Siemek Kasper h. Brochwicz (zm. 1642), autor traktatów politycznych. Pochodził z niezamożnej rodziny z woj. krakowskiego, był synem Jana.
W zimowym półr. 1610 S. rozpoczął studia na Uniw. Krak. Mieszkał w Bursie Ubogich, był jednym z przywódców wystąpień studenckich przeciw różnowiercom. W r. 1615 inicjował napaści na różnowiercę Reinolda Gizę, który uczył się za zgodą władz uniwersyteckich. Nie wiadomo, jak długo trwały krakowskie studia S-ka; nie uzyskał żadnego stopnia. W r. 1620 wpisał się do albumu uniwersytetu w Bolonii. W l.n. przebywał przeważnie w Krakowie, gdzie obracał się w środowisku uniwersyteckim, uważany za znawcę prawa, filozofii i matematyki. Przyjaźnił się z Janem Cynerskim Rachtanowiczem, prof. Uniw. Krak. i kanonikiem katedralnym krakowskim. Trudnił się prywatnym nauczaniem, był preceptorem synów zamożnej szlachty. Wiadomo, że towarzyszył jednemu z bratanków Andrzeja Lipskiego, przyszłego bpa krakowskiego, w podróży do Wiednia na dwór cesarski. Swoją wdzięczność wobec Lipskiego wyraził w ogłoszonym w Krakowie w r. 1631 panegiryku (Ilustrissimo et reverendissimo domino […] Andreae a Lipie Lipski…) z okazji ingresu Lipskiego do katedry krakowskiej. Utrzymywał S. kontakty z krakowskimi mieszczanami; w r. 1630 występował jako pełnomocnik sądowy weneckiego kupca Stefana Posterli. Do chlebodawców (patronów) S-ka należał Jan Zebrzydowski, miecznik kor. i star. lanckoroński. Zadedykował mu S. swój pierwszy traktat pt. Civis bonus (wyd. w r. 1632 w Krakowie w drukarni Macieja Jędrzejowczyka). Był to podręcznik wychowania obywatelskiego przeznaczony dla szlacheckiej młodzieży sposobiącej się do udziału w życiu politycznym. Napisany został przystępnie i żywo, bez popisów erudycyjnych; z rzadka tylko odwoływał się w nim S. do przykładów z literatury antycznej, obficie za to czerpał z historii Polski, zwłaszcza niedawnej. Dawał tu wyraz popularnym wśród szlachty poglądom, iż władza królewska winna być ograniczona prawem oraz wspomagana i kontrolowana przez senat. Aby ten ostatni mógł dobrze spełniać swoje zadanie, winien skupiać ludzi należycie wykształconych, mających poczucie odpowiedzialności za sprawy kraju i zdolnych do ofiarności na jego potrzeby. Takich obywateli wychować mogą – zdaniem S-ka – jedynie szkoły publiczne, które «będzie się urządzało i utrzymywało za publiczną zgodą i jeżeli nie będą zależały od nikogo innego poza państwem…».
Poglądy ustrojowo-polityczne obszerniej wyłożył S. w drugim traktacie Lacon seu de reipublicae recte instituendae arcanis dialogus, wydanym w r. 1635, także w krakowskiej oficynie M. Jędrzejowczyka, a zadedykowanym Michałowi Stanisławowi Tarnowskiemu, wówczas dworzaninowi królewskiemu. W dziewięciu rozmowach między cesarzem Oktawianem Augustem a Lakończykiem przedstawił tu S. podstawowe zasady rządzenia Rzpltą, upatrując najlepszy dla nich wzór w Arystotelesowskiej demokracji. Podkreślał na wstępie wielką rolę senatu (przy czym senat jest tu równoznaczny z parlamentem), jako ciała, które swą zbiorową mądrością czuwa nad postępowaniem króla i nie dopuszcza do tyranii («Non potest esse princeps malus, si senatus bonus est»); w następnych dialogach zajął się warunkami, które umożliwiają istnienie owego «dobrego senatu». Szedł tutaj za Arystotelesem i, poddając krytyce rządy arystokracji i oligarchii, wypowiadał się przeciw nierówności w obrębie szlachty i magnackim fortunom; ich powstawaniu mogłoby – zdaniem S-ka – zapobiec właściwe rozdawnictwo dóbr królewskich oraz obieralność wszystkich urzędów. Tylko demokracja jest źródłem właściwych postaw obywatelskich, miłości ojczyzny i poszanowania prawa, chroni kraj przed anarchią i zaburzeniami, rodzącymi się w wyniku uciskania uboższych przez samowolnych możnych i skorumpowanych urzędników. Kształtowaniem obywatelskich postaw winny się zajmować publiczne szkoły, nad bezpieczeństwem zewnętrznym państwa ma czuwać publiczna armia, a gwarancją pokoju wewnętrznego może być tylko poszanowanie prawa.
