Bibliothèque Nationale, Paris 1952 CLXXX; General cataloque of printed books to 1955, New York 1967 XXIV; Hoesicka bibliogr. prawn. za l. 1918–28; toż, 1930 nr 1–2, 1933 nr 1–2, 1934 nr 1–2; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; La Pologne en France, Paris 1941 III; Polonica zagraniczne. Bibliografia za okres od września 1939 do 1955 roku, W. 1991–2003 III–IV; – Draus J., Terlecki R., Polskie szkoły wyższe i instytucje naukowe na emigracji 1939–1945, Kr. 1984 s. 10, 47, 49; Górski J., Józef Sułkowski (1892–1968), „Państwo i Prawo” R. 23: 1968 z. 12 s. 1042–4; tenże, Profesor Józef Sułkowski, „Techn. i Gosp. Morska” R. 18: 1968 nr 10 s. 461; Grodziski S., Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej, „Czas. Prawno-Hist.” T. 33: 1981 z. 1 s. 65, 79; Krasowski K., Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1919–1939, P. 2006; Nauka polska na obczyźnie, Londyn 1955 I; Sibora J., Narodziny polskiej dyplomacji u progu niepodległości, W. 1998; Uniw. Pozn., Księga pamiątkowa; – Górski J., Wspomnienia z minionych lat, Red. P. Kraszewski, P. 2000; Szematyzmy Król. Galicji za l. 1894–1909 (dot. ojca, Józefa); – „Bulletin of the Polish Instutute of Arts and Sciences in America” Vol. 2: 1943 nr 1 s. 263; „Dzien. Urzęd. Min. WRiOP” R. 5: 1922 s. 275, R. 12: 1929 s. 326; „Dzien. Urzęd. MSZ” R. 1: 1920 nr 1 s. 34; „Roczn. Pol. Tow. Nauk. na Obczyźnie” R. 6: 1955–6 s. 9; „Życie Warszawy” 1968 nr 186, 1978 nr 355; – AAN: Min. WRiOP, sygn. 5964 (teczka osobowa S-ego); Arch. II Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego w Kr.: Katalog główny, protokoły egzaminów dojrzałości z r. 1910; Arch. UAM: sygn. 210/51 (teczka osobowa, protokoły posiedzeń Rady Wydz. Prawno-Ekon. oraz posiedzeń Senatu Akad. Uniw. Pozn.); Arch. UJ: sygn. WP II 138 (teczka habilitacyjna); Arch. Uniw. Wiedeńskiego w Wiedniu: Katalog główny studentów, protokoły egzaminów rygorozalnych; B. UAM: Dział rękopisów, sygn. 3901647; Inst. Nauk Prawnych PAN w W.: sygn. 25/315 (akta osobowe).

Przemysław M. Żukowski

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.