INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Józef Sołtyk  

 
 
brak danych - 1803
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sołtyk Józef h. własnego (zm. 1803), kasztelan małogoski, potem zawichojski. Był najstarszym synem kaszt. warszawskiego Macieja (zob.) i Salomei z Nakwaskich, bratem sekretarza w. kor. Macieja Kajetana (zob.) i senatora Król. Pol. Stanisława (zob.).

Początki edukacji odbierał S. pod opieką stryja, bpa krakowskiego Kajetana Sołtyka (zob.) i w konwikcie, zapewne pijarskim lub jezuickim. Z zapisów testamentowych biskupa wynika, że «nie aplikował się» do nauki. Ok. r. 1780 poślubił Józefę Urbańską. Mieszkał przeważnie w dziedzicznej wsi Piastów (poprzednio własność Feliksa Sołtyka, star. zwinogrodzkiego). W r. 1781 bp Sołtyk zapisał swój majątek bratu S-a – Stanisławowi, pozostawiając jedynie skromne zapisy dla pozostałego rodzeństwa, w tym 50 tys. złp. i sumy u Mikołaja Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego dla S-a. Mało aktywny politycznie, zapisał się S. we wspomnieniach rodzinnych jako zawołany gospodarz i namiętny myśliwy. Dzięki bratu Stanisławowi został mianowany 9 VIII 1784 kaszt. małogoskim, w r.n. dostał Order św. Stanisława, a 30 IX 1786 postąpił na kaszt. zawichojską. Dn. 7 IX t.r. otrzymał Order Orła Białego. Był w Kurozwękach w r. 1787 u stryjecznego brata ojca, woj. sandomierskiego Macieja (zob.), podczas wizyty powracającego z Kaniowa Stanisława Augusta. Jako senator uczestniczył w Sejmie Czteroletnim, lecz nie zaznaczył się w obradach. Opinia publiczna skwitowała jego udział w sejmie czterowierszem: «Cóż to za czterech siedzą mężowie?/ Wszakże to także kasztelanowie: /Rogosz, Zawichost, Lędzki, Szremsk powiaty/ Nie czynią zaszczyt wam te powiaty».

Od r. 1782 był S. jednym z opiekunów (ale nie należał do grona czterech kuratorów z rodziny Sołtyków wyznaczonych przez króla i Radę Nieustającą) chorego psychicznie stryja Kajetana i w kwietniu t.r. towarzyszył mu w podróży do Kielc. Zapewne przez jakiś czas zarządzał kluczem suchedniowskim z dóbr biskupich i sprawował (1785) nadzór nad fabryką żelaza w Berezowie. W sprawach zarządzania majątkami biskupa konsultował się z woj. Maciejem Sołtykiem, m.in. w r. 1787 donosił o zakończeniu rachunków, a w lutym r.n. prosił o przedłużenie dzierżaw dla współkuratorów: Tomasza, kaszt. wiślickiego i Michała, dziekana kapituły krakowskiej Sołtyków (zob.). Był obecny przy śmierci biskupa w r. 1788. W rozpętanym w r. 1787 przez brata Macieja Kajetana sporze spadkobierców biskupa z kuratorami jego majątku, S. początkowo stanął po stronie dalszych krewnych sprawujących tę kuratelę. Zapewniał Macieja Sołtyka, woj. sandomierskiego, że nie ma żadnych zastrzeżeń do zarządzania przez niego i współkuratorów majątkami biskupa, jednak wkrótce przyłączył się do żądań sukcesorów o poszerzenie grona kuratorów i został jednym z nich. Roczna jego pensja jako kuratora w r. 1787 wynosiła 12,5 tys. złp. Zapewne dzięki zarządzaniu dobrami stryja zdołał zgromadzić znaczny majątek. Miał od r. 1786 Ostrów, przejęty od benedyktynek ze Staniątek, był właścicielem Chotczy koło Iłży, Dorotki w Krakowskiem, a z dóbr bpstwa krakowskiego dzierżawił w r. 1791 m.in. klucz Jangrot z wsiami: Chełm, Czyściec, Michałówka, Mostek, Sucha, Zarzecze oraz Klimontów w pow. proszowickim. W Lubelskiem miał Radlin, Łopatów, Potok Wielki i Stany, Piastów, Wsolę i (wg T. Żychlińskiego) Klwaty Wielkie. Pomimo strat poniesionych w czasie powstania kościuszkowskiego, przekazał rodzinie sporą fortunę. Po śmierci stryja biskupa wystąpił (w r. 1788, ponownie 2 V 1796), razem z braćmi Stanisławem i Maciejem Kajetanem oraz z siostrami, przeciw właściwym kuratorom, a więc Maciejowi, Tomaszowi i Michałowi Sołtykom, zarzucając im przyznanie sobie zbyt wysokich pensji, trwonienie pieniędzy i dochodów z dóbr biskupstwa krakowskiego oraz nierozliczenie się z sześcioletniego zarządu. S. zmarł w r. 1803.

Z małżeństwa z Józefą z Urbańskich pozostawił córkę Barbarę Matyldę (ur. 1781), żonę Jana Małachowskiego (syna Jacka, zob.), 2. v. Alojzową Pruszyńską, i dwóch synów: Franciszka Macieja (zob.) i Leona Kaliksta (ur. 1791). Wg Żychlińskiego, miał też córki: Joannę, żonę Joachima Kochanowskiego, Mariannę za Tadeuszem Niemiryczem, i Judytę.

 

Żychliński, XVII; Katalog zabytków sztuki w Pol., III (Wsola); – Korzon, Wewnętrzne dzieje; Nowak J., Satyra polityczna Sejmu Czteroletniego, W. 1933; Wiśniewski J., Dekanat iłżecki, Radom 1909–11 s. 13; tenże, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929 s. 129, 262–4; – Materiały do słownika historyczno-geograficznego woj. krakowskiego w dobie Sejmu Czteroletniego (1788–1792), W. 1960; Ostrowski T., Poufne wieści z oświeconej Warszawy, Wr. 1972; – „Gaz. Warsz.” 1787 nr 48–9; – B. Czart.: rkp. 700 s. 377, 697, 930; B. Jag.: rkp. 5434 t. II, III s. 9, rkp. 7593 IV, Przyb. 382/75; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 7624 k. 68v.; B. Ossol.: rkp. 14161 k. 439.

Maria Czeppe

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to tekst zaktualizowany, uwzględniający opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Maciej Sołtyk

brak danych - 1780-01-02 kasztelan warszawski
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Dekert

1738-02-13 - 1790-10-04
prezydent Warszawy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Edward Raczyński

1786-04-02 - 1845-01-20
magnat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.