INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Józef Miaskowski h. Bończa  

 
 
1744-05-05 - 1804-11-10
 
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Miaskowski Józef h. Bończa (1744–1804), pierwszy i zarazem ostatni biskup warszawski. Ur. 5 V w Smogorzewie w pow. gostyńskim (chrzest odbył się tamże 26 V), był synem Kaspra, chorążego wschowskiego, i drugiej jego żony Joanny z Malczewskich, bratem Franciszka Salezego (zob.), Augustyna (zob.) i Andrzeja Marcina (zob.). Dn. 4 XI 1758 M. wstąpił do jezuitów w Krakowie i po 3 latach nowicjatu, w czasie którego odbył kurs pedagogiczny dla kleryków jezuickich, złożył 6 V 1761 śluby zakonne. W l. 1761–4 studiował w Poznaniu logikę, fizykę Arystotelesa i doświadczalną oraz metafizykę; następnie w l. 1764–6 był «magistrem», czyli nauczycielem w Grudziądzu, najpierw w klasie infimy, potem w klasie gramatyki, a w l. 1766–7 uczył w Bydgoszczy w klasie syntaksy i poetyki. W lecie lub jesieni 1767 wystąpił z zakonu. Ukończył Seminarium Św. Krzyża w Warszawie i wyświęcony został na kapłana 21 IX 1768. Wysłany przez bpa poznańskiego A. Młodziejowskiego na studia teologiczne do Rzymu, ukończył je ze stopniem doktora teologii. W r. 1772 mianowany został kanonikiem kapituły poznańskiej (25 V). Od r. 1775 pełnił również funkcje koadiutora Antoniego Okęckiego, prepozyta tejże kapituły, a w r. 1780 sam został prepozytem katedralnym poznańskim. Na tym stanowisku wykazał umiejętności dyplomatyczne, dążąc do zjednania przychylności czynników rządowych i złagodzenia zatargów Kościoła z władzami pruskimi. W kwietniu 1793 wybrany został delegatem do pertraktacji ze śląskim ministrem sprawiedliwości Dankelmannem i gen. W. Möllendorffem wyznaczonym do okupacji ziem polskich, jakie przechodziły do Prus na mocy traktatu rozbiorowego. Dn. 17 VI t. r., po śmierci bpa Okęckiego, kapituła wybrała M-ego administratorem diecezji poznańskiej. Funkcje te, jak się zdaje, pełnił do r. 1796. Wprawdzie już w sierpniu 1793 I. Raczyński został mianowany przez króla pruskiego biskupem poznańskim, rządy diecezji objął on jednak dopiero w listopadzie r. n. przez prokuratora swego F. K. Rydzyńskiego, sufragana poznańskiego. W r. 1796 M. – jeszcze ciągle w charakterze administratora diecezji poznańskiej – witał Raczyńskiego przybywającego do Poznania. Brak danych o stosunku M-ego do powstania kościuszkowskiego, któremu sprzyjała znaczna część kleru wielkopolskiego.

W r. 1796 M. został delegowany do Wrocławia do ministra K. Hoyma, zarządcy Śląska i Prus Południowych, dla uregulowania spraw materialnych kapituły poznańskiej. Negocjacje nie przyniosły konkretnych rezultatów, ale zakończyły się osobistym sukcesem M-ego. Rząd pruski ocenił jego lojalność i począł darzyć całkowitym zaufaniem. Już w r. n. król pruski Fryderyk Wilhelm II mianował M-ego biskupem warszawskim (20 II) i obdarował Pałacem Prymasowskim w Warszawie. W jesieni 1798 – na skutek zabiegów ze strony rządu pruskiego – papież Pius VI utworzył samodzielne biskupstwo warszawskie i potwierdził (29 IX) nominację M-ego na biskupa. W grudniu r. n. M. objął jurysdykcję duchowną nad diecezją warszawską. W opublikowanym liście pasterskim z 9 II 1800, zredagowanym przez J. P. Woronicza, podówczas kanonika kapituły warszawskiej, M. zawiadamiał o utworzeniu diecezji warszawskiej i powołaniu go na biskupa. Jeszcze przed uzyskaniem nominacji papieskiej przystąpił do ratowania trudnej sytuacji materialnej kapituły warszawskiej. Jego interwencja w Berlinie przyniosła pomyślne rezultaty. Następnie zajął się M. sprawą klasztorów diecezji warszawskiej, poddanych jego władzy reskryptem rządowym z 16 I 1800. Usiłował ukrócić panujące w nich rozprzężenie. Ze względu na brak księży zlecił obsadzanie probostw przez sekularyzowanych zakonników. Dało to sposobność do wielu nadużyć i ujemnie odbiło się na stanie diecezji. Na żądanie rządu pruskiego, który zmierzał do kasaty zakonów, M. opublikował obwieszczenie z 24 II 1800 skierowane do przełożonych wszystkich zgromadzeń zakonnych diecezji warszawskiej. Nakazywał w nim przesłanie wyczerpujących informacji dotyczących klasztoru i poszczególnych zakonników. Zebraną w ten sposób obfitą dokumentację odesłał władzom pruskim, przez co zyskał sobie uznanie Berlina. M. widział trudności, jakie nasuwa reforma całego kleru zakonnego, toteż szedł na rękę rządowi pruskiemu w sprawie kasaty najbardziej podupadłych klasztorów. Bardziej nieustępliwe stanowisko zajął wobec pruskich zamierzeń reorganizacji seminariów duchownych. Jedne z nich chciano przekształcić w seminaria nauczycielskie, inne poddać pod ścisłą kontrolę rządu w celu przyspieszenia germanizacji kraju. Po porozumieniu z innymi biskupami M. wysłał w marcu 1801 memoriał do króla, w którym udowadniał konieczność pozostawienia seminariów duchownych w nieuszczuplonej liczbie. Zaznaczał, że reforma seminariów należy wyłącznie do kompetencji właściwego biskupa. Szedł natomiast na kompromis z rządem, zgadzając się na kontrolę władz pruskich nad metodami wychowania i kształcenia alumnów. Czynniki rządowe zaakceptowały stanowisko M-ego.