Zdaniem W. Czaplińskiego, był Lacon przeznaczony dla Władysława IV i miał wskazać królowi kierunki działań wewnętrznych po zakończonych w r. 1635 wojnach. Być może S. istotnie miał nadzieję dotrzeć tak wysoko przez wchodzącego w życie polityczne Tarnowskiego, bardziej jednak prawdopodobne, iż chodziło mu o przedstawienie swojej erudycji i kwalifikacji pedagogicznych w celu pozyskania kolejnego protektora. Względom Tarnowskiego polecił może S-ka jego przyjaciel Cynerski, wieloletni pedagog tej rodziny. W panegiryku Wojciecha Kazimierza Jastrzębskiego z okazji urodzin pierworodnego syna M. S. Tarnowskiego – Piotra Pawła („Nowy miesiąc prześwietnego horyzontu Leliwów…” Tarnów 1640) zamieścił S. trójwiersz sławiący dom Tarnowskich. S. zmarł w r. 1642, zapewne w Krakowie. Jego zgon opłakiwał Cynerski w wierszu „Dolor amicus…” (Cracoviae, b.r.w.), do którego dołączyło «epitafia» kilku studentów Uniw. Krak., mieszczańskiego pochodzenia.
S. był żonaty, brak jednak informacji o żonie. Miał córkę Katarzynę (zm. 1630, pochowaną w kolegiacie Wszystkich Świętych w Krakowie). Zapewne synem jego był Marcin, w r. 1633 student Szkół Nowodworskich, autor panegiryku z okazji koronacji Władysława IV („Bona auspicia…”), ogłoszonego t.r. w Krakowie.
Traktaty S-ka nie stały się przedmiotem poważniejszej uwagi badaczy myśli politycznej. Nisko ocenił je W. Czapliński, aczkolwiek podnosił kilka słusznych obserwacji w traktacie Lacon, zwłaszcza krytykę polskiej magnaterii. Podobną opinię wyraził Z. Ogonowski; i on podkreślił silne akcenty antyoligarchiczne zawarte w drugim traktacie S-ka. Bliżej zajmowali się S-kiem historycy myśli pedagogicznej (J. Królikowska, Ł. Kurdybacha, J. Skoczek), skupiając uwagę na wysuwanym przezeń postulacie szkół publicznych. J. Skoczek zaliczył wyrażone przez S-ka poglądy o edukacji w XII księdze traktatu Civis bonus do «mieszczańskiego nurtu pedagogiki reprezentującego kierunek antyjezuicki».

Estreicher; Hist. Nauki Pol., VI; Nowy Korbut, III (Piśmiennictwo staropolskie); Jedynak S., Etyka w Polsce. Słownik pisarzy, Wr. 1986; Siarczyński, Obraz wieku panowania Zygmunta III, II; – Czapliński W., O Polsce siedemnastowiecznej, W. 1966; Dzieje UJ, I; Królikowska J., Poglądy pedagogiczne w literaturze polskiej XVII w., „Minerwa Polska” R. 2: 1929 s. 34, 37–8; Kurdybacha Ł., Dzieje oświaty kościelnej do końca XVIII wieku, W. 1949 s. 172–3; Urban W., Losy wychowanków Akademii Krakowskiej w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII wieku, w: Studia z dziejów młodzieży Uniwersytetu Krakowskiego w dobie renesansu, Kr. 1964 s. 186–7; – Album stud. Univ. Crac., IV 20; Bersohn M., Studenci Polacy na uniwersytecie bolońskim w XVI i XVII wieku, Kr. 1894 s. 41; Filozofia i myśl społeczna XVII wieku, Cz. 1, Oprac. Z. Ogonowski, W. 1979 s. 18–19, 165–79; Starowolski, Monumenta Sarmatarum; Wybór pism pedagogicznych Polski doby odrodzenia, Oprac. J. Skoczek, Wr. 1956 s. CXLI, 513–34 (Bibl. Narod., S. 1 Nr 157); – AP w Kr.: Rel. Castr. Crac. 54 s. 15.
Halina Kowalska