Świeżyński Kazimierz Marian (1922—2000), inżynier rolnik, profesor genetyki i hodowli roślin w Instytucie Ziemniaka w Boninie pod Koszalinem.
Ur. 19 VI w Żurawicy (pow. sandomierski), był synem Franciszka (1863—1941), właściciela majątku w Żurawicy, wójta gminy Obrazów (1913—18), inicjatora spółdzielni owocarsko-warzywniczej w Dwikozach, założyciela Domu Ludowego w Żurawicy, i Kazimiery Zofii z Russockich (1885—1968). Miał starszego brata Józefa Maksymiliana (1917—1985), uczestnika kampanii wrześniowej 1939 r. i żołnierza AK, po drugiej wojnie światowej inżyniera i kierownika budów elewatorów zbożowych na Warmii i Mazurach, oraz młodszą siostrę Marię (ur. 1924), sanitariuszkę (pseud. Magda) w powstaniu warszawskim 1944 r., po wojnie wicemistrzynię Polski w żeglarstwie (1953, 1954), zatrudnioną w Studium Wychowania Fizycznego Śląskiej Akad. Med.
Podczas okupacji niemieckiej, po zdaniu w czerwcu 1940 matury (w zakresie liceum przyrodniczego) przed tajną komisją egzaminacyjną Państw. Gimnazjum i Liceum im. Stefana Żeromskiego w Sandomierzu, Ś. studiował w l. 1942-4 na tajnych kursach w grupie genetyki w SGGW w Warszawie. Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej kontynuował studia na utworzonym w r. 1944 Wydz. Rolniczym powstałego t.r. UMCS w Lublinie. Równocześnie był tam od 1 III 1945 młodszym asystentem przy Katedrze Botaniki i Fizjologii Roślin u Witolda Sławińskiego. Wkrótce jednak po wznowieniu działalności SGGW wrócił do Warszawy, dokończył studia w zakresie produkcji roślinnej i uzyskał 25 VI 1946 na Wydz. Rolnym stopień inżyniera rolnika na podstawie pracy Geny często mutujące u fasoli, napisanej pod kierunkiem Edmunda Malinowskiego. Od r. 1946 był u niego starszym asystentem na Wydz. Ogrodniczym przy Katedrze Genetyki i Hodowli Roślin. Specjalizował się w dziedzinie wirusologii ziemniaka i był założycielem oraz kierownikiem katedralnej Stacji Hodowli Ziemniaka w Żelaznej koło Skierniewic. Dokształcał się, studiując biologię na Uniw. Warsz. (1947, 1949), a w r. 1948 odbył w Wielkiej Brytanii staż specjalistyczny w zakresie chorób wirusowych ziemniaka w Scottish Plant Breeding Station koło Edynburga i Plant Virus Research Unit w Cambridge. Po uznaniu w r. 1949 stopnia inżynierskiego za magisterium nauk rolniczych doktoryzował się 22 V 1951 na Wydz. Rolnym SGGW na podstawie dysertacji Studia nad rozwojem siewki ziemniaczanej (niewyd.), napisanej pod kierunkiem Malinowskiego.
W r. 1953 przeszedł Ś. na stanowisko adiunkta w Zakł. Genetyki PAN (od r. 1961 Ośrodek Badań Genetycznych Zakł. Genetyki Roślin PAN) w Skierniewicach. W r. 1958 odbył staż naukowy w John Innes Horticultural Institution w Londynie. Opublikował kilkakrotnie wznawianą i uzupełnianą pracę Choroby wirusowe ziemniaków (W. 1959, wyd. 3, W. 1968). Habilitował się w r. 1961 na podstawie rozprawy Selekcja ziemniaków na cechy użytkowe („Hodowla Roślin, Aklimatyzacja i Nasiennictwo” T. 2: 1958 — T. 4: 1960) i otrzymał stanowisko docenta. Równocześnie pracował w Zakł. Ziemniaka Inst. Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie pod Warszawą, gdzie od r. 1962 prowadził badania własne oraz koordynował działalność naukową czterech pracowni zajmujących się tworzeniem materiałów wyjściowych dla hodowli ziemniaka. W dn. 29—30 III 1963 uczestniczył w Warszawie w sesji naukowej Wydz. Nauk Rolniczych i Leśnych PAN, a następnie był współredaktorem materiałów pokonferencyjnych pt. „Podstawowe problemy produkcji ziemniaka w Polsce” (W. 1963).
Pozostając pracownikiem Zakł. Genetyki Roślin PAN, 1 IX 1966 został Ś. przeniesiony służbowo z Inst. Hodowli i Aklimatyzacji Roślin do powstałego wówczas samodzielnego Inst. Ziemniaka w Boninie; objął tam kierownictwo Zakł. Genetyki Materiałów Wyjściowych oraz został pełnomocnikiem dyrektora instytutu ds. organizowania ośrodka naukowego w Młochowie (pow. pruszkowski). Po otwarciu ośrodka jako oddz. naukowo-badawczego Inst. Ziemniaka objął 1 III 1968 jego kierownictwo i przeniósł tam swój zakład jako Zakł. Genetyki i Syntezy Materiałów Wyjściowych; zrezygnował wtedy z pracy w Zakł. Genetyki Roślin PAN. T.r. jako stypendysta Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) zapoznawał się przez trzy miesiące z zagadnieniami hodowli ziemniaka w Wielkiej Brytanii, Holandii i RFN.