Stosunki M-ego z kapitułą warszawską ulegały stopniowo oziębieniu. Związany z Wielkopolską, cieszący się zaufaniem rządu pruskiego, nie zyskał sobie M. popularności w środowisku warszawskim. Przebywał też często w swych dobrach pod Poznaniem. W opozycji przeciwko biskupowi na plan pierwszy wysunął się prezes Warszawskiego Tow. Przyjaciół Nauk Jan Albertrandy, niedoszły ordynariusz warszawski. Zatarg M-ego z K. Bujnowskim, honorowym kanonikiem warszawskim, i przewlekły proces w tej sprawie zatruły ostatnie lata życia biskupa. M. zmarł w Warszawie 10 XI 1804. Pochowany został, zgodnie ze swą wolą, na niedawno założonym cmentarzu Powązkowskim w katakumbach, gdzie zachowała się tablica nagrobna. Listem żałobnym pożegnał go najbliższy współpracownik i doradca ks. Adam Prażmowski, wyznaczony po śmierci M-ego administratorem diecezji warszawskiej.

 

Estreicher; Nowy Korbut; Enc. Kośc.; Enc. Org.; Podr. Enc. Kośc.; W. Enc. Ilustr.; W. Enc. Powsz., (PWN); Uruski, (nieściśle); Żychliński; – Bobkowska W., Pruska polityka szkolna na ziemiach polskich…, W. 1948; Kraushar A., Dzieje pałacu prymasowskiego, W. 1909 s. 7, 10–11; Kwiatkowski W., Pierwszy ordynariusz warszawski biskup Józef Bończa Miaskowski (1797–1804), „Wiad. Archidiec. Warsz.” R. 36: 1952 s. 18–39 (artykuł oparty na odpisach archiwaliów obecnie zniszczonych); tenże, Sprawa pruskiej reorganizacji seminariów duchownych w Warszawie (1798–1802), W. 1936 (praca oparta na zniszczonych obecnie materiałach z Archidiec. Warsz., daty niedokładne); Malej W., Szkice do dziejów archidiecezji warszawskiej, Rzym 1966 s. 96–7; Wysocki J., Na marginesie erekcji diecezji warszawskiej, „Homo Dei” T. 29: 1960 s. 755–6; – [Bukowski T.], Illustrissimo… Domino Josepho Bończa Miaskowski Episcopo Varsoviensi… in solemni eius ingressu ad cathedram episcopalem recens erectam… 21 Decembris 1799, k. 2; [Łabęcki A.] A. Ł., Wiersz na przyjazd … ks. Józefa Bończy M-ego, Orderu Orła Czerwonego kawalera, W. 1799; Monumenta Hofbaueriana, XV 1951 s. 116–17 (relacja nuncjusza Severoliego); Receptiones seu installationes ad episcopatum, praelaturas et canonicatus Ecclesiae Cathedralis Posnaniensis, „Roczniki Tow. Przyj. Nauk Pozn.” T. 35: 1908 s. 153–4, 156; Wysocki J., Niektóre dokumenty związane z pierwszym biskupem Warszawy Józefem Bończą Miaskowskim, „Wiad. Archidiec. Warsz.” R. 53: 1971 s. 21–3; – „Gaz. Koresp. Warsz.” 1804 Dodatek nr 91 s. 1167, nr 92 s. 1180; – Arch. Centr. S. J.: Polonica 48 (Catalogus Personarum et officiorum Provinciae Maioris Poloniae S. I.), Pol. 34 f. 56 nr 16 (Catalogus primus triennalis Domus Probationis Cracoviensis); Arch. Państw. w P.: Akta grodz. Poznań. 604 k. 43; B. Ossol.: rkp. 100/II (metryka M-ego); B. Watykańska: Processus Consistoriales, 202 k. 353 (mikrofilm w B. KUL).

Maria Manteufflowa

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.