W swoim Zakładzie realizował Ś. opracowany przez siebie program badań genetycznych dotyczących hodowli ziemniaka i syntezy materiałów wyjściowych tej hodowli. Był autorem i współautorem 35 odmian ziemniaka charakteryzujących się wysokim poziomem odporności na wirusy i zarazę, w tym odmian skrobiowych, należących do najwartościowszych w skali światowej. Rezultaty badań opublikował ze współpracownikami m.in. w pracach: Wyniki doświadczeń z odmianami ziemniaka wykonanych w latach 1960—1962 (W. 1966), Materiały wyjściowe dla hodowli ziemniaków wysokoskrobiowych i wczesnych (Bonin 1969), Hodowla i nasiennictwo ziemniaka (W. 1977); samodzielnie ogłosił z tego zakresu Resistance to Phytophthora infestans in the potato (Bonin 1990). W r. 1974 został mianowany profesorem nadzwycz., a w r. 1981 otrzymał tytuł profesora zwycz. Dwukrotnie został wyróżniony zespołowymi nagrodami II st. ministra rolnictwa: w r. 1976 (za uzyskanie materiałów wyjściowych dla hodowli ziemniaków wyróżniających się równocześnie wysoką zawartością i wysokim plonem skrobi) oraz w r. 1984 (za opracowanie metod hodowli odpornościowej i uzyskanie ziemniaków odpornych na wirusy Y i liściozwoju). W r. 1981 konsultował zagadnienia genetyki, hodowli i produkcji ziemniaka w ośrodkach naukowych USA.
Jako uznany specjalista działał Ś. w wielu gremiach naukowych. Przez kilka kadencji wchodził w skład Komitetu Fizjologii, Genetyki i Hodowli Roślin PAN. W l. 1960—75 przewodniczył Komisji ds. Ziemniaka Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Rolnictwa. Należał do założycieli powstałego w r. 1966 Polskiego Tow. Genetycznego; do r. 1970 był jego sekretarzem, a potem w l. 1977—83 przewodniczącym oddz. warszawskiego. Działał też w Polskim Tow. Fitopatologicznym. Był członkiem komitetów redakcyjnych czasopism: „Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin”, „Biuletyn Instytutu Ziemniaka” i „Ziemniak — The Potato”. Za granicą należał do European Association on Plant Breeding oraz do European Association for Potato Research (w l. 1984—90 przewodniczył Sekcji Hodowli i Odmiany Roślin). Dn. 31 XII 1992 przeszedł na emeryturę, ale nadal był czynny naukowo i w r. 1993 otrzymał zespołową nagrodę I st. ministra rolnictwa za udział w pracach nad uzyskaniem form rodzicielskich dla hodowli odmian ziemniaka cechujących się kompleksową odpornością na wirusy. Przełożył na język angielski „Katalog zasobów genowych ziemniaka w kolekcji diploidów Instytutu Ziemniaka” — „Catalogue of the gene bank of potato diploids of the Potato Research Institute” (Bonin 1996) oraz był redaktorem pracy zbiorowej „Hodowla ziemniaka w Polsce. Cz. 2. Do roku 1995” (Bonin 1997). Ogółem był autorem i współautorem ok. 200 publikacji dotyczących głównie fizjologii rozwoju i zmienności ziemniaka oraz metodyki i syntezy materiałów wyjściowych do jego hodowli. Był promotorem pięciu przewodów doktorskich. Zmarł 27 VII 2000 w Warszawie, został pochowany 4 VIII na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kw. C 19—7—14). Był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem 30-lecia Polski Ludowej.
W małżeństwie z Anną Marią z Tomaszewskich (1926—2006), nauczycielką, miał Ś. syna Witolda (ur. 1966).
Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, W. 1984; toż, W. 1993; Słown. pol. tow. nauk., I; — Księga pamiątkowa SGGW (1958), I—II; — Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Biul. Inst. Hodowli i Aklimatyzacji Roślin” 2001 nr 217 (E. Arseniuk, fot.), „Gaz. Wyborcza” 2000 nr z 3 VIII, „Rzeczpospolita” 2000 nr 180; — Arch. SGGW: Akta pracownicze, nr 4269, Akta studenckie, nr 6448, Akta przewodu doktorskiego, nr II—46/51, II—46/51A; — Mater. Red. PSB: Wspomnienie pośmiertne autorstwa Ewy Zimnoch-Guzowskiej i Edwarda Arseniuka; — Informacje Waldemara Marczewskiego z Inst. Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie koło Warszawy.
Stanisław Tadeusz Sroka